Công trình được xây dựng năm 1898 và hoàn thành năm 1909 do kiến trúc sư Femand Gardès thiết kế. Toà nhà lấy hình mẫu từ toà thị chính ở Paris theo phong cách Phục Hưng, mô phỏng theo kiểu dạng lầu chuông đúc cao ở miền Bắc nước Pháp.

Phần chính giữa là tháp nhọn có đồng hồ nhô cao, trên đỉnh treo Quốc kỳ, hai bên hai tầng mái cân đối, đắp các phù điêu được chế tác rất chi tiết, đường nét. Phần trang trí bên ngoài này do nhà điêu khắc Louis - Lucien Ruffier đảm nhiệm.

Thời Pháp thuộc, toà nhà bề ngang rộng 30 m này có tên Hôtel de ville hay còn gọi là Dinh xã Tây, đến năm 1954 đổi tên thành Toà đô chánh Sài Gòn và sau năm 1975 thì mang tên như hiện nay. Qua hơn 100 năm tồn tại, dáng vẻ bên ngoài toà nhà vẫn luôn được bảo tồn nguyên nét ban đầu.

Phần giữa cầu thang cũng được gắn phù điêu liền mạch được chế tác rất cầu kỳ. Các bậc thang được trải thảm đỏ mềm mại.

Hạng mục nổi bật nhất là cầu thang bộ từ tầng trệt lên tầng một ngay giữa sảnh, chính giữa phía trên gắn Quốc huy Việt Nam. Cầu thang có lối kiến trúc cầu kỳ, nhiều bức phù điêu được gắn mặt tường, cột, dầm và hai bên vẫn giữ được nét tinh xảo sau hơn 100 năm tồn tại.

Đặc biệt, khách tham quan sẽ choáng ngợp khi bước lên sảnh tầng một khi những bức tường, các cột đến trần nhà đều được đắp nổi nhiều chi tiết, gắn phù điêu, trang trí rất nhiều hoa văn khác nhau vô cùng cầu kỳ và đẹp mắt. Những phần nội thất của công trình do hoạ sĩ Bonnet thực hiện từ năm 1907.

Trần nhà và các bức tường từ sảnh đến các phòng tiếp khách, phòng họp được vẽ trang trí rất công phu, nhiều sắc màu, đa dạng về chủ đề như những vòng hoa, lá cọ, cành nguyệt quế, thiên thần, quy băng, bầu trời,…