Ngành công nghiệp “kép”

Ngành an ninh mạng đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng phi thường, trở thành một trong những thị trường nóng nhất trong lĩnh vực công nghệ. Báo cáo của Mordor Intelligence dự báo thị trường này sẽ tăng gấp đôi giá trị, từ 211,55 tỷ USD năm 2025, lên 437,6 tỷ USD năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) ấn tượng 15,65%.

Tại Việt Nam, an ninh mạng là ngành công nghiệp mới nổi, doanh thu đạt 7.179 tỷ đồng năm 2024, tăng 30% so với năm trước đó. Dự báo năm 2025, doanh thu có thể vượt 10.000 tỷ đồng nhờ nhu cầu từ sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế và xuất khẩu dịch vụ an ninh mạng.

An ninh mạng không chỉ tạo ra doanh thu, việc làm cho nền kinh tế, mà còn là lực lượng bảo vệ chủ quyền số quốc gia, an toàn không gian mạng và mang lại vị thế cho đất nước.

Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) cho rằng, trong bối cảnh toàn cầu, an ninh mạng ngày càng trở thành vấn đề trọng yếu, gắn liền với kinh tế, chính trị và quốc phòng. Các cuộc tấn công mạng không chỉ gây thiệt hại tài chính, mà còn có nguy cơ làm tê liệt hạ tầng trọng yếu, đe dọa chủ quyền quốc gia. Với Việt Nam, khi bước vào thời kỳ chuyển đổi số toàn diện, thách thức này càng trở nên cấp bách.

Đặc biệt, mức độ phụ thuộc lớn vào công nghệ nước ngoài đặt ra nguy cơ mất an toàn mạng. Phần lớn hệ thống kỹ thuật chưa do Việt Nam làm chủ, khiến chúng ta dễ bị tổn thương nếu bị lộ bí mật công nghệ hoặc bị áp đặt điều kiện.

Ông Phạm Đại Dương, Phó trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, dữ liệu là yếu tố rất quan trọng, được ví như tài sản quốc gia. Bảo mật dữ liệu có ý nghĩa tương tự với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trên biển và đất liền. Trung ương luôn coi trọng bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng, coi đây là nhiệm vụ xuyên suốt, không thể tách rời trong bảo đảm an ninh quốc gia.

Phát triển hệ sinh thái an ninh mạng nội địa

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng ngành công nghiệp an ninh mạng tự chủ. Thế giới hiện chưa có mô hình chuẩn, mở ra cơ hội cho quốc gia có tư duy sáng tạo, tận dụng sức trẻ như Việt Nam.

Ông Ngô Tuấn Anh, Trưởng ban An ninh dữ liệu (Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia) cho biết, sau nhiều sự cố, doanh nghiệp trong nước cùng Hiệp hội An ninh mạng đang phát triển hệ sinh thái sản phẩm nội địa. Thực tế cho thấy, sản phẩm công nghệ nước ngoài tiềm ẩn rủi ro bởi có thể tồn tại lỗ hổng, khiến dữ liệu bị trích xuất. Vì vậy, cần tập trung chuẩn hóa, tuân thủ và đẩy mạnh phát triển các giải pháp do Việt Nam làm chủ.

Để đạt tự chủ trong công nghệ an ninh mạng, Nhà nước cần xây dựng cơ chế, chính sách, hạ tầng và thị trường để doanh nghiệp phát huy sáng tạo.

Trung tướng Nguyễn Minh Chính nhấn mạnh, để đạt tự chủ trong công nghệ an ninh mạng, vai trò kiến tạo của Nhà nước là hết sức quan trọng. Nhà nước cần xây dựng cơ chế, chính sách, hạ tầng và thị trường để doanh nghiệp phát huy sáng tạo. Các ưu đãi về thuế, tài chính, đất đai cần được thiết kế riêng cho doanh nghiệp công nghệ, đồng thời ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia làm cơ sở công nhận sản phẩm.

Một điểm then chốt là cơ chế “giao nhiệm vụ” cho doanh nghiệp nhà nước chủ lực, đặc biệt các đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. Chỉ họ mới có khả năng sản xuất sản phẩm bảo mật đáp ứng an ninh quốc gia, sau đó có thể mở rộng ra dân sự, tạo lợi thế cạnh tranh.

Cùng với đó, Nhà nước phải kết nối doanh nghiệp với trường đại học, viện nghiên cứu để tạo chuỗi nghiên cứu - phát triển - thương mại hóa. Sản phẩm phải được “đặt hàng” từ nhu cầu thực tiễn, tránh dàn trải nguồn lực. Việc tập hợp doanh nghiệp thành nhóm chuyên môn theo thế mạnh cũng giúp tiết kiệm chi phí.

Ông Vũ Ngọc Sơn, Giám đốc công nghệ Công ty NCS cho rằng, muốn hợp tác quốc tế thì trước hết phải có năng lực. Nếu không, sẽ khó có thể hợp tác với các quốc gia đã rất phát triển về công nghệ và an ninh mạng. Thông qua hợp tác quốc tế, các quốc gia có thể chia sẻ thông tin sớm, phối hợp điều tra tội phạm xuyên biên giới, đồng thời tiệm cận khung pháp lý toàn cầu. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam tiếp nhận công nghệ, kinh nghiệm và khẳng định vị thế.

Luật An ninh mạng (sửa đổi), dự kiến được Quốc hội thông qua tháng 10/2025, đang mở ra cơ hội lớn. Điểm nổi bật là khuyến khích cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước sử dụng sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng của Việt Nam. Dự thảo cũng quy định kinh phí bảo vệ an ninh mạng phải bảo đảm tối thiểu 10% trong tổng kinh phí các đề án, dự án công nghệ thông tin.

Quy định này không chỉ nâng cao năng lực tự chủ, mà còn tạo cơ hội cho doanh nghiệp phát triển, mở rộng thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và bảo đảm tuân thủ tiêu chuẩn.

GS-TS. Trần Tuấn Anh, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam khuyến nghị, cần có mô hình bảo vệ dữ liệu dựa trên công nghệ nội địa, tập trung phát triển hạ tầng bản địa như điện toán đám mây trong nước, đặt máy chủ tại Việt Nam.

Cụ thể, khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp dùng dịch vụ cloud của Viettel, VNPT, CMC, FPT thay vì phụ thuộc AWS/Azure, bảo đảm dữ liệu công dân được lưu tại Việt Nam. Đồng thời thúc đẩy phát triển công nghệ, giải pháp do các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu, làm chủ.