WTO dự báo, triển vọng thương mại năm 2026 chậm lại vì xung đột Trung Đông.

Theo báo cáo triển vọng thương mại mới công bố của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu được dự báo giảm mạnh xuống còn 1,9% trong năm 2026, thấp hơn đáng kể so với mức 4,6% của năm 2025.

Triển vọng này có thể còn xấu hơn nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang, đẩy giá năng lượng tăng cao và làm gián đoạn các tuyến vận tải quốc tế.

Báo cáo cho thấy, năm 2025, thương mại toàn cầu đã đạt kết quả tích cực hơn dự kiến nhờ hai yếu tố chính: Sự bùng nổ của các mặt hàng liên quan đến trí tuệ nhân tạo và xu hướng "nhập hàng trước" của doanh nghiệp nhằm tránh các đợt tăng thuế từ Mỹ. Tuy nhiên, những động lực này đang suy yếu, trong khi rủi ro địa chính trị lại gia tăng.

Tuy nhiên, kịch bản giá dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vẫn tăng cao trong suốt năm 2026 sẽ làm giảm 0,3 điểm phần trăm so với dự báo GDP cho năm 2026, khối lượng thương mại hàng hóa sẽ chỉ tăng 1,4% trong kịch bản giá năng lượng cao.

"Giá năng lượng tăng liên tục có thể làm tăng rủi ro cho thương mại toàn cầu, tiềm ẩn tác động lan tỏa đối với an ninh lương thực và áp lực chi phí đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp", Báo cáo nêu.

Tổng giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala cho biết: "Triển vọng tăng trưởng của thương mại toàn cầu được thúc đẩy bởi thương mại các sản phẩm công nghệ cao và dịch vụ chuyển giao kỹ thuật số, sự thích ứng trong chuỗi cung ứng và tránh trả đũa thuế quan. Tuy nhiên, dự báo này đang chịu áp lực từ cuộc xung đột ở Trung Đông".

Ngoài nhiên liệu, việc phong tỏa eo biển Hormuz đã làm gián đoạn nguồn cung cấp phân bón quan trọng cho nông nghiệp toàn cầu, với khoảng 1/3 lượng xuất khẩu phân bón của thế giới thường đi qua đây. Theo đó, các nhà sản xuất nông nghiệp lớn như Ấn Độ, Thái Lan và Brazil phụ thuộc lần lượt 40%, 70% và 35% lượng urê nhập khẩu vào vùng Vịnh.

Các quốc gia vùng Vịnh cũng phải đối mặt với thách thức an ninh lương thực, với mức phụ thuộc trung bình vào nhập khẩu là 75% đối với gạo và vượt quá 90% đối với ngô, đậu nành và dầu thực vật - những mặt hàng sẽ phải đối mặt với chi phí cao hơn thông qua các tuyến đường thay thế.

Tuy nhiên, theo Tổng giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala, các thành viên WTO có thể giúp giảm bớt tác động và giảm bớt gánh nặng kinh tế cho người dân trên toàn thế giới bằng cách duy trì các chính sách thương mại có thể dự đoán được và tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng.

Năm 2026, với những diễn biến về thuế quan gần đây, các nhà kinh tế của WTO ước tính, tỷ trọng thương mại thế giới được thực hiện trên cơ sở tối huệ quốc (MFN) đạt 72% vào cuối tháng 2/2026 sau khi biến động trong suốt năm 2025 do những thay đổi chính sách chưa từng có.

Phân tích xác nhận rằng, thuế quan MFN vẫn là khuôn khổ chi phối thương mại quốc tế trên hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế toàn cầu.

Các nhà kinh tế của WTO kỳ vọng tiềm năng tăng trưởng nếu xung đột chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và nếu chi tiêu liên quan đến AI vẫn mạnh trong suốt năm 2026 và đến năm 2027.

Trong kịch bản này, tăng trưởng thương mại hàng hóa có thể được thúc đẩy thêm 0,5 điểm phần trăm, dẫn đến mức tăng trưởng cao tới 2,4% trong năm nay và 2,7% vào năm tới.