Tại Cao Bằng, Phó Thủ tướng đã đến thị sát tình hình triển khai, tiến độ xây dựng Trường tiểu học và trung học cơ sở Trường Hà (xã Trường Hà); Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Tổng Cọt (xã Tổng Cọt); Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Trà Lĩnh (xã Trà Lĩnh).

Ba công trình được đồng loạt khởi công từ tháng 1/2026 và xây dựng từ nguồn vốn ngân sách Trung ương. Trong đó, dự án trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Trường Hà có tổng mức đầu tư 220 tỷ đồng; đến nay, tiến độ thi công đạt 20% khối lượng.

Dự án Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Tổng Cọt có tổng mức đầu tư 190 tỷ đồng; đến nay, tiến độ thi công đạt 22% khối lượng. Dự án Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Trà Lĩnh có tổng mức đầu tư 210 tỷ đồng; đến nay, tiến độ thi công đạt 59% khối lượng.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kiểm tra tiến độ, công tác thi công tại địa điểm xây dựng Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở (xã Trà Lĩnh) - Ảnh: VGP

Ghi nhận sự nỗ lực của tỉnh, chủ đầu tư và nhà thầu triển khai nhiệm vụ trong điều kiện địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt và khó khăn về nhân công, vận chuyển, vật liệu, Phó Thủ tướng đề nghị các đơn vị tiếp tục chủ động khắc phục, tháo gỡ vướng mắc, huy động tối đa nguồn lực, tổ chức thi công khoa học để đẩy nhanh tiến độ các hạng mục.

Tiếp theo đó, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu và đoàn công tác đã làm việc với UBND tỉnh Cao Bằng về tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo; công tác chuẩn bị Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị năm học mới 2026-2027; triển khai xây dựng trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới của tỉnh.

Ưu tiên cho nơi khó nhất, yếu nhất

Sau khi lắng nghe ý kiến, đề xuất của đại diện các bộ, cơ quan, UBND tỉnh Cao Bằng và nhà thầu, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu gợi mở một số nội dung trọng tâm.

Thứ nhất, xây dựng chương trình riêng về nâng cao chất lượng giáo dục đại trà. Theo đó, tập trung vào các môn nền tảng như Toán, Ngữ văn, Tiếng Việt, Ngoại ngữ, Tin học; rà soát chất lượng đến từng trường, từng môn học, từng địa bàn; xác định rõ trường nào yếu, môn nào yếu, thiếu giáo viên ở đâu, nhóm học sinh nào cần hỗ trợ.

Thứ hai, đối với học sinh vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, cần đặc biệt quan tâm năng lực tiếng Việt, khả năng đọc hiểu, kỹ năng học tập nền tảng, để các em học tốt các môn khác.

Thứ ba, quan tâm, làm tốt hơn nữa công tác hướng nghiệp, phân luồng học sinh nhằm phát huy thế mạnh của địa phương và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Bên cạnh đó, trong điều kiện còn thiếu cục bộ giáo viên Tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật, Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu mô hình giáo viên dạy theo cụm trường, liên trường; xây dựng kho học liệu số dùng chung; phát huy giáo viên nòng cốt hỗ trợ các trường khó khăn.

UBND tỉnh rà soát rõ số lượng giáo viên còn thiếu theo từng cấp học, môn học, địa bàn; có phương án tuyển dụng, điều động, hợp đồng, bồi dưỡng cụ thể. Trước mắt là tuyển dụng hết chỉ tiêu biên chế đã giao.

Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện việc trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông giai đoạn 2026-2035". Trong đó, đặc biệt quan tâm đến chế độ, chính sách, nhất là đối với giáo viên, nhân viên tại các trường nội trú, bán trú, vùng đặc biệt khó khăn như đề xuất của các đại biểu tại cuộc họp. Trên cơ sở đó, tỉnh xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế.

Cao Bằng có địa bàn rộng, giao thông khó khăn, mùa thi trùng vào thời điểm mưa bão, nguy cơ lũ quét, sạt lở, chia cắt giao thông. Vì vậy, Phó Thủ tướng nhấn mạnh tuyệt đối không được chủ quan. UBND tỉnh chỉ đạo rà soát toàn bộ phương án tổ chức kỳ thi theo từng điểm thi, tuyến đường, tình huống thời tiết cực đoan; có phương án dự phòng về vận chuyển đề thi, bài thi, đi lại của thí sinh, cán bộ coi thi, điện, nước, y tế, an ninh, thông tin liên lạc.

Đồng thời, phải đặc biệt lưu ý phòng, chống gian lận bằng thiết bị công nghệ cao, lợi dụng AI, thiết bị truyền tin, ghi âm, ghi hình siêu nhỏ; cần giao trách nhiệm cho từng xã, phường; huy động lực lượng vũ trang, đoàn thể… hỗ trợ thí sinh đi lại, không được để thí sinh bỏ thi vì điều kiện đi lại khó khăn.

Chuẩn bị năm học 2026-2027, Phó Thủ tướng đề nghị tỉnh phải bảo đảm học sinh đến trường an toàn, có đủ thầy cô, lớp học, thiết bị tối thiểu, có nơi ăn ở đối với học sinh nội trú, bán trú. Công trình nào xuống cấp, mất an toàn phải xử lý ngay; không để học sinh học trong phòng học không bảo đảm an toàn.

Liên quan đến kinh phí đầu tư trường lớp học, ký túc xá, trang thiết bị, tỉnh tính toán cụ thể số liệu, danh mục báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định theo giai đoạn, lộ trình ưu tiên. Trong điều kiện kinh phí hạn chế, tỉnh cần xác định gói điều kiện tối thiểu đối với từng trường vùng khó khăn. Nguồn lực phải ưu tiên cho nơi khó nhất, yếu nhất, có nguy cơ bỏ học cao nhất; không đầu tư dàn trải.

Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo khi tham mưu phân bổ, lồng ghép, hướng dẫn sử dụng các nguồn lực cho giáo dục cần có tiêu chí ưu tiên rõ ràng cho các địa phương khó khăn.

Trường nội trú biên giới phải là một thiết chế giáo dục hoàn chỉnh

Cho rằng xây trường nội trú ở xã biên giới không chỉ là xây một công trình giáo dục, mà là tạo nền tảng nâng dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, củng cố niềm tin của đồng bào, góp phần giữ vững biên giới quốc gia.

"Tuy nhiên, tiến độ của Cao Bằng còn chậm. Ngoài nguyên nhân khách quan về địa hình, địa chất, thời tiết, thiếu nhân công, thiếu vốn, cũng phải nhìn nhận yếu tố chủ quan trong tổ chức thực hiện, điều phối nguồn lực, lựa chọn nhà thầu, kiểm tra tiến độ", Phó Thủ tướng nhận định và yêu cầu Bí thư, Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng các dự án.

Để giải quyết các vướng mắc liên quan đến thiếu hụt nhân công, UBND tỉnh cần quyết liệt chỉ đạo, có phương án tháo gỡ kịp thời; trường hợp khó khăn, đề nghị Quân khu 1, Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy quân sự hỗ trợ, tăng cường nhân lực, máy móc và thiết bị thi công.

Song song với đó, rà soát lại năng lực từng nhà thầu; kiên quyết thay thế, điều chuyển khối lượng hoặc xử lý theo quy định đối với nhà thầu yếu, chậm, thiếu nhân lực, thiếu thiết bị, không đáp ứng tiến độ.

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội của tỉnh vận động, tạo đồng thuận, huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ những phần việc phù hợp. Việc huy động phải tự nguyện, thiết thực, an toàn, đúng quy định; không làm thay trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu.

Đối với các trường giai đoạn 1, phải tập trung cao nhất để hoàn thành các hạng mục thiết yếu phục vụ khai giảng và học tập trước ngày 30/8/2026. Đối với các trường giai đoạn 2, tỉnh phải khẩn trương hoàn thành khảo sát, lập, thẩm định, phê duyệt dự án; chuẩn bị mặt bằng, hồ sơ, thủ tục, phương án vốn.

Cũng theo Phó Thủ tướng, trường nội trú biên giới không chỉ là công trình xây dựng, mà phải là một thiết chế giáo dục hoàn chỉnh. Tỉnh phải chủ động xây dựng phương án vận hành đối với từng trường ngay từ bây giờ, không chờ công trình hoàn thành mới tính đến vận hành. Vì khó khăn hơn nhiều địa phương khác, nên tỉnh càng phải quyết tâm, tổ chức thực hiện chặt chẽ hơn, sáng tạo hơn và trách nhiệm hơn.

"Cao Bằng khó khăn về nguồn lực, nhưng không được khó về quyết tâm và cách làm", Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh và cho rằng nguồn lực ít thì càng phải sử dụng đúng chỗ. Trường nào yếu nhất, học sinh nào khó khăn nhất, môn học nào thiếu nhất thì phải được ưu tiên trước.

Mục tiêu cuối cùng là học sinh Cao Bằng không chỉ đến trường đầy đủ hơn, mà phải học tốt hơn, có kỹ năng tốt hơn, có cơ hội phát triển tốt hơn và có thể đóng góp cho quê hương, cho vùng biên giới của Tổ quốc.