Biến động giá cổ phiếu tạo áp lực lên danh mục tự doanh của các công ty chứng khoán trong quý III/2026 (Ảnh: Lê Toàn)

Báo lỗ vì danh mục tự doanh giảm giá

Khoản đầu tư hơn 227 tỷ đồng vào cổ phiếu KOS của Công ty cổ phần Kosy đang trở thành tâm điểm chú ý trong báo cáo tài chính quý III/2026 của Công ty cổ phần Chứng khoán APG (APG). Kết thúc quý III/2026, APG bất ngờ báo lỗ gần 108 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái vẫn ghi nhận lợi nhuận sau thuế 19 tỷ đồng. Đây cũng là nguyên nhân khiến kết quả kinh doanh lũy kế 9 tháng của công ty này chuyển từ lãi sang lỗ hơn 105 tỷ đồng.

Đáng chú ý, khoản thua lỗ xuất hiện trong bối cảnh doanh thu hoạt động của APG vẫn đạt gần 69 tỷ đồng, giảm 21% so với cùng kỳ. Trong đó, lãi từ các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn tăng hơn gấp đôi, đạt 42,5 tỷ đồng; lãi từ cho vay và phải thu mang về hơn 23 tỷ đồng. Song những nguồn thu này không đủ bù đắp tổn thất từ danh mục tự doanh.

Tác động bất lợi của danh mục tự doanh đến kết quả kinh doanh không còn là vấn đề riêng của một công ty chứng khoán.

Theo báo cáo tài chính, chi phí hoạt động của APG tăng tới 751%, lên gần 124 tỷ đồng. Phần lớn đến từ khoản lỗ đánh giá lại các tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL), với giá trị khoảng 118,8 tỷ đồng. Tại thời điểm cuối tháng 9/2026, danh mục cổ phiếu niêm yết của APG có giá gốc gần 230 tỷ đồng, nhưng giá trị thị trường chỉ còn hơn 100 tỷ đồng, tương ứng mức giảm giá trị khoảng 56%.

Đối chiếu thuyết minh danh mục đầu tư bán niên cho thấy, KOS là cổ phiếu niêm yết duy nhất trong danh mục FVTPL của APG, với giá gốc hơn 227 tỷ đồng. Trước đó, Công ty đã nắm giữ hơn 10 triệu cổ phiếu KOS, khiến biến động giá của mã này có ảnh hưởng lớn đến giá trị danh mục.

Trên thị trường, cổ phiếu KOS của Công ty cổ phần Kosy bắt đầu lao dốc mạnh từ nửa cuối tháng 9/2026 và giảm sâu với các phiên giảm kịch sàn liên tiếp. Từ vùng giá khoảng 37.000 đồng/cổ phiếu hồi đầu tháng 7, thị giá KOS đã giảm xuống quanh 4.380 đồng/cổ phiếu trong phiên giao dịch ngày 27/10, tương ứng mức giảm khoảng 88%. Mức giảm này bao gồm cả diễn biến sau thời điểm chốt báo cáo tài chính quý III, nhưng sự sụt giảm ngay trong tháng 9 đã tác động đáng kể đến giá trị danh mục đầu tư của APG.

Theo số liệu công bố, phần lỗ chưa thực hiện của APG trong quý III/2026 lên tới khoảng 115,3 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận đã thực hiện vẫn dương hơn 7 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa phần lớn khoản lỗ trên báo cáo tài chính không xuất phát từ việc doanh nghiệp bán cổ phiếu ở mức giá thấp, mà từ việc phải đánh giá lại giá trị tài sản theo diễn biến thị trường.

Trái ngược mức lãi gần 310 tỷ đồng cùng kỳ năm ngoái, Công ty cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) lỗ trước thuế hơn 105 tỷ đồng trong quý III/2026 do sự ảnh hưởng lớn của mảng tự doanh. Khác với APG, danh mục cổ phiếu của VDSC được phân bổ vào nhiều mã thuộc các nhóm ngành khác nhau, nhưng việc hàng loạt khoản đầu tư giảm giá đã tạo ra áp lực đáng kể đối với kết quả kinh doanh.

Tại ngày 30/9/2026, danh mục tài sản tài chính FVTPL của VDSC có giá gốc khoảng 979 tỷ đồng, trong khi giá trị đánh giá lại chỉ còn 759 tỷ đồng. Như vậy, riêng nhóm tài sản này ghi nhận chênh lệch âm gần 220 tỷ đồng so với giá vốn.

Trong đó, ở nhóm tài sản tài chính là cổ phiếu niêm yết, khoản đầu tư vào cổ phiếu KBC của Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc có giá gốc khoảng 355 tỷ đồng, nhưng giá trị thị trường chỉ còn 283 tỷ đồng, tương ứng mức tạm lỗ khoảng 73 tỷ đồng. Một số khoản đầu tư khác cũng giảm đáng kể so với giá vốn, như HSG của Tập đoàn Hoa Sen thấp hơn khoảng 39 tỷ đồng và MWG của Thế giới Di động thấp hơn khoảng 8 tỷ đồng.

Không chỉ danh mục FVTPL, nhóm tài sản tài chính sẵn sàng để bán (AFS) của VDSC cũng ghi nhận mức giảm giá trị lớn. Trong đó, khoản đầu tư vào cổ phiếu KDH của Nhà Khang Điền có giá trị thị trường thấp hơn giá gốc khoảng 111 tỷ đồng. Khoản đầu tư vào CMG của Tập đoàn Công nghệ CMC tạm lỗ hơn 60 tỷ đồng, còn EIB của Eximbank ghi nhận chênh lệch âm khoảng 31 tỷ đồng.

Tính chung hai danh mục FVTPL và AFS, giá trị các khoản đầu tư cổ phiếu của VDSC tại cuối tháng 9 thấp hơn giá gốc khoảng 442 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, hoạt động môi giới của VDSC cũng gặp khó khi doanh thu giảm hơn một nửa, còn gần 39 tỷ đồng. Thu nhập từ cho vay và phải thu tăng gần 15%, đạt 124 tỷ đồng, nhưng không đủ bù đắp tác động bất lợi từ hoạt động đầu tư. Sau 9 tháng, VDSC ghi nhận khoản lỗ trước thuế hơn 81 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm ngoái lãi gần 318 tỷ đồng.

Một doanh nghiệp khác cũng chuyển từ lãi sang lỗ là Công ty cổ phần Chứng khoán Everest (EVS). Trong quý III/2026, EVS chỉ ghi nhận doanh thu hoạt động chưa đến 7 tỷ đồng, giảm tới 92% so với cùng kỳ. Riêng lãi từ các tài sản tài chính FVTPL chỉ còn hơn 4,5 tỷ đồng, so với mức 81,2 tỷ đồng của quý III/2025.

Trong khi nguồn thu từ đầu tư sụt giảm, EVS ghi nhận gần 37 tỷ đồng lỗ từ các tài sản tài chính FVTPL. Cùng với các khoản chi phí khác, EVS báo lỗ trước thuế hơn 52 tỷ đồng, đảo chiều so với mức lãi hơn 2 tỷ đồng cùng kỳ.

Tự doanh bào mòn lợi nhuận

Không chỉ những doanh nghiệp báo lỗ, hoạt động tự doanh còn khiến lợi nhuận một số công ty chứng khoán lớn giảm mạnh trong quý III/2026.

Trường hợp đáng chú ý nhất là Công ty cổ phần Chứng khoán VIX (VIX) - doanh nghiệp có quy mô đầu tư tài sản tài chính lớn. Trong quý III/2026, VIX ghi nhận doanh thu hoạt động hơn 2.047 tỷ đồng, giảm 36% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế chỉ còn khoảng 192 tỷ đồng, giảm gần 94% so với mức 3.048 tỷ đồng của quý III/2025. Mức sụt giảm lợi nhuận đặc biệt lớn này chủ yếu đến từ hoạt động đầu tư tài sản tài chính.

Theo báo cáo tài chính, tổng lãi từ các tài sản tài chính FVTPL của VIX đạt khoảng 1.630 tỷ đồng, giảm hơn 40% so với cùng kỳ. Trong khi đó, các khoản lỗ từ FVTPL tăng mạnh lên gần 1.718 tỷ đồng. Sau khi bù trừ hai khoản mục, hoạt động FVTPL của VIX trong quý III/2026 ghi nhận âm gần 88 tỷ đồng, trái ngược mức dương khoảng 2.762 tỷ đồng trong cùng kỳ năm ngoái.

Tại Công ty cổ phần Chứng khoán Bảo Việt (BVSC - mã BVS), hoạt động tự doanh và môi giới trong kỳ sụt giảm mạnh cũng là nguyên nhân chính dẫn đến sự lao dốc của lợi nhuận trong quý III/2026. Cụ thể, trong quý này, BVSC chỉ lãi hơn 21 tỷ đồng từ các tài sản tài chính FVTPL, giảm 77% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, lỗ của hoạt động này lại lên đến 45,4 tỷ đồng, dẫn đến việc BVSC lỗ gộp hơn 24 tỷ đồng từ tự doanh.

Cùng với tự doanh, hoạt động môi giới cũng sụt giảm mạnh. Do đó, tính riêng quý III/2026, BVSC còn 16,6 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, giảm 79% so với quý III năm ngoái. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận sau thuế của BVSC đạt 80 tỷ đồng, giảm 58%.

Tác động bất lợi của danh mục tự doanh đến kết quả kinh doanh không còn là vấn đề riêng của một công ty chứng khoán. Nhiều công ty không thể duy trì sự tăng trưởng dương do ảnh hưởng của mảng tự doanh, môi giới trong bối cảnh thị trường kém thuận lợi.

Với các công ty chứng khoán, tự doanh vẫn là nghiệp vụ có thể mang lại nguồn lợi nhuận đáng kể. Tuy nhiên, kết quả quý III/2026 cũng cho thấy mức độ biến động lớn của nguồn thu này, đặc biệt khi danh mục đầu tư tập trung vào cổ phiếu hoặc có tỷ trọng tài sản đánh giá theo giá thị trường cao.

Bức tranh trên phần nào được phản ánh trong thống kê sơ bộ của FiinGroup về kết quả kinh doanh quý III/2026. Tính đến ngày 26/10, đã có 537/1.519 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết, đại diện 25,6% vốn hóa toàn thị trường, công bố báo cáo tài chính hoặc ước tính sơ bộ kết quả kinh doanh quý III. Theo đó, lợi nhuận sau thuế của nhóm doanh nghiệp đã công bố tăng 31,5% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, nhóm phi tài chính tăng 71,5%, vượt xa mức tăng 6,9% của nhóm tài chính. Riêng nhóm chứng khoán ghi nhận lợi nhuận giảm 50% so với cùng kỳ, trở thành một trong những yếu tố kéo giảm tăng trưởng lợi nhuận của nhóm tài chính trong bối cảnh các ngân hàng niêm yết lớn chưa công bố kết quả kinh doanh quý III.