Việt Nam hiện là nền kinh tế lớn thứ 4 trong ASEAN.

Hội thảo “Định hướng và hướng dẫn triển khai Chương trình hành động thực hiện Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030 và 2031-2035” được Bộ Công thương tổ chức sáng 19/6.

Bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động khó lường, ASEAN tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng, góp phần bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định và tạo động lực cho tăng trưởng, phát triển bền vững của Việt Nam.

Từ nền kinh tế đứng thứ 7 thế giới vào năm 2015, ASEAN đã vươn lên vị thế thứ 5 toàn cầu. Tổng GDP danh nghĩa của khối đã tăng từ 2.500 tỷ USD năm 2015 lên mức ước tính 4.160 tỷ USD vào năm 2025, vốn FDI vào khu vực đạt hơn 230 tỷ USD.

Thương mại hàng hóa gần như gấp đôi, đạt 4.380 tỷ USD; thương mại dịch vụ cũng chạm mốc 1.200 tỷ USD vào năm 2024. Đặc biệt, tỷ lệ thực hiện các dòng hành động của Cộng đồng Kinh tế ASEAN tính đến cuối năm 2025 đạt mức ấn tượng là 98%.

Bà Nguyễn Việt Chi, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên nhấn mạnh, với Việt Nam, sau 30 năm gia nhập ASEAN, quy mô GDP của nước ta đã tăng gấp gần 25 lần so với năm 1995, đạt 514 tỷ USD vào năm 2025, là nền kinh tế lớn thứ 4 trong ASEAN và đứng thứ 33 trên thế giới.

Kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và ASEAN đạt hơn 90 tỷ USD, tăng gần 28 lần so với thời điểm gia nhập năm 1995.

ASEAN hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ tư và nguồn nhập khẩu lớn thứ ba của Việt Nam, đóng vai trò là "cửa ngõ" quan trọng để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực.

Đồng thời, mạng lưới hợp tác kinh tế khu vực cũng tiếp tục được mở rộng thông qua các hiệp định thương mại tự do với các đối tác lớn. Trong đó, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đang được đánh giá là hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Việt Chi, phía sau những con số tăng trưởng tích cực, ASEAN vẫn đối diện nhiều thách thức lớn như năng suất lao động còn hạn chế, mức độ tham gia chuỗi giá trị khu vực chưa sâu, năng lực chuyển đổi số và chuyển đổi xanh giữa các quốc gia thành viên còn chênh lệch đáng kể.

Do đó, ASEAN phải xây dựng một khuôn khổ phát triển mới cho giai đoạn tiếp theo.

Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 tổ chức ngày 26/5/2025 tại Malaysia, các nhà lãnh đạo ASEAN đã thông qua Tầm nhìn đến  ASEAN 2045 cùng Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, ASEAN đặt mục tiêu trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới vào năm 2030, thông qua việc xây dựng một cộng đồng kinh tế tự cường, đổi mới, năng động và lấy người dân làm trung tâm.

Kế hoạch chiến lược mới gồm 6 mục tiêu chiến lược, 54 mục tiêu cụ thể, 194 biện pháp và 756 hoạt động, tập trung vào thúc đẩy thị trường chung ASEAN, tăng cường đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững, nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển.

Để thực hiện các mục tiêu này, từ góc độ Việt Nam, 3/4/2026, Thủ tướng đã ký ban hành Quyết định số 608/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động thực hiện Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN tại Việt Nam. Đây là văn kiện pháp lý quan trọng, định hướng cho toàn bộ hoạt động hội nhập kinh tế ASEAN của đất nước chúng ta trong thập kỷ tới.

Chương trình hành động được xây dựng trên ba quan điểm xuyên suốt gồm chủ động và trách nhiệm trong hội nhập; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành để xử lý các vấn đề mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Trên cơ sở đó, chương trình đề ra 7 mục tiêu trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả điều phối liên ngành, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ thị trường ASEAN đến tăng cường cơ chế giám sát việc thực hiện các cam kết hội nhập.