WHO đồng thời ghi nhận sự chủ động của Bộ Y tế Việt Nam trong công tác chuẩn bị hệ thống và năng lực ứng phó nhằm sẵn sàng trước mọi tình huống dịch bệnh.

Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda.

Đây là chủng virus Ebola hiếm gặp, hiện chưa có vắc-xin hoặc thuốc điều trị được cấp phép, khiến công tác kiểm soát dịch gặp nhiều khó khăn hơn so với các đợt bùng phát trước đây.

TS.Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam trao đổi về dịch Ebola.

Theo WHO, tính đến ngày 21/5, hai quốc gia này ghi nhận 85 ca mắc xác định cùng 10 trường hợp tử vong. Riêng tại Cộng hòa Dân chủ Congo có tới 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi liên quan đến Ebola, trong đó có cả nhân viên y tế. WHO nhận định quy mô thực tế của đợt dịch có thể còn lớn hơn do việc phát hiện chậm và các hoạt động điều tra dịch tễ vẫn đang được triển khai.

WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan dịch bệnh ở mức “rất cao” tại Congo và Uganda, mức “cao” ở khu vực châu Phi do tình trạng di biến động dân cư lớn, bất ổn xã hội và hạn chế của hệ thống y tế. Tuy nhiên, đối với phạm vi toàn cầu, bao gồm Việt Nam, nguy cơ hiện vẫn ở mức “thấp” và chưa phải tình trạng đại dịch.

Trước diễn biến của dịch bệnh, Bộ Y tế Việt Nam đã tăng cường truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình Ebola và các biện pháp phòng chống tới người dân. WHO đánh giá cao sự chủ động của Bộ Y tế cùng sự chỉ đạo khẩn trương của Chính phủ Việt Nam trong công tác chuẩn bị sẵn sàng hệ thống và năng lực ứng phó.

TS.Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, các trọng tâm ứng phó hiện nay gồm tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, mở rộng năng lực cách ly điều trị cũng như thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong phòng chống dịch.

Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế thông qua việc cập nhật thông tin dịch bệnh, tư vấn các hoạt động chuẩn bị và ứng phó, đồng thời cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật mới nhất liên quan đến giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng chống nhiễm khuẩn và truyền thông nguy cơ.

WHO cũng phối hợp với Bộ Y tế rà soát, cập nhật các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh Ebola đã được xây dựng từ năm 2014, đồng thời hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh nhằm định hướng các biện pháp phòng chống dịch phù hợp với thực tế tại Việt Nam.

Theo WHO, dù nguy cơ xâm nhập Ebola vào Việt Nam hiện ở mức thấp, song việc chủ động đánh giá nguy cơ và chuẩn bị sẵn sàng từ sớm sẽ giúp ngành y tế xây dựng các biện pháp ứng phó hiệu quả, dựa trên bằng chứng khoa học và sát với tình hình thực tế.

Trong thời gian tới, WHO tiếp tục hỗ trợ Bộ Y tế tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu cho lực lượng y tế về giám sát, phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn, chẩn đoán và quản lý lâm sàng bệnh Ebola nhằm nâng cao năng lực ứng phó nếu xuất hiện ca bệnh xâm nhập.

Trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp điều trị khẩn cấp, WHO đang xem xét sử dụng Obeldesivir, thuốc kháng virus đường uống đang thử nghiệm điều trị Covid-19, nhằm phòng ngừa nguy cơ phát bệnh ở những người từng tiếp xúc với bệnh nhân Ebola. WHO đánh giá đây là phương pháp đầy triển vọng nhưng cần được kiểm soát nghiêm ngặt trong quá trình triển khai.

Các chuyên gia nhận định đợt bùng phát hiện nay có thể đã xuất hiện từ khoảng hai tháng trước nhưng chỉ mới được phát hiện và công bố gần đây. Điều này khiến công tác kiểm soát dịch gặp nhiều khó khăn trong bối cảnh virus vẫn tiếp tục lây lan.

Virus Ebola được cho là lây truyền từ dơi ăn quả sang người. Sau thời gian ủ bệnh từ 2-21 ngày, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng sốt, đau cơ, mệt mỏi, sau đó nhanh chóng tiến triển thành nôn ói, tiêu chảy, suy gan, suy thận và xuất huyết nặng. Virus lây lan mạnh qua tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch tiết cơ thể người bệnh hoặc thi thể người tử vong do Ebola.

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, Bộ Y tế Việt Nam đã phát đi cảnh báo tăng cường giám sát và chủ động ứng phó nguy cơ Ebola xâm nhập. Người dân trở về từ vùng dịch được khuyến cáo tự theo dõi sức khỏe trong 21 ngày, đồng thời không chủ quan nhưng cũng không hoang mang.

Tại Hà Nội, Sở Y tế đã yêu cầu Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố chủ động cập nhật, theo dõi sát diễn biến dịch bệnh trên thế giới, đồng thời tăng cường giám sát hành khách nhập cảnh, quá cảnh từ Congo và Uganda tại sân bay quốc tế Nội Bài nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi nhiễm.

Ngành Y tế Hà Nội cũng yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để truy vết, giám sát sức khỏe các trường hợp có yếu tố dịch tễ, đồng thời tổ chức tập huấn cho nhân viên kiểm dịch y tế về các biện pháp phòng hộ cá nhân và xử lý tình huống dịch bệnh.

Các cơ sở y tế trên địa bàn được yêu cầu rà soát khu vực cách ly, chuẩn bị đầy đủ thuốc, hóa chất, vật tư, trang thiết bị phục vụ công tác chẩn đoán và điều trị, sẵn sàng thu dung, cách ly và điều trị bệnh nhân nếu xuất hiện ca nghi nhiễm.

Theo WHO, từ ngày 24/4 đến 19/5/2026, Congo và Uganda ghi nhận hơn 500 trường hợp nghi mắc Ebola, trong đó có 130 ca tử vong. Ngày 16/5/2026, WHO đã công bố đây là tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại toàn cầu theo Điều lệ Y tế quốc tế. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc Ebola.