Đề xuất dùng thuế thuốc lá, rượu bia bổ sung nguồn thu cho Quỹ bảo hiểm y tế

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà vừa ký ban hành Quyết định số 844/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động thực hiện Chỉ thị số 52-CT/TW ngày 3/10/2025 của Ban Bí thư về thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân trong giai đoạn mới.

Ảnh minh họa.

Một trong những nội dung đáng chú ý của kế hoạch là định hướng mở rộng và đa dạng hóa nguồn thu Quỹ bảo hiểm y tế nhằm bảo đảm tính bền vững lâu dài cho hệ thống an sinh y tế quốc gia.

Theo đó, Chính phủ yêu cầu xây dựng Nghị quyết về thí điểm huy động, đa dạng hóa và mở rộng các nguồn thu cho Quỹ bảo hiểm y tế.

Đáng chú ý, một phần nguồn thu từ thuế thuốc lá, thuế rượu bia, đồ uống có đường và các sản phẩm ảnh hưởng tới sức khỏe sẽ được nghiên cứu sử dụng để chi trả cho các dịch vụ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, chẩn đoán và phát hiện sớm bệnh tật, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm.

Theo lộ trình, nội dung này dự kiến hoàn thành trong quý IV/2028. Đây được xem là bước chuyển đáng chú ý trong tư duy xây dựng chính sách bảo hiểm y tế, từ mô hình chủ yếu tập trung chi trả điều trị sang tăng đầu tư cho dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh từ gốc.

Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính ngày càng gia tăng, việc đầu tư cho phòng bệnh và tầm soát sớm được đánh giá có ý nghĩa quan trọng nhằm giảm gánh nặng điều trị và chi phí y tế trong tương lai.

Kế hoạch hành động cũng đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng phạm vi quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế. Theo Quyết định, Chính phủ yêu cầu xây dựng Nghị quyết thí điểm đa dạng các gói bảo hiểm y tế và bảo hiểm y tế bổ sung, hoàn thành trong quý II/2028. Đồng thời xây dựng Nghị định điều chỉnh mức đóng bảo hiểm y tế từ năm 2027 theo lộ trình phù hợp với việc mở rộng phạm vi quyền lợi và mức hưởng bảo hiểm y tế.

Trong đó, Nhà nước tiếp tục nâng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho các nhóm chính sách, người thuộc hộ cận nghèo, người khuyết tật và các nhóm yếu thế trong xã hội.

Song song với mở rộng nguồn thu, Chính phủ cũng đặt ra nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ bảo hiểm y tế và giảm áp lực cho hệ thống khám chữa bệnh tuyến trên.

Từ quý II/2027, ngành Y tế sẽ từng bước triển khai phân luồng người bệnh giữa các cấp chuyên môn kỹ thuật nhằm hạn chế tình trạng bệnh nhẹ, bệnh thông thường dồn lên các bệnh viện tuyến chuyên sâu.

Từ quý I/2027, các cơ sở khám chữa bệnh cũng được yêu cầu nghiên cứu cơ chế để có thể triển khai cho người bệnh ra viện vào cuối tuần, ngày nghỉ hoặc ngày lễ nhằm giảm tình trạng quá tải và tăng hiệu quả vận hành hệ thống y tế.

Đáng chú ý, từ tháng 5/2026, các cơ sở khám chữa bệnh sẽ trình cấp có thẩm quyền xây dựng và phê duyệt giá dịch vụ y tế mới có cấu phần chi phí quản lý.

Theo kế hoạch, từ năm 2026, Quỹ bảo hiểm y tế sẽ từng bước tăng tỷ lệ và mức chi cho các hoạt động phòng bệnh, chẩn đoán và điều trị sớm, đồng thời mở rộng phạm vi chi trả đối với các dịch vụ dinh dưỡng, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc theo yêu cầu chuyên môn.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng định hướng xây dựng cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho người tham gia bảo hiểm y tế khi sử dụng dịch vụ y tế, triển khai thí điểm các chương trình hỗ trợ giảm chi phí cùng chi trả, ưu tiên nhóm hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng chính sách xã hội.

Một nội dung quan trọng khác là tiếp tục rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định liên quan tới danh mục thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi được Quỹ bảo hiểm y tế chi trả nhằm phù hợp với khả năng cân đối quỹ và nhu cầu khám chữa bệnh thực tế.

Kế hoạch hành động lần này được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2030.

Theo mục tiêu đề ra, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế sẽ đạt trên 95,5% dân số vào năm 2026 và tiến tới bao phủ toàn dân vào năm 2030.

Không để người bệnh trở thành “ca thực hành đầu tiên”

 Thiếu môi trường thực hành tiền lâm sàng đang là khoảng trống lớn của phẫu thuật thần kinh tại Việt Nam. Việc xây dựng phòng Lab vi phẫu hiện đại được kỳ vọng giúp bác sỹ trẻ làm chủ kỹ thuật chuyên sâu trước lúc bước vào phòng mổ thực sự.

Trong phẫu thuật thần kinh, chỉ một sai lệch rất nhỏ cũng có thể để lại di chứng nặng nề cho người bệnh. Não bộ là cấu trúc đặc biệt phức tạp, đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối trong từng thao tác chuyên môn. Chính vì vậy, phía sau mỗi ca mổ thành công không chỉ là tay nghề của phẫu thuật viên mà còn là cả một quá trình đào tạo khắt khe, bền bỉ và chuẩn xác.

Tuy nhiên, một trong những khoảng trống lớn của lĩnh vực phẫu thuật thần kinh tại Việt Nam hiện nay lại nằm ở chính môi trường thực hành tiền lâm sàng. Nhiều bác sỹ trẻ chưa có nhiều cơ hội tiếp cận các mô hình thực hành hiện đại, chưa được rèn luyện bài bản trên thiết bị chuyên sâu trước lúc trực tiếp bước vào phòng mổ.

Thực tế ấy đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng hệ thống đào tạo vi phẫu hiện đại, giúp bác sỹ kiểm soát kỹ năng và hạn chế tối đa rủi ro chuyên môn trước lúc can thiệp trên người bệnh.

Từ định hướng đó, Bệnh viện Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, Cơ sở Linh Đàm và Carl Zeiss Việt Nam đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực tổ chức các chương trình đào tạo y khoa liên tục (CME), đánh dấu bước phát triển mới trong hợp tác đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ y khoa hiện đại.

Điểm nhấn của chương trình là việc xây dựng phòng thực hành vi phẫu, được xem là nền tảng trọng điểm phục vụ đào tạo và thực hành kỹ thuật chuyên sâu cho đội ngũ bác sỹ trẻ, học viên và sinh viên y khoa.

PGS-TS.Ngô Mạnh Hùng, Trưởng khoa Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Linh Đàm cho biết, trong phẫu thuật thần kinh, kính vi phẫu hay các công nghệ hiện đại chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng một quy trình đào tạo bài bản và môi trường thực hành chuyên sâu.

Theo ông, đường cong huấn luyện của phẫu thuật thần kinh rất dài và quan điểm quan trọng nhất là không để bất kỳ người bệnh nào trở thành “ca thực hành đầu tiên” của bác sỹ.

“Chúng ta đi thẳng từ sách vở lên người bệnh, chưa có nhiều cơ hội được sử dụng các thiết bị hiện đại, chưa có các phòng mổ thực nghiệm trước lúc phẫu thuật trên người bệnh. Vì sự an toàn và quyền lợi của bệnh nhân, cần hạn chế tối đa các rủi ro có thể xảy ra”, PGS-TS.Ngô Mạnh Hùng chia sẻ.

Phòng Lab vi phẫu được xây dựng chính để giải quyết bài toán đó. Đây sẽ là môi trường để phẫu thuật viên rèn luyện kỹ năng, kiểm soát thao tác và xử lý sai sót trước lúc bước vào các ca mổ thực tế.

Theo PGS.Hùng, mục tiêu của chương trình không đơn thuần là đào tạo thao tác nhanh mà hướng tới đào tạo những phẫu thuật viên có kỹ năng chuẩn xác, có khả năng kiểm soát mọi hành động chuyên môn trong phòng mổ.

Theo nội dung hợp tác, hai bên sẽ phối hợp triển khai các chương trình CME thuộc kế hoạch đào tạo năm 2026 của bệnh viện, tập trung vào đào tạo vi phẫu cho nhiều chuyên khoa như thần kinh sọ não, cột sống, tai mũi họng, tạo hình thẩm mỹ và nam học.

Các chương trình hướng tới nâng cao kỹ năng phẫu thuật, năng lực lâm sàng và khả năng ứng dụng kỹ thuật tiên tiến trong chăm sóc người bệnh.

Bệnh viện Đại học Y Dược cơ sở Linh Đàm cũng được định hướng phát triển theo mô hình bệnh viện đại học thông minh, công nghệ cao và quản trị số, đồng thời trở thành cơ sở đào tạo, nghiên cứu trọng điểm trong lĩnh vực khoa học sức khỏe.

Trong bối cảnh y học hiện đại phát triển rất nhanh, việc đầu tư cho đào tạo thực hành, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực bác sỹ trẻ không chỉ góp phần nâng tầm chuyên môn y khoa Việt Nam mà còn mở ra cơ hội để người bệnh trong nước tiếp cận các kỹ thuật điều trị tiên tiến với chất lượng ngày càng cao.

Mang máy X-quang vượt núi, khám sàng lọc lao cho gần 2.000 người dân vùng cao

Vượt nhiều cung đường đồi núi hiểm trở, các bác sỹ Bệnh viện Phổi Trung ương đã thực hiện gần 2.000 lượt khám sàng lọc lao cho người dân vùng cao, kịp thời phát hiện bệnh, ngăn nguồn lây và đưa dịch vụ y tế chuyên sâu tới tận bản làng xa xôi.

Những ngày đầu tháng 5, giữa các cung đường đèo dốc quanh co của vùng cao phía Bắc, đoàn công tác của Bệnh viện Phổi Trung ương cùng Chương trình Chống lao Quốc gia đã mang theo máy móc, thiết bị y tế và các kỹ thuật chuyên sâu tới nhiều xã vùng sâu, vùng xa để khám sàng lọc lao cho người dân.

Không chỉ là một chuyến công tác y tế thông thường, hành trình ấy còn mang theo mục tiêu phát hiện sớm bệnh lao, bảo vệ cộng đồng khỏi nguồn lây và giúp người dân vùng cao được tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương.

Hiện thực hóa chủ đề xuyên suốt của công tác phòng chống lao năm nay “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”, đoàn công tác do TS.Nguyễn Đình Tuấn, Phó Trưởng Ban điều hành, Chánh Văn phòng Chương trình Chống lao Quốc gia làm Trưởng đoàn đã phối hợp cùng Sở Y tế Tuyên Quang, Bệnh viện Phổi Hà Giang, chính quyền địa phương và các đơn vị y tế cơ sở triển khai chương trình khám sàng lọc lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho người dân tại nhiều xã vùng cao.

Đây cũng là hoạt động thiết thực thực hiện định hướng của Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, hướng tới mục tiêu để người dân vùng sâu, vùng xa được tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao và chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Tại những khu vực địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, đoàn công tác đã mang tới cho người dân hệ thống máy X-quang, các thiết bị khám chuyên sâu cùng nhiều kỹ thuật hiện đại để phát hiện sớm bệnh lao, các bệnh lý hô hấp và một số bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường.

Nhiều người dân lần đầu tiên được tiếp cận các kỹ thuật khám chuyên sâu ngay tại địa phương mà không phải vượt hàng chục cây số đường núi xuống bệnh viện tuyến dưới.

Chương trình đã thu hút đông đảo người dân tham gia với gần 2.000 lượt khám sàng lọc trên địa bàn. Qua quá trình khám và chụp X-quang, các bác sĩ đã kịp thời phát hiện những trường hợp nghi ngờ mắc lao cũng như nhiều bệnh lý khác để tư vấn, chuyển tuyến và đưa vào quản lý điều trị, góp phần bảo vệ cộng đồng khỏi nguy cơ lây nhiễm.

Đối với các trường hợp nghi ngờ mắc lao qua thăm khám lâm sàng hoặc hình ảnh X-quang, cán bộ y tế tại trạm y tế xã sẽ nhanh chóng hướng dẫn người dân lấy mẫu đờm để chuyển tới Bệnh viện Phổi Hà Giang thực hiện xét nghiệm X-pert.

Đây là kỹ thuật hiện đại có khả năng hỗ trợ chẩn đoán lao nhanh và chính xác, giúp rút ngắn thời gian phát hiện bệnh. Những trường hợp có kết quả X-pert dương tính sẽ được xác định mắc lao và đưa vào quản lý, điều trị theo Chương trình Chống lao Quốc gia.

Không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm, chương trình còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân vùng cao về việc khám sức khỏe định kỳ và chủ động sàng lọc lao.