Trong Quyết định số 950/QĐ-TTg ngày 1/8/2018, phát triển thành phố thông minh (Smart City) được xem là mục tiêu quốc gia đặt ra trong định hướng xây dựng quốc gia bền vững. Theo đó, trong suốt những năm qua, nhiều địa phương trong cả nước bắt đầu triển khai xây dựng mô hình thành phố thông minh.

Ngày 12/6/2025, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025. Theo đó, cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, bao gồm 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc trung ương. Để hoàn thành mục tiêu đề ra trong Quyết định số 950/QĐ-TTg, công tác quản lý dữ liệu hiệu quả là bước đi quan trọng và cần thiết để xây dựng và phát triển thành phố thông minh.

Về bản chất, thành phố thông minh là một hệ thống giải pháp công nghệ triển khai ở cấp tỉnh, thành phố để giúp thúc đẩy các mục tiêu phát triển và quản trị. TS. Chen-Yu Lee, Giám đốc Văn phòng Quản lý Dự án thành phố thông minh Đài Bắc (Đài Loan) cho rằng, dữ liệu là nền tảng quan trọng, được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ tại các thành phố thông minh. Hoạt động quản lý dữ liệu giúp các đô thị nâng cao năng lực giám sát, khai thác hiệu quả nguồn lực, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần phát triển bền vững. Chẳng hạn, trong lĩnh vực giao thông vận tải, quản lý dữ liệu giúp các đô thị giảm ùn tắc giao thông, tiết kiệm nhiên liệu và giảm ô nhiễm môi trường. Hay trong lĩnh vực y tế và giáo dục, chính sách quản lý dữ liệu giúp người dân được chăm sóc sức khỏe và tiếp cận giáo dục từ xa chất lượng hơn.

Ngày 26/11/2024, Giải thưởng Thành phố thông minh thế giới (Smart Cities World 2024) đã thuộc về TP. Thâm Quyến (Trung Quốc). Một trong những tiêu chí quan trọng để Thâm Quyến trở thành thành phố thông minh bậc nhất thế giới là cơ chế quản lý dữ liệu hiệu quả. Về mặt hành chính, Thâm Quyến đã tạo ra một chính quyền hướng đến dịch vụ di động với ứng dụng "iShenzhen". Nền tảng iShenzhen cung cấp các nguồn dịch vụ cho nhu cầu sinh hoạt như chăm sóc y tế, giáo dục, nhà ở, phương tiện đi lại, du lịch… Ngoài ra, hệ thống iShenzhen cho phép người dân xử lý mọi công việc hành chính chỉ bằng đầu ngón tay, giảm đáng kể thời gian chờ đợi khi xếp hàng.

Chính phủ cần thúc đẩy xây dựng cơ chế và hoàn thiện chính sách về quản lý dữ liệu, hướng đến việc khai thác, sử dụng dữ liệu hiệu quả trong thời gian tới.

Cụ thể, cơ quan, chính quyền địa phương nên tập trung đầu tư phát triển hạ tầng. Theo đó, các tỉnh, thành phố cần xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật số hiện đại, đáp ứng nhu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu. Báo cáo gần đây của Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM cho thấy, mỗi tỉnh, thành phố cần có các trung tâm tích hợp dữ liệu địa phương. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân trong việc thu thập, chia sẻ và sử dụng cơ sở dữ liệu.

Bên cạnh việc triển khai công tác quản lý dữ liệu, Việt Nam cũng cần tăng cường đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao về phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin nói chung và quản lý dữ liệu nói riêng. Đây sẽ là nguồn nhân lực quan trọng trong quá trình thực hiện mục tiêu phát triển thành phố thông minh tại Việt Nam.