EVFTA mang lại lợi thế đáng kể cho Việt Nam tăng tốc xuất khẩu sang EU và duy trì mức xuất siêu bền vững với EU.

Ngày 1/8/2020, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), được ví như tuyến "đường cao tốc", nối Việt Nam với EU có hiệu lực, mở ra chương mới trong hợp tác thương mại, đầu tư với 27 thị trường thuộc  khu vực Liên minh châu Âu.

Sau 5 năm thực thi, EVFTA được các chuyên gia đánh giá là FTA được tận dụng nhanh nhạy, hiệu quả, thúc đẩy đáng kể quy mô thương mại Việt Nam - EU. Năm 2024, thương mại song phương đạt xấp xỉ 70 tỷ USD. Cộng dồn 5 năm, con số này khoảng 300 tỷ USD.

Trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu hàng hóa năm 2024 của EU suy giảm, xuất khẩu sang khối này vẫn tăng mạnh. Điều này khẳng định những lợi thế mà EVFTA mang lại cho hàng hóa của Việt Nam.

Nhờ đó, EU duy trì vị trí đối tác thương mại lớn thứ 4 của Việt Nam, sau Trung Quốc, Mỹ và Hàn Quốc. EVFTA có hiệu lực đã tạo "bệ phóng" để hàng Việt tăng nhanh xuất khẩu sang EU, đồng thời duy trì mức thặng dư thương mại lớn, vượt 35 tỷ USD trong năm 2024, cao nhất trong các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia.

Nếu năm 2019, xuất nhập khẩu Việt Nam - EU đạt 49,8 tỷ USD, thì đến cuối năm 2024, con số này đã tăng lên 68,4 tỷ USD.

Dấu ấn tích cực là xuất khẩu hàng Việt sang EU có nhiều khởi sắc. Năm 2019, xuất khẩu mới đạt 35,7 tỷ USD, thì đến cuối 2024, xuất khẩu sang EU tăng lên gần 52 tỷ USD, tăng 18,5% so với năm 2023.

Còn 6 tháng đầu năm nay, thương mại 2 chiều đạt 35,7 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam ghi nhận mức tăng trên 10% với 27,3 tỷ USD, nhập khẩu từ EU tăng 6,5%, đạt 8,4 tỷ USD, thặng dư thương mại xấp xỉ 19 tỷ USD.

Ông Ngô Chung Khanh, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) nhận định, tỷ lệ doanh nghiệp, ngành hàng của Việt Nam tận dụng EVFTA đạt những kết quả tích cực, điển hình như: nông sản, thủy sản, dệt may, da giày... Xuất khẩu tăng nhanh cho thấy EVFTA đã mang lại lợi ích rất tích cực cho thương mại hai chiều và cho cả những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Hiện, Việt Nam  là một trong 2 quốc gia tại ASEAN đã có FTA song phương với EU, nhờ đó, góp phần tạo nên sức hấp dẫn với các doanh nghiệp châu Âu.

Doanh nghiệp châu Âu cũng cảm nhận rõ những tác động tích cực đến từ EVFTA. Báo cáo Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý II/2025, do Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) thực hiện đã chỉ rõ những tác động đến từ hiệp định này trong 5 năm có hiệu lực.

Theo khảo sát của cơ quan này, có đến 2/3 doanh nghiệp tham gia BCI trong quý II/2025 cho biết họ đang tích cực tham gia vào hoạt động thương mại EU - Việt Nam hoặc các lĩnh vực hỗ trợ chuỗi cung ứng như hậu cần, kho bãi và phân phối, cho thấy mối liên kết thương mại ngày càng sâu sắc giữa hai bên.

Kết quả khảo sát cũng phản ánh sự ghi nhận ngày càng rõ rệt từ phía doanh nghiệp đối với những lợi ích thiết thực mà EVFTA mang lại. Có tới 98,2% doanh nghiệp được khảo sát cho biết họ đã biết đến EVFTA. Gần một nửa trong số đó cho biết, EVFTA mang lại lợi ích từ mức trung bình đến đáng kể cho hoạt động kinh doanh.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý nhất trong năm qua là tỷ lệ doanh nghiệp xác định ưu đãi thuế quan là lợi ích nổi bật của EVFTA đã tăng vọt, từ 29% trong quý II/2024 lên đến 61% trong quý II/2025.

Để khai thác nhiều hơn lợi ích từ EVFTA trong thời giạn tới, ông Ngô Chung Khanh lưu ý các ngành hàng, doanh nghiệp  phải tiếp tục chuẩn hóa sản xuất, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn kỹ thuật từ các nhà mua hàng EU, thúc đẩy xuất khẩu nhưng tập trung nâng cao giá trị gia tăng, nhất là với các ngành hàng Việt Nam có lợi thế, như nông, thủy sản, công nghiệp chế biến chế tạo...

"Chúng ta thường nói, EU là thị trường khó tính, thị trường có nhiều tiêu chuẩn phức tạp, khó khăn, nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đang xuất khẩu, xuất khẩu tốt sang EU, do đó cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa", ông Khanh nói.

Bởi, Việt Nam đang là quốc gia có FTA sớm với EU, cần tận dụng tối đa lợi thế này để nâng cao thị phần hàng hóa xuất khẩu sang EU. Hiện, EU đang đẩy mạnh đàm phán, thúc đẩy ký kết FTA với nhiều đối tác và lợi thế cạnh tranh của hàng Việt Nam tại thị trường EU sẽ bị giảm khi các FTA mới của EU với các đối tác trong ASEAN có hiệu lực.