Điều này vừa giúp Nhà nước có thêm khoản ngân sách đáng kể từ việc đấu giá các biển số đang được một bộ phận người dân cho là đẹp, vừa góp phần minh bạch hóa việc cấp phép biển số xe cơ giới - vốn đang chịu không ít “điều tiếng”.

Năm 1993, Bộ Công an từng triển khai kế hoạch "cấp biển số xe tự chọn", còn gọi là đấu giá biển số đẹp. Công an TP. Hải Phòng khi đó được chọn thí điểm đăng ký, cấp biển số xe, thu lệ phí theo hình thức tự chọn.

Sau hai tháng triển khai, 94 trường hợp đã tự chọn biển số trên tổng số 198 xe đăng ký. Song, chủ trương này đã không thể triển khai trên diện rộng do Luật Đấu giá tài sản không đưa biển số xe vào danh mục tài sản đấu giá, khiến các bộ, ngành liên quan không có căn cứ pháp lý để thực hiện tiếp, dù nhu cầu sở hữu biển số đẹp của người dân là có thật.

Đến thời điểm này, việc cấp biển số xe vẫn thực hiện theo phương thức bấm số ngẫu nhiên. Các chủ xe sẽ nhận biển sau khi đóng cho Nhà nước khoản lệ phí theo quy định, không có sự phân biệt về tính chất “xấu, đẹp” của biển số.

Trên thực tế, nhiều chủ xe may mắn nhận được biển số đẹp đã thu được khoản tiền rất lớn, vượt quá cả giá trị thực của chiếc xe vừa mua sau khi sang tay cho người khác. Nhu cầu biển số xe lớn đến nỗi, nhiều người sẵn sàng chi số tiền rất lớn để sở hữu những xe ô tô có biển số đẹp, dù rằng các biển số này chỉ gắn với vòng đời của chiếc xe cụ thể; chưa được coi là một loại tài sản, thậm chí có thể bị thu hồi nếu vi phạm một số điều trong Luật Giao thông đường bộ.

Đối với các đơn vị cấp biển số xe, việc cấp biển số xe ngẫu nhiên đang khiến họ rơi vào cảnh “tình ngay, lý gian”, bởi mỗi khi biển đẹp “rơi” trúng xe sang, thì họ sẽ chịu rất nhiều lời bàn ra tán vào không mấy dễ chịu về tính công bằng, minh bạch.

Cần phải nói thêm là, so với phương thức chọn biển số qua bấm số ngẫu nhiên và phương án thí điểm đấu giá năm 1993, đề xuất mới nhất của Bộ Công an được đánh giá là thực sự đổi mới, có tính khả thi cao.

Cụ thể, tới đây sẽ giao công an cấp tỉnh ký hợp đồng thuê tổ chức đấu giá tài sản có trang web để tổ chức đấu giá trực tuyến biển số xe đẹp. Cơ quan tổ chức đấu giá là công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Mọi tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân đều được tham gia đấu giá biển số của địa phương nơi đóng trụ sở hoặc nơi đăng ký thường trú. Số tiền thu được từ đấu giá biển số, sau khi trừ các khoản chi phí tổ chức đấu giá theo quy định, dự kiến sẽ phân chia theo tỷ lệ 70% nộp vào ngân sách Trung ương, 30% phân bổ cho ngân sách địa phương.

Dù chưa được coi là một loại tài sản đúng nghĩa với đầy đủ các quyền định đoạt, nhưng người trúng đấu giá có thể lắp trên phương tiện đang sử dụng và có thể giữ biển số lại để đăng ký cho phương tiện khác. Phương án trên được cho là sẽ giúp việc đấu giá biển số đạt hiệu quả cao hơn, tài sản công sẽ được khai thác tối ưu, nhưng cũng dễ dẫn đến nguy cơ hình thành thị trường mua bán hoặc đầu cơ biển số. Điều này đòi hỏi cách quản lý biển số trúng đấu giá tới đây sẽ phải khác biệt hoàn toàn với cách quản lý hiện nay.

Cụ thể, nếu việc đấu giá được triển khai thì cần chia biển số thành hai trường hợp để quản lý:

Thứ nhất, cá nhân dùng biển trúng đấu giá sẽ được sở hữu trọn đời, không gắn cố định vào một xe.

Thứ hai, biển số cấp theo hình thức "bấm ngẫu nhiên" vẫn chỉ gắn với một xe cố định như hiện nay để phục vụ quản lý nhà nước.

Quan trọng hơn, để việc đấu giá biển số xe được thực hiện đúng, trúng và chuẩn, trước hết phải xây dựng được quy định chặt chẽ, minh bạch về đấu giá nhằm tránh lợi dụng việc đấu giá để trục lợi cá nhân hay lợi ích nhóm. Đây là điều đã và đang xảy ra trong đấu giá đất ở một số địa phương và cần phải tuyệt đối tránh khi thực hiện đấu giá biển số xe, tránh tình trạng lũng đoạn, cấu kết trong đấu giá biển số đẹp, mà phần thiệt lại luôn rơi về Nhà nước.