Hơn 18.000 ca tử vong mỗi năm liên quan đến hút thuốc lá thụ động cho thấy mức độ nguy hiểm không thể xem nhẹ. Theo Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), sử dụng thuốc lá là nguyên nhân của 25 căn bệnh và gây ra 90% các trường hợp ung thư phổi, 75% các trường hợp bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, 25% các trường hợp bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Trẻ em tiếp xúc khói thuốc thụ động có nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, cảm cúm, ho khan, viêm phổi và viêm tai.

Ước tính tại Hoa Kỳ, thuốc lá là nguyên nhân gây ra 30% các trường hợp tử vong do ung thư. Trong thế kỷ 20, đã có 100 triệu người chết do các bệnh liên quan đến thuốc lá.

Mỗi năm trên thế giới có khoảng 8 triệu ca tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có 1,23 triệu người chết do phơi nhiễm với khói thuốc lá thụ động.

Tổ chức Y tế Thế giới dự báo nếu không có các biện pháp ngăn chặn kịp thời, trong thế kỷ 21 tổng số người tử vong do các bệnh thuốc lá gây ra sẽ lên tới 1 tỷ người.

Ở khu vực Đông Nam Á, tỷ lệ tử vong liên quan đến thuốc lá ở nam giới chiếm khoảng 1,5%, đứng thứ hai sau khu vực Tây Thái Bình Dương, với gần 1 triệu người tử vong mỗi năm.

Tại Việt Nam, trong khi các bệnh truyền nhiễm giảm thì các bệnh không lây nhiễm tăng nhanh, trong đó các bệnh có nguyên nhân chính từ thuốc lá như đột quỵ, mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), ung thư phổi... là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở nam giới.

Hút thuốc thụ động cũng được xác định là nguyên nhân gây bệnh ở những người không hút nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc, bao gồm vợ, con, người sống chung trong gia đình với người hút thuốc và những người làm việc trong môi trường có khói thuốc.

Hút thuốc thụ động gây nên nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, nhiễm trùng đường hô hấp, các bệnh về tim mạch... Theo Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nguy cơ mắc bệnh động mạch vành ở những người hút thuốc thụ động cao hơn 25 - 30% so với những người không hít phải khói thuốc.

Ở trẻ em, hút thuốc thụ động gây viêm đường hô hấp, ho ra chất nhầy hoặc thở khò khè, viêm tai giữa, làm nặng thêm các triệu chứng hen và là một trong những nguyên nhân gây đột tử ở trẻ sơ sinh, cũng như gây mất thính giác khi trưởng thành.

Khi lớn lên trong môi trường có khói thuốc, trẻ dễ mắc các bệnh như hen suyễn, ung thư phổi, các bệnh ung thư khác, bệnh tim và có nguy cơ cao sẽ trở thành người hút thuốc lá. Nếu trẻ bị hen suyễn, khói thuốc thụ động có thể làm các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn, khiến trẻ phải dùng thuốc nhiều hơn hoặc nhập viện thường xuyên hơn.

Khói thuốc còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi. Phụ nữ không hút thuốc nhưng sống trong nhà có khói thuốc sẽ sinh con nhẹ cân, tăng nguy cơ sinh non hoặc bị dị tật bẩm sinh. Khói thuốc làm giảm lượng oxy cung cấp cho thai nhi, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thai kỳ và sự phát triển của trẻ sau sinh.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết khói thuốc thụ động chứa nhiều chất gây ung thư như formaldehyde, benzene, nitrosamine có thể làm tổn thương tế bào phổi, tăng nguy cơ ung thư phổi và các bệnh đường hô hấp như viêm phế quản mãn tính, hen suyễn, COPD.

Trẻ em tiếp xúc khói thuốc thụ động có nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, cảm cúm, ho khan, viêm phổi và viêm tai. Chúng cũng có thể gặp các vấn đề về phát triển thần kinh và trí tuệ, đặc biệt khi tiếp xúc trong giai đoạn sơ sinh và những năm đầu đời. Phụ nữ mang thai tiếp xúc khói thuốc thụ động có nguy cơ sinh non, thai nhi chậm phát triển hoặc dị tật bẩm sinh.

Tại Bệnh viện Thanh Nhàn, nhiều bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh phổi, tim mạch, răng miệng liên quan đến thuốc lá, trong đó không ít là do hút thuốc thụ động.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có khoảng 600.000 ca tử vong do hút thuốc thụ động, trong đó 64% là nữ. Ước tính cứ 10 người hút thuốc tử vong thì 1 người chết vì hít phải khói thuốc thụ động.

Bác sỹ Nguyễn Trung Nguyên khuyến cáo người dân nếu đang hút thuốc hãy bỏ thuốc lá để bảo vệ sức khỏe bản thân và những người xung quanh. Nicotine trong thuốc lá không gây các cơn vật hay kích thích như các loại ma túy khác, do đó người dân hoàn toàn có thể bỏ thuốc nếu quyết tâm.

Nếu chưa thể bỏ hẳn, nên hạn chế hút thuốc trong phòng kín và chỉ hút ở những nơi được phép. Khi muốn cai thuốc nên tìm đến bác sĩ để được hỗ trợ với các loại thuốc giúp cai hiệu quả.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2013 quy định các địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn gồm cơ sở y tế, giáo dục, cơ sở chăm sóc, vui chơi dành cho trẻ em, khu vực nguy cơ cháy nổ cao và các nơi công cộng trong nhà.

Tuy nhiên, việc thực thi luật còn hạn chế do thiếu kiểm tra, xử phạt, nên vẫn còn nhiều hành vi hút thuốc ở nơi cấm. Biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe là từ bỏ thuốc lá hoàn toàn.

Cha mẹ và người thân nếu hút thuốc hãy bỏ thuốc để xây dựng môi trường không khói thuốc, bảo vệ sức khỏe chính mình, người thân và cộng đồng.