Theo Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), các nhà mạng trong nước đã triển khai hơn 40.000 trạm 5G, đưa vùng phủ sóng tới khoảng 92% dân số. Tại họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 31/7, ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, cho biết tốc độ triển khai này đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tốc độ phủ sóng 5G nhanh nhất thế giới.

Trong khi quá trình mở rộng mạng 5G đang diễn ra, trọng tâm chiến lược đang dần chuyển sang một ưu tiên hạ tầng khác: xây dựng mạng lưới phục vụ khối lượng tác vụ AI và điện toán đám mây.

AI đòi hỏi một kiến trúc mạng khác. Nếu mạng 5G được tối ưu cho kết nối không dây diện rộng tới hàng triệu thiết bị đầu cuối, AI lại cần kết nối băng thông siêu cao giữa các trung tâm dữ liệu, các tuyến kết nối độ trễ thấp tới các nút điện toán biên và hệ thống truyền dẫn quang được thiết kế để xử lý những luồng dữ liệu khổng lồ. Đây là những yêu cầu hạ tầng hoàn toàn khác biệt, và việc nhận diện sớm sự thay đổi này sẽ mở ra những cơ hội đáng kể cho các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông.

AI mở ra một giai đoạn phát triển mới cho hạ tầng mạng

Việt Nam là một trong những thị trường năng động nhất Đông Nam Á về hạ tầng AI và đám mây. Nhờ quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng và các quy định về lưu trữ dữ liệu trong nước, các dự báo ngành cho thấy công suất trung tâm dữ liệu tại Việt Nam có thể tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) trên 17%, đạt gần 1.000 MW vào năm 2030.

Quy mô cam kết đầu tư từ các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu trong nước và quốc tế cho thấy rõ đà phát triển này:

Viettel đang xây dựng 11 trung tâm dữ liệu quy mô lớn với tổng công suất trên 350 MW, đồng thời hợp tác với NVIDIA để phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu AI gồm gần 800 siêu máy tính và 6.000 GPU.

Tập đoàn FPT, cùng G42 và Tập đoàn Việt Thái, đã công bố một khung thỏa thuận quan trọng cùng kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI quy mô siêu lớn trị giá 1 tỷ USD.

Tập đoàn CMC đang mở rộng hạ tầng sẵn sàng cho AI, trong đó có tổ hợp trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn trị giá 300 triệu USD tại Hà Nội, đồng thời lên kế hoạch bổ sung thêm 120-150 MW công suất cho trung tâm dữ liệu trong 5 năm tới.

Các tập đoàn công nghệ toàn cầu, gồm Amazon Web Services, Microsoft, Supermicro, ST Telemedia, Google và Alibaba, đang tích cực đầu tư hoặc cân nhắc mở rộng quy mô hạ tầng tại Việt Nam.

Các cụm trung tâm dữ liệu trọng điểm đang nhanh chóng hình thành tại TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng và Bình Dương, kéo theo nhu cầu bùng nổ đối với các kết nối quang dung lượng lớn giữa các trung tâm dữ liệu.

Sự phát triển của AI đang đưa kết nối liên trung tâm dữ liệu và kiến trúc mạng trục quang trở thành những thành phần cốt lõi của nền kinh tế số Việt Nam, đòi hỏi các nhà khai thác mạng phải vượt ra ngoài cách tiếp cận quy hoạch mạng truyền thống.

Cơ hội mới từ mô hình neoscaler

Một xu hướng đáng chú ý là sự nổi lên của các neoscaler: những nhà cung cấp năng lực điện toán AI chuyên biệt, nền tảng GPU dưới dạng dịch vụ (GPU-as-a-Service) và đơn vị vận hành đám mây biên, hoạt động ở khoảng giữa các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô siêu lớn (hyperscaler) và doanh nghiệp.

Khác với các hyperscaler toàn cầu, vốn đôi khi tự xây dựng các tuyến cáp quang tối (dark fiber) riêng, neoscaler thường phụ thuộc trực tiếp vào các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông để đảm bảo kết nối. Điều này mở ra cơ hội rất lớn về kinh doanh băng thông bán buôn cho các nhà cung cấp dịch vụ trong nước, từ dịch vụ bước sóng dung lượng cao đến kết nối quang chuyên dụng giữa các điểm điện toán phân tán. Những nhà cung cấp có thể cung cấp các dịch vụ này với mức SLA cao và khả năng vận hành linh hoạt sẽ có lợi thế để nắm bắt cơ hội.

Cơ hội của Việt Nam

Trước nhu cầu xây dựng mạng lưới sẵn sàng cho AI, các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu trong khu vực đang ưu tiên phát triển mạng cáp quang chuyên dụng, được thiết kế riêng để xử lý khối lượng tác vụ AI.

Duy trì tốc độ triển khai cáp quang là yếu tố then chốt. Các khung pháp lý gần đây, như Luật Viễn thông 2023 (nhằm đơn giản hóa các quy định liên quan đến trung tâm dữ liệu, dịch vụ điện toán đám mây và chia sẻ hạ tầng mạng), cùng với các sáng kiến của Chính phủ nhằm tạo thuận lợi cho việc tiếp cận mặt bằng công cộng để thi công và cấp phép đào đường, sẽ tạo môi trường thuận lợi hơn đáng kể cho việc phát triển hạ tầng cáp quang tiên tiến.

Khi mạng quang phát triển theo hướng dung lượng cao hơn và khả năng tự động hóa mạnh hơn, đồng thời khung chính sách trong nước ngày càng hoàn thiện, Việt Nam sở hữu nhiều điều kiện để xây dựng một trong những hạ tầng mạng tiên tiến nhất Đông Nam Á. Với nền tảng mạng thông minh và sự phối hợp của toàn hệ sinh thái, Việt Nam có thể hiện thực hóa các mục tiêu phát triển số toàn diện hơn trong Chiến lược quốc gia về AI, trải rộng từ hạ tầng số công cộng (DPI) và fintech đến sản xuất thông minh, công nghệ y tế và các hệ sinh thái đám mây tại khu vực.