Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia hưởng lợi khi tăng trưởng được hỗ trợ bởi làn sóng AI toàn cầu.

Làn sóng AI toàn cầu hỗ trợ cho tăng trưởng

Theo Báo cáo cập nhật Kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương (EAP) vừa được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố, kinh tế khu vực Đông Á và Thái Bình Dương dự kiến tăng trưởng 4,5% trong năm 2026. Trong đó, dự báo tăng trưởng của Việt Nam được WB nâng thêm 1,1 điểm phần trăm, lên 7,4%.

Báo cáo nhận định tăng trưởng giữa các nền kinh tế và các ngành trong khu vực vẫn chưa đồng đều. Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng rộng rãi, mở ra những cơ hội mới cho tăng trưởng.

Năm 2026, một số nền kinh tế trong khu vực tăng trưởng nhanh hơn dự kiến nhờ sản xuất và xuất khẩu hàng công nghệ cao, những sản phẩm đang trở thành nền tảng cho sự bùng nổ các hoạt động liên quan đến AI trên toàn cầu.

Theo Cục Thống kê, tháng 9/2026, xuất khẩu điện tử đạt 28,73 tỷ USD, trong đó nhóm hàng điện tử, máy tính là 22,56 tỷ USD, tăng 112,7% so với tháng 9/2025, còn điện thoại 6,17 tỷ USD, tăng 14,3%.

Lũy kế hết tháng 9/2026 xuất khẩu của lĩnh vực này mang về 175,4 tỷ USD, riêng máy tính điện tử 123,6 tỷ USD, tăng 59,6%, điện thoại 51,7 tỷ USD, tăng 18,8% so với cùng kỳ năm trước.

Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia được hưởng lợi đáng kể từ xu hướng này.

Báo cáo EAP dự báo tăng trưởng năm 2026 của Việt Nam được WB nâng thêm 1,1 điểm phần trăm, lên 7,4%. Malaysia được nâng 0,7 điểm phần trăm, lên 5,1%, trong khi Thái Lan được nâng 0,7 điểm phần trăm, lên 2%.

Ngược lại, các quốc đảo Thái Bình Dương được dự báo tăng trưởng 2,2%, thấp hơn 0,5 điểm phần trăm so với dự báo trước đó. Đây là những nền kinh tế đặc biệt dễ bị tác động khi giá năng lượng tăng cao và có khả năng chống chịu hạn chế trước các cú sốc bên ngoài.

Trung Quốc, nền kinh tế lớn nhất khu vực, được dự báo tăng trưởng 4,4%, khi sức mua trong nước vẫn bị kìm hãm bởi thị trường lao động yếu và thị trường bất động sản đang trong quá trình điều chỉnh.

Ông Carlos Felipe Jaramillo, Phó chủ tịch WB phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương cho rằng, nhờ mức độ gắn kết sâu với các chuỗi giá trị toàn cầu và nền kinh tế năng động, khu vực Đông Á và Thái Bình Dương có lợi thế để đón đầu làn sóng bùng nổ các hoạt động liên quan đến AI trên thế giới.

Tuy nhiên, thách thức hiện nay là biến lợi thế sản xuất hàng hóa phục vụ AI thành việc ứng dụng AI rộng rãi trong nền kinh tế, qua đó nâng cao năng suất và tạo thêm nhiều việc làm có chất lượng.

Theo ông Carlos Felipe Jaramillo, nếu các quốc gia hành động quyết liệt ngay từ bây giờ, AI có thể trở thành động lực mạnh mẽ, mở ra cơ hội, nâng cao thu nhập và tạo dựng một tương lai thịnh vượng hơn.

AI chưa lan tỏa đồng đều

Phân tích riêng về AI trong khu vực, Báo cáo cho biết nhiều nền kinh tế đang hưởng lợi nhờ cung cấp những hàng hóa làm nền tảng cho làn sóng đầu tư vào AI trên toàn cầu. Tuy nhiên, công nghệ này vẫn chưa được ứng dụng đồng đều trong toàn bộ nền kinh tế.

Mức độ ứng dụng AI của người dân và doanh nghiệp đang gia tăng nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với các nước phát triển.

Nguyên nhân là doanh nghiệp còn phải đối mặt với chi phí cao, thiếu nhân lực có chuyên môn, cùng những lo ngại về an ninh và quyền riêng tư.

"Khu vực tư nhân có thể giữ vai trò trung tâm trong việc biến tiềm năng của AI thành nhiều việc làm hơn và tốt hơn trên khắp Đông Á - Thái Bình Dương", ông Sarvesh Suri, Phó chủ tịch IFC phụ trách khu vực châu Á và Thái Bình Dương, nhận định.

Theo ông, bằng cách huy động vốn tư nhân cho hạ tầng số và năng lượng, mở rộng nguồn vốn cho doanh nghiệp và đầu tư vào kỹ năng của người lao động, các quốc gia có thể đẩy nhanh ứng dụng AI trong toàn nền kinh tế, đồng thời giúp doanh nghiệp nhỏ nâng cao khả năng cạnh tranh, tăng tính năng động và khả năng chống chịu.

Doanh nghiệp ngày càng tìm kiếm nhân sự có chuyên môn về AI, đồng thời có năng lực phân tích, giao tiếp và ứng xử. AI phát huy hiệu quả nhất khi hỗ trợ những công việc đòi hỏi tư duy phức tạp và khả năng phán đoán. Tuy nhiên, chỉ 13% việc làm trong khu vực thuộc nhóm này, so với 39% tại các nước phát triển.

Để duy trì tăng trưởng và tạo thêm việc làm có năng suất cao, WB khuyến nghị các quốc gia trong khu vực tạo điều kiện để AI được ứng dụng rộng rãi thông qua cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển hạ tầng năng lượng và hạ tầng số, mở rộng nguồn vốn và trang bị kỹ năng cần thiết để người lao động có thể hưởng lợi từ AI.

Cùng với đó điều chỉnh AI phù hợp với điều kiện trong nước nhằm tạo ra những việc làm tốt hơn, trong đó ưu tiên các công cụ AI có chi phí phù hợp; Phát huy vai trò then chốt của Nhà nước, vừa là bên sử dụng AI vừa là cơ quan quản lý, qua đó cải thiện dịch vụ công, phát triển các nền tảng số, hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy hợp tác khu vực.