Liên tiếp thiết lập những cột mốc mới

Năm 2026, xung đột địa chính trị và tình hình chiến sự trên thế giới tiếp tục tác động sâu sắc đến cấu trúc và nhịp độ thương mại toàn cầu. Giá năng lượng tăng cao đẩy chi phí sản xuất lên, gây áp lực lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn. Trong bối cảnh đó, Việt Nam với độ mở kinh tế cao chịu tác động trực tiếp từ những biến động của thương mại quốc tế.

Dù đối mặt với nhiều thách thức, đến ngày 29/10/2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đã đạt cột mốc lịch sử 1.000 tỷ USD, trong khi còn hơn 2 tháng nữa mới kết thúc năm. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 493,64 tỷ USD, tăng 105,56 tỷ USD, tương đương 27,2% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 507,66 tỷ USD, tăng 138,72 tỷ USD, tương đương 37,6%.

Dự kiến cả năm 2026, trị giá xuất khẩu hàng hóa tăng trên 25%, vượt mục tiêu 15-16% Chính phủ đề ra tại Phụ lục IV Nghị quyết số 01/NQ-CP.

Hoạt động nghiệp vụ của công chức hải quan. Ảnh: Văn Tá.

Kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam liên tục xác lập những dấu mốc mới: 100 tỷ USD năm 2007; 200 tỷ USD năm 2011; 300 tỷ USD năm 2015; 400 tỷ USD năm 2017; 500 tỷ USD năm 2019; 600 tỷ USD năm 2021; 700 tỷ USD năm 2022; 900 tỷ USD năm 2025 và 1.000 tỷ USD năm 2026.

Trong giai đoạn 2016-2025, tổng trị giá xuất nhập khẩu đạt 6.120 tỷ USD, bình quân 612 tỷ USD mỗi năm. Nếu năm 2016, con số này đạt 351,38 tỷ USD thì đến năm 2025 đã tăng lên 929,92 tỷ USD, gấp 2,65 lần, tương ứng tăng 578,54 tỷ USD. Tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu bình quân giai đoạn này đạt 11%/năm.

Hiện Việt Nam xếp thứ 18 thế giới về xuất khẩu và thứ 20 thế giới về nhập khẩu. Trong khu vực ASEAN, Việt Nam duy trì vị trí thứ hai, sau Singapore. Những kết quả này tiếp tục củng cố vai trò của Việt Nam như một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc chủ động thiết lập quan hệ đối tác với các quốc gia, thúc đẩy đàm phán, ký kết và thực thi các hiệp định thương mại đã tạo động lực cho xuất khẩu, góp phần đa dạng hóa thị trường và mặt hàng. Trong đó, các mặt hàng nông sản, thủy sản và những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh của Việt Nam tiếp tục có thêm cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.

Tính đến ngày 29/10/2026, Việt Nam có quan hệ thương mại với 237 nước và vùng lãnh thổ; trong đó, 36 thị trường xuất khẩu và 31 thị trường nhập khẩu đạt quy mô trên 1 tỷ USD. Cùng với nỗ lực mở rộng thị trường, các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh rà soát, sửa đổi cơ chế, chính sách, cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí cho doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực hải quan, Bộ Tài chính chỉ đạo triển khai cải cách toàn diện, từ tinh gọn bộ máy, hoàn thiện cơ chế, chính sách đến đẩy mạnh quản lý rủi ro và số hóa quy trình nghiệp vụ theo hướng phục vụ mọi lúc, mọi nơi, trên mọi phương tiện. Việc triển khai đồng bộ các hệ thống công nghệ thông tin góp phần đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động thương mại.

Cùng với tạo thuận lợi thương mại, công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, gian lận xuất xứ và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được tăng cường, góp phần bảo vệ doanh nghiệp hoạt động chân chính và uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp FDI đóng góp lớn

Từ đầu năm đến hết ngày 29/10/2026, khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt tổng trị giá xuất nhập khẩu 778 tỷ USD, chiếm 77,5% tổng kim ngạch cả nước, tăng 37% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, trị giá xuất nhập khẩu của khối doanh nghiệp trong nước đạt khoảng 223 tỷ USD, tăng 16%.

Xuất khẩu sang nhiều thị trường có hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục tăng trưởng tích cực. Cụ thể, xuất khẩu sang Nhật Bản tăng 18,6%, Hàn Quốc tăng 19,1%, Canada tăng 14,4% và Mexico tăng 42,5%. Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục là những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.

Xét theo nhóm hàng, ba nhóm có trị giá xuất nhập khẩu lớn nhất gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại các loại và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng. Tổng trị giá xuất nhập khẩu của ba nhóm hàng này đạt 532 tỷ USD, chiếm 54% tổng kim ngạch cả nước, tăng 49% so với cùng kỳ năm trước.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, ngành Hải quan triển khai các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính, phát huy vai trò trong tạo thuận lợi thương mại, bảo đảm an ninh kinh tế, giữ vững chủ quyền quốc gia và đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp mở rộng hoạt động trên thị trường quốc tế.

Cột mốc 1.000 tỷ USD không chỉ phản ánh quy mô ngày càng lớn của hoạt động xuất nhập khẩu mà còn cho thấy mức độ hội nhập sâu rộng của nền kinh tế Việt Nam. Kết quả này là thành quả từ nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, sự điều hành của Chính phủ và sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong cải thiện môi trường kinh doanh, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chặng đường phía trước vẫn đặt ra nhiều cơ hội và thách thức. Với nền tảng tăng trưởng đã được tạo dựng, cùng sự phối hợp đồng bộ của toàn hệ thống, Việt Nam hướng tới tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng thương mại, phát triển bền vững và khẳng định vị thế trong nền kinh tế toàn cầu.