Gỗ và sản phẩm gỗ đã sớm tham gia “câu lạc bộ” các mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch đạt từ 1 tỷ USD trở lên, hiện nằm trong nhóm cao. Trong 10 tháng đầu năm 2022, mặt hàng này đứng trong nhóm 6 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 10 tỷ USD, lớn hơn mức cả năm từ năm 2020 trở về trước, ước cả năm cao gấp 14,3 lần năm 2004.

Dự báo trên dựa vào nhiều căn cứ, trong đó căn cứ lớn nhất là kết quả xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ 10 tháng đầu năm, theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, đạt 13,475 tỷ USD, tăng 11,3%. Như vậy, kim ngạch xuất khẩu bình quân một tháng trong 10 tháng của mặt hàng này đạt 1,377 tỷ USD, trong đó có một số tháng đạt cao hơn. Nếu 2 tháng còn lại của năm cũng đạt mức của tháng 10 (1,2 tỷ USD), thì cả năm 2022, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sẽ vượt mốc 15,8 tỷ USD, tăng 7,2% so với năm trước.

Có nhiều yếu tố tác động đến dự báo trên, bao gồm các yếu tố ở đầu vào và các yếu tố ở đầu ra. Trong đó, đầu vào bao gồm rừng trồng, gỗ khai thác, gỗ nhập khẩu và các cơ sở sản xuất đồ gỗ. Diện tích rừng trồng hàng năm liên tục đạt trên 260.000 ha; 10 tháng 2022 đạt 227.000 ha, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Khối lượng gỗ khai thác tăng liên tục: năm 2019 đạt 16,31 triệu m3, năm 2020 đạt 16,91 triệu m3, năm 2021 đạt gần 18,1 triệu m3, 10 tháng năm 2022 đạt 15,6 triệu m3 (tăng 6,2% so với cùng kỳ năm trước).

Cùng với đó, nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tăng: năm 2019 đạt 2,54 tỷ USD, năm 2020 đạt 2,54 tỷ USD, năm 2021 đạt 2,93 tỷ USD, 10 tháng năm 2022 đạt 2,63 tỷ USD (tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước). Cả nước hiện có trên 11.000 doanh nghiệp chế biến gỗ và sản xuất sản phẩm từ gỗ, sản xuất giường, tủ, bàn ghế, với tổng số khoảng 500.000 lao động, trên 320.000 tỷ đồng vốn sản xuất - kinh doanh, khoảng 360.000 tỷ đồng doanh thu thuần…

Ở đầu ra, trong 9 tháng, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam tới trên 40 thị trường, trong đó có 27 thị trường đạt trên 10 triệu USD, có 8 thị trường đạt trên 100 triệu USD, đặc biệt có 3 thị trường đạt trên 1 tỷ USD (lớn nhất là Mỹ 6,82 tỷ USD, tiếp đến là Trung Quốc 1,62 tỷ USD, Nhật Bản 1,39 tỷ USD).

Tuy nhiên, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đang đặt ra một số vấn đề cần quan tâm giải quyết. Cụ thể, về xuất khẩu, cần mở rộng thị trường (nhất là các thị trường như Canada, Anh, Australia, Đức, Pháp, Hà Lan, Malaysia, Đài Loan, Bỉ, Thái Lan, Tây Ban Nha, Đan Mạch, Italia…); tránh “bỏ trứng vào một giỏ”. Xuất khẩu vào thị trường Mỹ có quy mô lớn gấp nhiều lần thị trường lớn thứ 2, chiếm trên 55,5% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của cả nước, trong khi đã có thông tin từ Mỹ về xuất xứ hàng hóa và nhập siêu lớn từ Việt Nam.

Bên cạnh đó, cần gia tăng diện tích trồng rừng; hạn chế tình trạng thiệt hại rừng để vừa có nguyên liệu ở trong nước, hạn chế nhập khẩu (dễ gặp rủi ro về giá cả, thị trường, về xuất xứ, liên quan đến môi trường,…), lại góp phần bảo vệ và cải thiện môi trường, giải quyết việc làm… Tăng quy mô, tăng kết nối giữa các doanh nghiệp để có thể đáp ứng được yêu cầu nhập khẩu với lô hàng có khối lượng lớn, phải giao trong kỳ hạn ngắn của nhiều khách hàng ở một số thị trường…