Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn phát biểu tại tổ - Ảnh: QV

Sáng 20/4, sau khi nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam (Dự thảo).

Tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết này, đại biểu cũng góp ý vào một số nội dung, đặc biệt là về nguồn lực để đảm bảo tính khả thi khi nghị quyết có hiệu lực.

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng), Dự thảo đã thể hiện tư duy mới: không nhìn văn hóa chỉ như lĩnh vực chi ngân sách, mà bắt đầu tiếp cận văn hóa như một động lực phát triển.

“Tuy nhiên, dự thảo hiện vẫn bộc lộ một hạn chế lớn: tinh thần đột phá thì có, nhưng nhiều quy định chưa đủ rõ để trở thành chính sách thực thi được ngay”, ông Sơn nhận xét.

Vị đại biểu Hải Phòng đồng tình với nội dung báo cáo thẩm tra là, một số nội dung còn chung chung, chưa thật rõ đâu là chính sách đặc thù, đột phá; một số khái niệm mới chưa có nội hàm pháp lý rõ; một số cơ chế dễ trùng lặp với pháp luật hiện hành.

“Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý, bởi nếu nghị quyết ban hành mà quy định vẫn thiên về định hướng, còn tiêu chí, điều kiện, cơ chế vận hành lại để mở quá rộng, thì hiệu quả thực thi sẽ không cao”, ông Sơn nói.

Về các nội dung cụ thể, ông Sơn cho biết, vấn đề ông băn khoăn nhất là tính khả thi về nguồn lực và cơ chế tổ chức thực hiện.

Cụ thể, Dự thảo đưa ra nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ, thí điểm, trong đó có quy định chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa, thành lập quỹ, ưu đãi thuế, hỗ trợ đầu tư, hoàn trả chi phí cho hoạt động điện ảnh… Báo cáo thẩm tra cũng lưu ý đây là những chính sách có thể phát sinh nguồn lực tài chính lớn và cần được đánh giá tổng thể kỹ hơn.

Nếu không lượng hóa rõ nguồn lực, lộ trình và trách nhiệm thực hiện, nghị quyết rất dễ đúng về tinh thần nhưng khó đi vào cuộc sống, ông Sơn góp ý.

Liên quan đến nội hàm các khái niệm trong các chính sách mới, ông Sơn nhấn mạnh, tại Điều 4, Dự thảo đưa ra hàng loạt cơ chế rất mạnh về ưu đãi đầu tư, bổ sung nhiều cụm từ mới như “cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, tổ hợp sáng tạo văn hóa” nhưng chưa rõ nội hàm các khái niệm, chưa được quy định trong hệ thống pháp luật hiện hành, và còn có nguy cơ trùng lặp với ưu đãi đã có trong Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Công nghệ cao và các luật khác.

Điều 5 cho phép chính quyền địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản với thời gian tối đa 5 năm và được quyết định các cơ chế ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí. Nhưng, khái niệm “đô thị di sản” hiện chưa được quy định trong hệ thống pháp luật, đồng thời dẫn định hướng có thể hình thành ở một số địa phương như Hà Nội, Quảng Ninh, Ninh Bình, Huế.

Ông Sơn cho rằng, nếu không có tiêu chí thật chặt, rất dễ mở rộng diện áp dụng, dàn trải nguồn lực, và phát sinh cơ chế xin - cho giữa các địa phương.

Vị đại biểu Hải Phòng đề nghị Chính phủ giải trình, làm rõ tiêu chí lựa chọn địa phương thí điểm, số lượng địa phương dự kiến thí điểm, mức ưu đãi đất đai – phí – lệ phí đến đâu, cơ chế đánh giá sau 5 năm ra sao, và nếu không hiệu quả thì xử lý thế nào?

Về Quỹ văn hóa, nghệ thuật, Điều 11 quy định thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương; quỹ hoạt động theo mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm, thực hiện thí điểm tối đa 10 năm.

Ông Sơn dẫn báo cáo thẩm tra, nhấn mạnh đây là chính sách mới, phạm vi tác động lớn, liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng vốn nhà nước, trong khi pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ; đồng thời yêu cầu phải làm rõ mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức huy động vốn, tỷ lệ tham gia của Nhà nước và tư nhân, nguyên tắc phân chia rủi ro, thậm chí nhấn mạnh không dùng kinh phí của Quỹ để chi trả cho bộ máy quản lý Quỹ.

Đại biểu Sơn đề nghị Chính phủ giải trình rõ: vì sao lại chọn mô hình rủi ro cao như quỹ đầu tư mạo hiểm cho lĩnh vực này; tỷ lệ vốn nhà nước dự kiến tối đa là bao nhiêu; cơ chế kiểm soát thất thoát, xung đột lợi ích, đầu tư sai mục tiêu là gì; và tại sao phải thí điểm tới 10 năm chứ không phải một thời hạn ngắn hơn để Quốc hội sớm tổng kết, đánh giá.

Theo nghị trình, Dự thảo sẽ tiếp tục được thảo luận tại hội trường trước khi thông qua vào cuối Kỳ họp thứ nhất này.