Ngân hàng và chứng khoán ngược chiều tăng trưởng

Theo báo cáo của SHS tổng hợp kết quả kinh doanh quý III/2026 dựa trên dữ liệu của 856 doanh nghiệp niêm yết (đại diện cho 93,4% vốn hoá toàn thị trường) đã công bố kết quả kinh doanh, tổng lợi nhuận sau thuế được ghi nhận đạt khoảng 226.164 tỷ đồng với 754 doanh nghiệp có lãi. Con số này tăng 45% so với cùng kỳ năm ngoái. 

Tuy nhiên, phía sau mức tăng mạnh này là sự phân hóa đáng kể. Ngay trong khối tài chính, ngân hàng và chứng khoán ghi nhận hai diễn biến đối lập, khiến lợi nhuận toàn nhóm tài chính chỉ tăng 9,9%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 82,8% của nhóm phi tài chính.

Nhóm ngân hàng tiếp tục dẫn đầu về quy mô lợi nhuận với gần 80.683 tỷ đồng trong quý III, tăng 21,8% so với cùng kỳ, tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng lợi nhuận thị trường.

Sự cải thiện của ngân hàng còn thể hiện ở độ rộng kết quả kinh doanh. Trong 26 ngân hàng được thống kê, có 20 đơn vị tăng lợi nhuận và 6 đơn vị sụt giảm. Riêng 3 ngân hàng lớn là BIDV, VietinBank và MB đã tạo 49,8% mức tăng lợi nhuận của ngành.

Trong đó, lợi nhuận sau thuế quý III của MB đạt gần 8.252 tỷ đồng, tăng 42,3%. BIDV ghi nhận lợi nhuận hơn 8.473 tỷ đồng, tăng 39,2%, còn VietinBank đạt gần 10.871 tỷ đồng, tăng 27,7%.

Dù vậy, bức tranh ngân hàng vẫn có những khoảng lùi. Sacombank ghi nhận lợi nhuận sau thuế gần 1.347 tỷ đồng, giảm 53,6% so với cùng kỳ. 

Mức đóng góp điểm % vào tăng trưởng thị trường của các ngành. Nguồn: SHS

Ở chiều ngược lại, nhóm dịch vụ tài chính, được báo cáo sử dụng để phân tích các công ty chứng khoán, chỉ ghi nhận khoảng 7.897 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, giảm 45% so với cùng kỳ năm ngoái. Quy mô lợi nhuận này tương ứng giảm đi khoảng 6.500 tỷ đồng. 

Sự suy giảm tại nhóm chứng khoán diễn ra trên diện rộng hơn so với nhóm ngân hàng. Trong 45 công ty ngành dịch vụ tài chính có số liệu so sánh, có tới 35 doanh nghiệp giảm lợi nhuận so với cùng kỳ, chỉ 10 doanh nghiệp tăng trưởng. Trong đó có 36 đơn vị có lãi và 10 đơn vị thua lỗ trong quý III.

VIX, VPBankS và VNDirect là ba trường hợp đóng góp lớn nhất vào mức giảm, chiếm tổng cộng 63,5% phần lợi nhuận sụt giảm của nhóm dịch vụ tài chính.

Cụ thể, lợi nhuận sau thuế của VIX chỉ còn gần 174 tỷ đồng, giảm 92,9% so với cùng kỳ. VPBankS ghi nhận gần 670 tỷ đồng lợi nhuận quý III, giảm 64,6% trong khi VNDirect đạt gần 330 tỷ đồng, giảm 64,5%. 

Các số liệu cho thấy sự trái chiều giữa hai nhóm ngân hàng và chứng khoán không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng. Trong khi phần lớn ngân hàng cải thiện lợi nhuận và toàn bộ đơn vị trong thống kê đều có lãi, đa số công ty thuộc nhóm dịch vụ tài chính chứng kiến kết quả đi xuống, đồng thời xuất hiện một bộ phận doanh nghiệp báo lỗ.

Lợi nhuận thị trường tăng mạnh, động lực vẫn tập trung

Trên bình diện toàn thị trường, mức tăng lợi nhuận 45,1% là điểm sáng nổi bật của mùa báo cáo quý III. Tuy nhiên, nếu loại Vingroup, tăng trưởng lợi nhuận chỉ còn 21,3% cho thấy lợi nhuận tăng nhanh nhưng tập trung ở một số doanh nghiệp, tăng trưởng nền và độ rộng chưa tương xứng. 

Bất động sản dân cư là nhóm thể hiện rõ nhất đặc điểm này. Lợi nhuận sau thuế toàn nhóm đạt khoảng 52.067 tỷ đồng, tăng 325,7% so với cùng kỳ, đứng thứ hai về quy mô sau ngân hàng. Tuy nhiên khi loại nhóm Vingroup, tăng trưởng ngành chỉ còn đạt 37,6% khi VIC ghi nhận lợi nhuận sau thuế gần 22.760 tỷ đồng, tăng 652,3%, còn VHM đạt khoảng 23.021 tỷ đồng, tăng 419%. 

NVL cũng góp phần làm thay đổi bức tranh bất động sản khi chuyển từ lỗ cùng kỳ sang lãi, ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 1.102 tỷ đồng trong quý III. Nếu tiếp tục loại NVL, theo tính toán của SHS trên cơ sở lợi nhuận quý III/2025 của doanh nghiệp này được ước tính, phần còn lại của ngành thực chất giảm 23,8%.

Độ rộng tăng trưởng của ngành cũng chưa tương xứng với mức tăng lợi nhuận tổng hợp. Trong 60 doanh nghiệp bất động sản dân cư được thống kê, chỉ 25 doanh nghiệp tăng trưởng so với cùng kỳ trong khi 35 đơn vị giảm. Sunshine, HDC và Khang Điền là 3 cái tên kéo giảm mạnh nhất. Quý III, ngành bất động sản dân cư ghi nhận 49 doanh nghiệp báo lãi còn 12 doanh nghiệp thua lỗ. 

Ngoài bất động sản và ngân hàng, dầu khí, tài nguyên cơ bản và bán lẻ là các nhóm đóng góp tích cực cho mùa kết quả kinh doanh quý III.

Lợi nhuận sau thuế ngành dầu khí đạt khoảng 10.527 tỷ đồng, tăng 413,8% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, BSR đóng góp tới 95,1% mức tăng của ngành. 

Nhóm tài nguyên cơ bản ghi nhận lợi nhuận gần 12.494 tỷ đồng, tăng 158,3%. Hoà Phát, MSR và VNSteel đóng góp tổng cộng 96,7% mức tăng lợi nhuận của nhóm. Riêng HPG đạt lợi nhuận sau thuế khoảng 8.266 tỷ đồng, tăng 106%, tương ứng tăng thêm hơn 4.253 tỷ đồng.

Nhóm Bán lẻ có sự cải thiện tương đối rộng với 13 trong 17 doanh nghiệp tăng trưởng lợi nhuận dương so với cùng kỳ. Tổng lợi nhuận sau thuế toàn nhóm đạt gần 7.535 tỷ đồng, tăng 94,5%. Dù vậy, phần tăng thêm vẫn tập trung chủ yếu ở Thế giới Di động, Điện máy Xanh và FPT Retail, với tỷ trọng đóng góp tổng cộng 94,9%.

Theo SHS, các doanh nghiệp đã công bố báo cáo tài chính trong thống kê bao phủ khoảng 93,4% vốn hóa thị trường. Có 754 doanh nghiệp ghi nhận có lãi, chiếm 86,6% số đơn vị đã có báo cáo. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp tăng lợi nhuận so với cùng kỳ chỉ đạt 52,7%, tương ứng 453 trong 860 doanh nghiệp thuộc thống kê độ rộng.