Trong bối cảnh chưa có vắc-xin hoặc thuốc điều trị đặc hiệu được phê duyệt cho chủng virus này, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nâng mức cảnh báo, trong khi Việt Nam chủ động kích hoạt các biện pháp giám sát nhằm ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập.

Dịch Ebola do chủng Bundibugyo đang diễn biến phức tạp tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda với số ca mắc tiếp tục gia tăng, phạm vi lây lan mở rộng và xuất hiện nguy cơ lây truyền xuyên biên giới.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Phi cho biết dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo đang tiếp tục diễn biến nghiêm trọng tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda. Đây là một trong những chủng virus Ebola nguy hiểm, hiện chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu được cấp phép sử dụng.

Điều đáng lo ngại là dịch bệnh không chỉ gia tăng về số ca mắc mà còn mở rộng địa bàn xuất hiện, đồng thời ghi nhận nguy cơ lây lan qua biên giới giữa các quốc gia trong khu vực.

Ngày 17/5/2026, WHO chính thức công bố dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là Sự kiện Y tế công cộng gây quan ngại quốc tế (PHEIC) theo Điều lệ Y tế quốc tế năm 2005. Mặc dù chưa được xếp vào tình trạng đại dịch toàn cầu, quyết định này cho thấy mức độ nghiêm trọng của đợt bùng phát hiện nay và yêu cầu các quốc gia tăng cường giám sát, chuẩn bị phương án ứng phó.

Theo số liệu cập nhật đến ngày 27/5, Cộng hòa Dân chủ Congo ghi nhận 1.077 trường hợp nghi ngờ mắc Ebola, trong đó có 238 trường hợp tử vong nghi ngờ. Kết quả xét nghiệm xác định 121 ca mắc, trong đó có 17 trường hợp tử vong.

Tại Uganda, cơ quan y tế ghi nhận 7 ca mắc xác định, trong đó có một trường hợp tử vong. Tổng cộng hai quốc gia hiện ghi nhận 128 ca bệnh xác định và 18 trường hợp tử vong.

WHO cho biết các con số này có thể tiếp tục thay đổi trong thời gian tới do hoạt động điều tra dịch tễ, truy vết và xét nghiệm vẫn đang được triển khai trên diện rộng.

Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, dịch bệnh hiện đã xuất hiện tại 14 khu vực y tế thuộc 3 tỉnh khác nhau, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri. Một số điểm nóng ghi nhận nhiều ca mắc gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde.

Công tác kiểm soát dịch đang gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp, dân cư di chuyển liên tục, đặc biệt tại các khu vực khai thác khoáng sản và các địa bàn giáp biên giới. Điều này khiến việc truy vết người tiếp xúc và khoanh vùng dịch trở nên khó khăn hơn, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các chuỗi lây nhiễm âm thầm trong cộng đồng.

Tại Uganda, các trường hợp mắc bệnh được xác định là ca xâm nhập từ Congo. Một số ca bệnh liên quan đến hoạt động di chuyển qua biên giới, vận chuyển và chăm sóc y tế, cho thấy nguy cơ lây lan khu vực đang hiện hữu.

WHO hiện đánh giá nguy cơ dịch bệnh tại Cộng hòa Dân chủ Congo ở mức rất cao. Nguy cơ đối với khu vực châu Phi, đặc biệt là các quốc gia láng giềng, được đánh giá ở mức cao do vẫn còn tình trạng lây truyền trong cộng đồng, nguy cơ tồn tại các chuỗi lây nhiễm chưa được phát hiện và sự gia tăng các trường hợp liên quan đến hoạt động đi lại xuyên biên giới.

Trong khi đó, nguy cơ ở cấp độ toàn cầu hiện được WHO đánh giá ở mức thấp. Tuy nhiên, với đặc điểm giao lưu quốc tế ngày càng mạnh mẽ, các quốc gia vẫn được khuyến cáo duy trì hệ thống giám sát dịch bệnh ở trạng thái sẵn sàng cao.

Trước diễn biến của dịch bệnh, ngày 22/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã phối hợp với WHO, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (US.CDC), các bộ, ngành liên quan cùng các chuyên gia tổ chức đánh giá nguy cơ dịch Ebola xâm nhập vào Việt Nam.

Theo đánh giá hiện nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh Ebola nào và nguy cơ dịch bệnh xâm nhập được xếp ở mức thấp. Tuy nhiên, cơ quan y tế nhấn mạnh không thể loại trừ khả năng xuất hiện ca bệnh nhập cảnh trong bối cảnh hoạt động giao lưu, đi lại quốc tế đang gia tăng trở lại.

Để chủ động ứng phó, Bộ Y tế đã triển khai hàng loạt biện pháp phòng chống dịch từ sớm và từ xa. Các hướng dẫn chuyên môn liên tục được cập nhật; công tác tập huấn, giám sát, xét nghiệm, điều tra dịch tễ và truy vết được tăng cường tại các địa phương.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các tỉnh, thành phố đẩy mạnh giám sát tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh và cộng đồng; rà soát phương án đáp ứng, chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư, hóa chất, trang thiết bị, khu vực cách ly và điều trị để sẵn sàng ứng phó nếu xuất hiện trường hợp nghi ngờ.

Theo cơ quan chuyên môn, việc phát hiện sớm ca bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi Ebola là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới với tỷ lệ tử vong rất cao.

Virus Ebola lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, mô hoặc cơ thể người bệnh, người tử vong do bệnh. Khi phát bệnh, người nhiễm thường xuất hiện sốt cao, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, tiêu chảy, nôn ói, sau đó có thể diễn tiến thành xuất huyết nội tạng, suy đa cơ quan và tử vong.

Trong bối cảnh chủng Bundibugyo hiện chưa có vắc-xin và thuốc điều trị đặc hiệu được phê duyệt, việc phát hiện sớm, cách ly kịp thời và kiểm soát lây nhiễm vẫn là những biện pháp quan trọng nhất để ngăn dịch bệnh lan rộng.

Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống. Những người có tiền sử đi về từ vùng dịch hoặc tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ mắc bệnh cần theo dõi sức khỏe chặt chẽ và liên hệ cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Người dân cũng được khuyến nghị hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến khu vực đang có dịch. Trong trường hợp bắt buộc phải đến, cần tránh tiếp xúc gần với người có biểu hiện sốt, nôn ói, tiêu chảy hoặc các triệu chứng nghi ngờ mắc Ebola.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với WHO, US.CDC và các tổ chức quốc tế để cập nhật diễn biến dịch bệnh, đánh giá nguy cơ thường xuyên và triển khai các biện pháp phòng chống phù hợp.

Dù nguy cơ hiện ở mức thấp, nhưng trong bối cảnh dịch bệnh đang lan rộng tại châu Phi và xuất hiện yếu tố lây truyền qua biên giới, việc duy trì trạng thái cảnh giác và sẵn sàng ứng phó là yêu cầu cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.