Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 4/2026, thu ngân sách nhà nước ước đạt 1.114.000 tỷ đồng, bằng 44% dự toán và tăng 15,2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, phía cơ quan thuế cho rằng mức tăng này chưa thực sự tích cực nếu loại trừ yếu tố gia hạn thuế của năm 2025 chuyển sang.

Cụ thể, số thu do cơ quan thuế quản lý đạt khoảng 1,006 triệu tỷ đồng, tăng 16,7% so với cùng kỳ. Song theo lãnh đạo Cục Thuế, nếu loại trừ khoảng 37.000 tỷ đồng tiền thuế được gia hạn từ năm trước, mức tăng thực chất chỉ còn khoảng 12% - thấp hơn đáng kể so với yêu cầu tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế.

Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị giao ban công tác tháng 4, triển khai công tác tháng 5/2026 sáng 11/5/2026. Ảnh: Mạnh Tuấn.

Áp lực thu ngân sách càng lớn trong bối cảnh Bộ Tài chính tiếp tục triển khai chính sách tài khóa mở rộng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, đồng thời tăng mạnh đầu tư cho hạ tầng chiến lược và an sinh xã hội.

Để bù đắp nguồn thu, ngành Thuế đang chuyển mạnh sang quản lý theo chuyên đề, phân tích dữ liệu theo từng lĩnh vực, ngành nghề và giao chỉ tiêu chi tiết tới từng địa phương, từng công chức trên nền tảng điện tử nhằm giám sát sát sao diễn biến thực tế.

Ở lĩnh vực hải quan, số thu ngân sách tiếp tục duy trì tích cực nhờ nhu cầu nhập khẩu phục vụ đầu tư công tăng mạnh. Đến ngày 7/5/2026, ngành Hải quan thu đạt 173.464 tỷ đồng, tương đương 38,6% dự toán năm.

Nguồn tăng thu chủ yếu đến từ các nhóm hàng chịu thuế lớn như ô tô, sắt thép công trình, nhiên liệu và nguyên vật liệu phục vụ xây dựng hạ tầng. Điều này phản ánh dòng vốn đầu tư công đang được đẩy mạnh, kéo theo nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và vật tư gia tăng.

Tuy nhiên, cùng với tăng trưởng thương mại, áp lực chống buôn lậu và gian lận thương mại cũng ngày càng lớn. Theo ngành Hải quan, tình trạng vận chuyển ma túy qua các tuyến từ Campuchia và Lào vào Việt Nam tiếp tục diễn biến phức tạp. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, lực lượng hải quan đã phát hiện 63 vụ, thu giữ hơn 300 kg ma túy.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán được đánh giá là điểm sáng của nền kinh tế khi tiếp tục duy trì trạng thái vận hành ổn định. Thanh khoản thị trường cải thiện rõ rệt với giá trị giao dịch bình quân khoảng 32.000 tỷ đồng/phiên, tăng 12% so với năm trước.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, mục tiêu hiện nay không chỉ là giữ ổn định thị trường mà còn phải biến chứng khoán thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, cơ quan quản lý đang thúc đẩy các giải pháp tăng nguồn cung hàng hóa chất lượng, đẩy nhanh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và cắt giảm các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Đáng chú ý, khối lượng công việc xây dựng thể chế của Bộ Tài chính hiện ở mức rất lớn. Bộ này đang là cơ quan quản lý nhà nước đối với 33 luật - nhiều nhất trong các bộ, ngành - đồng thời đã ban hành 86 văn bản quy phạm pháp luật chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026.

Khối lượng thể chế đồ sộ cho thấy vai trò trung tâm của Bộ Tài chính trong điều hành kinh tế vĩ mô, nhưng đồng thời cũng phản ánh áp lực rất lớn trong việc hoàn thiện chính sách để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ ổn định tài chính - ngân sách trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.