Phát biểu khai mạc Hội nghị, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của Hội nghị với việc ASEAN bước vào giai đoạn phát triển mới trên cơ sở Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Đặc biệt trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động phức tạp hiện nay, Hội nghị là dịp quan trọng để các nhà Lãnh đạo ASEAN chia sẻ đánh giá cũng như các biện pháp thiết thực để giúp ASEAN và từng nước thành viên ứng phó với các thách thức đa chiều.

Tổng thống nhấn mạnh cam kết của Philippines trong vai trò nước Chủ tịch ASEAN 2026 sẽ tiếp tục cùng các nước thành viên củng cố đoàn kết, nâng cao tự cường, phát huy vai trò trung tâm, tinh thần tương trợ, gia tăng phối hợp giữa các nước thành viên và với các đối tác để ứng phó hiệu quả với các thách thức, duy trì đà hợp tác, quyết tâm hiện thực hóa các mục tiêu đề ra trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN.

Phiên họp toàn thể của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tại Phiên họp toàn thể ngay sau Lễ khai mạc, các nhà Lãnh đạo ASEAN chia sẻ đánh giá về các tác động tiêu cực của những biến động địa chính trị phức tạp trên thế giới, nhất là xung đột ở Trung Đông, đối với hòa bình, ổn định, chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế, đe dọa tính mạng dân thường. Các nhà Lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, và các nguyên tắc quan trọng về thúc đẩy đối thoại, giải quyết hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc.

Các nhà Lãnh đạo cũng chia sẻ và ủng hộ các định hướng và ưu tiên của Philippines cho hợp tác ASEAN trong năm 2026 với chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung” với 3 trọng tâm lớn, bao gồm hợp tác ứng phó với các thách thức phi truyền thống làm mỏ neo cho hòa bình và ổn định khu vực; lấy kết nối kinh tế, số hóa, phát triển bao trùm và bền vững làm động lực phát triển hành lang thịnh vượng; và lấy người dân ASEAN là trọng tâm cho phát triển Cộng đồng.

Các nhà Lãnh đạo ASEAN cũng nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, các nước ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm, tăng cường và mở rộng hợp tác với các đối tác và đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả triển khai các kế hoạch và chương trình hợp tác, nhất là về bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định kinh tế, bảo đảm chuỗi cung ứng và hỗ trợ người dân ASEAN.

Phát biểu tại Phiên họp toàn thể, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định, sự ủng hộ và cam kết hợp tác của Việt Nam với Chủ tịch Philippines và các nước thành viên để hiện thực hóa các ưu tiên, sáng kiến của Philippines trong năm 2026.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định sự ủng hộ và cam kết hợp tác của Việt Nam với Chủ tịch Philippines và các nước thành viên để hiện thực hóa các ưu tiên, sáng kiến của Philippines trong năm 2026 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh trước những thách thức mang tính liên thông, đa chiều, câu hỏi đặt ra đối với ASEAN không phải là “có bị ảnh hưởng hay không?” mà là ASEAN sẽ “ứng phó như thế nào và ứng phó cùng nhau ra sao?”. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu ba đề xuất lớn:

Trước hết, Thủ tướng Chính phủ cho rằng cần tập trung nguồn lực nhằm đảm bảo các nhu cầu an ninh thiết yếu bao gồm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người.

Trong đó, có phê chuẩn và triển khai hiệu quả Hiệp định An ninh Dầu khí ASEAN, thực hiện thực chất Kế hoạch Hành động Hợp tác Năng lượng ASEAN giai đoạn 2026 - 2030, Lưới điện ASEAN và Hệ thống đường ống dẫn khí ASEAN; đa dạng hóa các nguồn năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, tăng cường tiếp cận tài chính xanh và công nghệ tiên tiến; nâng cao hiệu quả các khuôn khổ và thỏa thuận về an ninh lương thực hiện có, tăng cường dự trữ chiến lược và thiết lập cơ chế dự trữ khẩn cấp, chuyên biệt đối với gạo và các mặt hàng thiết yếu khác.

Thủ tướng khẳng định, Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực trong các tình huống khẩn cấp, chia sẻ kinh nghiệm liên quan với các quốc gia thành viên ASEAN và sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên ASEAN trong công tác hỗ trợ công dân.

Thủ tướng Chính phủ cũng đề nghị thúc đẩy hợp tác thực chất nhằm tăng cường năng lực nội tại và khả năng chống chịu của ASEAN. Theo đó, cần triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) và sớm hoàn tất Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA).

Cuối cùng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng kêu gọi tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN, trong đó cần nâng cao hiệu quả tham vấn và điều phối liên ngành trong các tình huống khẩn cấp, cũng như tiếp tục phát huy vai trò điều phối của Ban Thư ký ASEAN nhằm bảo đảm các cam kết khu vực được triển khai liên tục, đồng bộ và hiệu quả.

Các đề xuất của Việt Nam được các Lãnh đạo ASEAN hoan nghênh, đánh giá cao về nội dung và tính kịp thời. Trên cơ sở đề xuất của Việt Nam, Hội nghị thảo luận, nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các Hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với các hệ lụy từ tình hình Trung Đông; thể hiện quan điểm chính trị của ASEAN với các hệ lụy tình hình Trung Đông, tầm nhìn của các Lãnh đạo định vị ASEAN trong cấu trúc khu vực, và chiến lược và biện pháp ứng phó chung mang tính hành động, thực thi cao.