Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị

Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Dù chịu ảnh hưởng nặng nề từ dịch Covid-19, thiên tai, bão lũ, nhưng Việt Nam vẫn kiên trì chuyển đổi tư duy, tổ chức thực hiện theo hướng giảm nghèo đa chiều, tập trung vào giảm nghèo bền vững và không tái nghèo, đặc biệt ở các khu vực thường xuyên chịu tác động của thiên tai.

Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về giảm nghèo, chương trình đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân từ 1-1,5% mỗi năm, trong đó hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số giảm hơn 3%/năm, còn các huyện nghèo giảm từ 4-5%/năm.

Đây là kết quả đáng khích lệ, phản ánh sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị trong việc cải thiện đời sống người dân.

Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 1-1,5% mỗi năm. Ảnh tư liệu.

Tuy nhiên, công cuộc giảm nghèo vẫn đối mặt với nhiều trở ngại do biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng khốc liệt. Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, những đợt mưa lũ lớn do bão Bualoi và Matmo đã gây thiệt hại nặng nề, khiến hàng chục nghìn hộ nghèo rơi vào cảnh tái nghèo. PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, nhận định rằng nhiệt độ đang tăng lên, bão ngày càng mạnh, lũ lụt xuất hiện thường xuyên hơn và gây ảnh hưởng nghiêm trọng không chỉ ở vùng đồng bằng mà cả vùng núi, trung du.

Theo thống kê của Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), giai đoạn 2010-2020, tổng thiệt hại do thiên tai ở khu vực miền núi phía Bắc lên tới hơn 16.000 tỷ đồng, tác động lớn đến chỉ tiêu tăng trưởng GRDP, làm chậm tiến độ xóa đói giảm nghèo và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của địa phương.

Nhận thấy rủi ro ngày càng gia tăng từ thiên tai và dịch bệnh, Chính phủ đã chỉ đạo tích hợp yếu tố thiên tai, khí hậu vào tiêu chí đánh giá và bình xét hộ nghèo. Cách tiếp cận này được coi là phù hợp với bối cảnh mới, giúp chính sách giảm nghèo trở nên linh hoạt, thích ứng và nhân văn hơn.

Giảm nghèo thích ứng với biến đổi khí hậu

Việt Nam đã 8 lần ban hành chuẩn nghèo quốc gia, là một trong 30 quốc gia đầu tiên trên thế giới và quốc gia đầu tiên ở châu Á áp dụng chuẩn nghèo đa chiều - đảm bảo mức sống tối thiểu gắn với mục tiêu phát triển bền vững.

Năm 1998, tỷ lệ hộ nghèo cả nước khoảng 58%, đến cuối năm 2024 chỉ còn 1,93%, và dự kiến hết năm 2025 giảm còn khoảng 1%. Cộng đồng quốc tế đánh giá Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ giảm nghèo nhanh nhất thế giới.

Dù vậy, thách thức lớn nhất đối với công tác giảm nghèo hiện nay là rủi ro từ thiên tai, bão lũ, dịch bệnh. Có tỉnh vừa hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột, nhưng chỉ sau một cơn bão, hàng trăm hộ mất nhà cửa, tài sản, hoa màu. Không chỉ hộ nghèo thêm nghèo mà ngay cả hộ cận nghèo, hộ khá cũng có thể tái nghèo chỉ sau một đêm.

Bà Trương Thị Hoạt ở xã Điềm Thụy (tỉnh Thái Nguyên) từng là hộ nghèo xin thoát nghèo nhưng nay lại tái nghèo chỉ sau cơn lũ tháng 10/2025. Ảnh: Văn Duẫn.

Trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam sẽ đổi mới cách tiếp cận, chuyển từ “giảm nghèo theo tiêu chí” sang “giảm nghèo thích ứng” với bối cảnh mới. Nội dung chương trình giảm nghèo bền vững sẽ tập trung vào ba nhóm vấn đề lớn: hỗ trợ phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại các địa bàn nghèo; giảm các chiều thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản theo chuẩn nghèo mới; và tăng cường công tác quản lý, tuyên truyền, giám sát, đảm bảo hiệu quả thực thi.

Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo cho biết, Chính phủ đang đánh giá hiệu quả của Chương trình giảm nghèo giai đoạn 2021-2025, đồng thời xây dựng Chương trình phát triển kinh tế - xã hội và giảm nghèo tổng thể để trình Quốc hội thông qua, phù hợp với bối cảnh đất nước sắp xếp lại đơn vị hành chính.

Dự kiến, trong giai đoạn tới, khoảng 360.000 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước sẽ được dành cho Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.

Những kết quả nổi bật trong giảm nghèo của Việt Nam là minh chứng cho hiệu quả của chính sách đúng đắn, sự nỗ lực của toàn xã hội và ý chí vươn lên của người dân. Tuy nhiên, chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức, nhất là ở các khu vực trung du, miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, nơi tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao, có nơi lên đến 50-70%.

Giảm nghèo bền vững không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là nhiệm vụ xã hội và nhân văn sâu sắc, thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng một đất nước phát triển bao trùm, nơi mọi người dân đều có cơ hội vươn lên thoát nghèo và hưởng thụ thành quả phát triển.

Với nền tảng vững chắc và quyết tâm cao của cả hệ thống, Việt Nam đang tiến gần hơn tới mục tiêu xóa nghèo toàn diện, không ai bị bỏ lại phía sau.