Game Việt trở lại

Tựa game được phát triển bởi một lập trình viên độc lập mang biệt danh marisa0704, một developer Việt Nam đam mê game indie (trò chơi độc lập, được phát triển bởi cá nhân hoặc nhóm nhỏ). Đây không phải sản phẩm của studio lớn hay đồ án sinh viên, mà là dự án cá nhân sử dụng engine mã nguồn mở Godot, tập trung tái hiện bản sắc văn hóa Việt Nam qua lăng kính game.

Game được phát hành miễn phí trên nền tảng itch.io dành cho Windows và Linux. “Tiệm phở của anh Hai” lấy bối cảnh làng quê Bắc Bộ, kết hợp độc đáo giữa thể loại simulation (mô phỏng), adventure (phiêu lưu) và horror-survival (kinh dị sinh tồn), với đồ họa pixel art retro gợi nhớ game cũ thập niên 90. Người chơi nhập vai Anh Hai, ông chủ quán phở mới mở ở “số 10 - Đan Phượng”.

Người chơi chuẩn bị nước dùng, thái thịt, phục vụ khách với menu quen thuộc: phở tái/chín/bò viên (15.000 đồng/bát), cơm nguội (5.000 đồng/đĩa), quẩy (1.000 đồng/cái) và đặc biệt có cả “phở không người lái” - một món “bí ẩn” gợi ý chiều sâu câu chuyện. Khách hàng là dân làng đời thường: anh xe ôm mặc áo ba lỗ, bà cụ đội mũ cối, kèm âm thanh tiếng xe máy rì rì, quạt cây kêu vo vo và bình trà đá miễn phí trên bàn. Người chơi còn phải dọn ghế nhựa, lau quầy inox và trông chú chó cưng có tên Cậu Vàng để tránh bị “vợt” mất - chi tiết hài hước, nhưng đầy ẩn ý xã hội.

Chính sự bình dị, khơi gợi nhiều hình ảnh thân quen, chỉ trong vài ngày, trò chơi đã đạt khoảng 650.000 lượt tải và hàng triệu lượt xem các video, sản phẩm phái sinh liên quan. Thậm chí, có người còn chạy xe đến tận khu vực Đan Phượng (Hà Nội) để tìm quán phở thật ngoài đời.

Đã từ lâu, có lẽ từ hơn 10 năm trước, khi Nguyễn Hà Đông sáng tạo Flappy Bird, ngành công nghiệp game Việt mới có một tựa game của người Việt, do người Việt, gây cảm hứng đến vậy.

Hơn một thập kỷ qua, ngành công nghiệp game Việt vẫn tăng trưởng mạnh mẽ. Thị trường game Việt Nam năm 2025 dự kiến đạt doanh thu gần 1,7 tỷ USD, đồng thời khẳng định vị thế top đầu thế giới về lượt tải game, cho thấy tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Tuy nhiên, nhiều game vẫn do nhà sản xuất hoặc phát hành nước ngoài, trong khi những game “made in Việt Nam” như “Tiệm phở của anh Hai” vẫn còn hiếm. Việt Nam cần nhiều hơn những tựa game như vậy để ngành công nghiệp game phát triển lên một tầm cao mới, với bản sắc và sự độc đáo riêng.

Tiềm năng bùng nổ của game Việt

Ông Aditya Swamy, Giám đốc Điều hành Google Play phụ trách Đông Nam Á, Ấn Độ và Australia nhận xét, “Tiệm phở của anh Hai” là một minh chứng sống động về khả năng sáng tạo của cộng đồng lập trình viên Việt Nam. Bên cạnh yếu tố mới lạ và lối chơi hấp dẫn, yếu tố khiến trò chơi nổi tiếng khắp thế giới là tính nguyên bản và độc đáo.

Theo Chiến lược Quản lý và Phát triển ngành công nghiệp trò chơi điện tử tại Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030, mục tiêu ngành game là đến năm 2030 đạt doanh thu 1 tỷ USD, với 30% trò chơi phát hành có nguồn gốc Việt Nam.

Ông Swamy nhấn mạnh, để thu hút người dùng, các nhà phát triển nên ưu tiên sở hữu trí tuệ gốc (IP) và các tính năng sáng tạo, xây dựng những yếu tố lõi mà đối thủ khó sao chép. Đồng thời, giữ chân người chơi là yếu tố quyết định thành công lâu dài, vì vòng đời của game thường ngắn; việc tận dụng bối cảnh trò chơi, AI tạo nhiều lớp lang hấp dẫn và đảm bảo cân bằng độ khó là then chốt.

Hiện phần lớn doanh nghiệp phát triển game Việt chủ yếu sản xuất casual games (trò chơi giải trí đơn giản) hoặc puzzle games (trò chơi giải đố) dựa theo các tựa game nổi tiếng, sản xuất hàng loạt với chi phí thấp và hy vọng may mắn khi game trở nên “hot”.

Theo ông Trịnh Xuân Hải, COO GameGeek Asia, sự sáng tạo trong ngành game Việt còn hạn chế, phụ thuộc vào sao chép. Việt Nam chưa có sản phẩm mang bản sắc Việt nổi bật trên thế giới, phần lớn doanh nghiệp vẫn tập trung vào game mobile đơn giản, ít quan tâm đến game PC hay các sản phẩm chất lượng cao.

Để phát triển, ông Hải cho rằng Việt Nam cần chú trọng đào tạo và hợp tác nguồn nhân lực game. Nhà nước nên có quỹ hỗ trợ các doanh nghiệp làm game văn hóa Việt Nam ra quốc tế, hoàn thiện khung pháp lý, ưu đãi thuế đặc biệt cho game giáo dục, văn hóa, lịch sử và làm rõ quy định về tiền ảo, tài sản số, blockchain gaming.

Ông Nguyễn Ngọc Bảo, Tổng giám đốc VTC Group nhận định, game Việt có lượt tải cao toàn cầu nhưng thiếu “gương mặt Việt Nam”. Rất ít trò chơi thể hiện truyền thống, giá trị, anh hùng hay huyền thoại Việt. Trong khi đó, Trung Quốc và Nhật Bản đã thành công khi lồng ghép yếu tố văn hóa truyền thống vào game để quảng bá toàn cầu.

Theo ông Bảo, Việt Nam có 50 triệu game thủ và doanh thu top 5 Đông Nam Á, với kho tàng văn hóa hàng ngàn năm chưa được khai thác đúng mức. Cần xây dựng Chiến lược quốc gia về “Game Văn hóa Việt Nam”, mở quỹ hỗ trợ start-up phát triển game văn hóa, và tạo IP game quốc gia dựa trên lịch sử, truyền thuyết Việt.

Có thể thấy, Việt Nam đang có đội ngũ nhân lực và doanh nghiệp game sáng tạo, khả năng tạo ra sản phẩm độc đáo cao. Kết hợp với công nghệ, chi phí và cộng đồng sáng tạo, Việt Nam có thể xây dựng nền công nghiệp game đặc sắc. Tuy nhiên, cần chiến lược tổng thể để đồng hành, bảo hộ và phát triển dài hạn.