Kẻ lập kỷ lục, người lao dốc

Thống kê sơ bộ của FiinGroup mới đây cho biết, tính đến ngày 19/7/2026, đã có gần 100 doanh nghiệp, đại diện cho 13,8% vốn hóa toàn thị trường công bố kết quả kinh doanh quý II/2026. Tổng lợi nhuận sau thuế của những doanh nghiệp này tăng 17,5% so với cùng kỳ.

Trong đó, đà tăng trưởng lợi nhuận chậm lại ở nhóm phi tài chính với áp lực giảm tốc tập trung ở ngành Công nghệ thông tin (chủ yếu do FPT) và ngành Hàng & Dịch vụ công nghiệp (chủ yếu do ACV), trong khi ngành Dầu khí vẫn là điểm sáng.

Còn ở nhóm tài chính, các ngân hàng nhỏ ghi nhận tăng trưởng nổi bật, còn nhóm chứng khoán lại ghi nhận sự phân hóa rõ nét. Một số công ty chứng khoán quy mô nhỏ và vừa đạt mức tăng trưởng cao, trong khi nhiều công ty khác ghi nhận kết quả kém tích cực, khiến tăng trưởng chung của toàn ngành chỉ ở mức khiêm tốn.

Lợi nhuận của các công ty chứng khoán có sự phân hóa mạnh trong quý II/2026

Nhóm công ty chứng khoán thường là nhóm doanh nghiệp đầu tiên dẫn đầu trong các mùa công bố kết quả kinh doanh hàng quý. Bức tranh lợi nhuận ngành cũng đang dần rõ nét hơn, khi phần lớn các công ty hàng đầu thị trường đều đã công bố báo cáo tài chính và quý II năm nay, sự phân hóa diễn ra rõ nét khi bức tranh chung này được vẽ nên bởi nhiều gam màu đa dạng.

Các công ty chứng khoán lớn vẫn đang tiếp tục khẳng định vị thế của mình khi doanh thu lẫn lợi nhuận vẫn đang tiếp tục được gia tăng.

Ở nhóm có thị phần hàng đầu thị trường, bộ ba công ty chứng khoán gồm CTCP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) - CTCP Chứng khoán VPS - CTCP Chứng khoán SSI vẫn tiếp tục ghi nhận tăng trưởng hai con số với lợi nhuận quý II đều đạt trên ngàn tỷ đồng.

Theo đó, TCBS ghi nhận con số lợi nhuận trước thuế quý II vừa qua đạt mức cao nhất trong lịch sử hoạt động với 2.097 tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, lợi nhuận trước thuế đạt 3.555 tỷ đồng, hoàn thành 47% kế hoạch lợi nhuận cả năm, phù hợp với tiến độ thực hiện mục tiêu kinh doanh năm 2026.

TCBS cho biết, hoạt động cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ lực khi thu nhập thuần mang lại đạt 1.380 tỷ đồng, tăng đến 66% so với cùng kỳ, góp 42% vào tổng thu nhập thuần.

Còn ở phía SSI, động lực từ lãi cho vay và phải thu cũng giúp thúc đẩy lợi nhuận khi mảng này mang về hơn 1.091 tỷ đồng riêng quý II, tăng trưởng hơn 31%. Lợi nhuận sau thuế quý II của công ty mẹ SSI thu về 1.511 tỷ đồng, tăng hơn 32%.

Ngay sau SSI là VPS, khi quý này công ty đạt 1.378 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng trưởng 57% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bên cạnh những “ông lớn” quen thuộc, thị trường khá bất ngờ khi một công ty chứng khoán thị phần thấp hơn nhanh chóng leo top và soán ngôi vương lợi nhuận của TCBS, đó là CTCP Chứng khoán VPBank (VPBankS). Công ty chứng khoán thuộc hệ sinh thái ngân hàng VPBank ghi nhận lợi nhuận tăng đột biến, đạt 2.158 tỷ đồng trong riêng quý II, đưa mức tăng trưởng lên 293% và trở thành công ty lãi lớn nhất ngành.

Thị trường chứng khoán vẫn đang trong giai đoạn giằng co, tích lũy, tuy nhiên, nhìn về trung và dài hạn, xu hướng tăng trưởng vẫn được các chuyên gia tin tưởng. Với nền tảng vĩ mô hỗ trợ tích cực, thị trường sắp bước vào giai đoạn nâng hạng, thu hút thêm các dòng vốn ngoại.

Theo chia sẻ của doanh nghiệp, tổng doanh thu kỳ này tăng mạnh và gấp gần 4 lần so với cùng kỳ nhờ các mảng kinh doanh cốt lõi. Trong đó, hoạt động cho vay ký quỹ mang lại 1.904 tỷ đồng, gấp gần 3 lần cùng kỳ. Mảng tự doanh nhờ tận dụng diễn biến của thị trường cũng mang về 3.461 tỷ đồng, gấp gần 2 lần so với quý II năm ngoái. Các hoạt động khác như môi giới, ngân hàng đầu tư cũng mang lại những mức tăng trưởng tốt.

Không chỉ VPBankS, quý II vừa qua còn chứng kiến sự vượt trội của hàng loạt công ty chứng khoán khác có bệ đỡ từ hệ sinh thái ngân hàng, đưa lợi nhuận tăng rất mạnh và phần nào làm thay đổi bức tranh lợi nhuận của cả ngành.

Tiêu biểu như CTCP Chứng khoán HD (HDS), lợi nhuận trước thuế đột ngột tăng vọt, đạt 1.118 tỷ đồng, đánh dấu lần đầu tiên vượt mốc ngàn tỷ đồng trong lịch sử.

Khác với những công ty chứng khoán trên, bên cạnh lãi tự doanh, cho vay tăng trưởng thì HDS còn nhận được một khoản doanh thu lớn hơn 600 tỷ đồng từ nghiệp vụ bảo lãnh, đại lý phát hành chứng khoán trong quý II, góp phần đưa tổng doanh thu tăng mạnh 171%, đạt 1.427 tỷ đồng.

Với những nhân tố mới này, hiện ngành chứng khoán đang ghi nhận 6 công ty có lợi nhuận trước thuế trên ngàn tỷ đồng, bao gồm VPBankS, TCBS, SSI, VPS, HDS và VNDirect. VNDirect quý vừa qua cũng ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng mạnh, trên 126%, đưa lãi trước thuế quay lại đạt hơn 1.105 tỷ đồng.

Hoạt động ngành ngày càng tập trung vào một nhóm nhỏ các công ty chứng khoán có quy mô lớn với nền tảng vốn, khả năng tiếp cận nguồn vốn và vị thế thị trường vượt trội. Tuy nhiên, khi thanh khoản trên thị trường vẫn còn hạn chế trong quý vừa qua, đồng nghĩa với việc những công ty có lợi nhuận tăng vọt đã khiến mức cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt hơn.

Ở chiều ngược lại, không thiếu những công ty chứng khoán lớn chịu cảnh lợi nhuận lao dốc. Không chỉ là tăng trưởng lợi nhuận âm, những cái tên này còn gây chú ý khi biên độ giảm lợi nhuận rất lớn, tiêu biểu là VIX và SHS.

CTCP Chứng khoán VIX (VIX) là một trong những đơn vị có mức giảm lớn nhất ngành khi lợi nhuận trước thuế quý II/2026 giảm hơn 95% so với cùng kỳ năm trước, xuống 75,2 tỷ đồng. Một trong các nguyên nhân chính cho lợi nhuận sụt giảm đến từ mảng lãi từ các tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) bị giảm 769 tỷ đồng, còn lỗ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ tăng 865,7 tỷ đồng. Hiện danh mục tự doanh của VIX đang tạm thời lỗ.

Cũng bị ảnh hưởng bởi tự doanh và các chi phí tài chính tăng đột biến, lợi nhuận trước thuế quý II của CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) giảm mạnh 75%, chỉ còn đạt 89,7 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng, SHS mới chỉ hoàn thành được 21% kế hoạch lợi nhuận năm.

Nhiều công ty chứng khoán nhóm vốn hóa thấp hơn cũng báo cáo bức tranh kinh doanh kém tích cực, lợi nhuận giảm như Chứng khoán Thiên Việt (giảm 76%), Chứng khoán DSC (giảm hơn 63%), Chứng khoán Phố Wall (giảm 92%)...

Thậm chí, không thiếu những doanh nghiệp ngậm ngùi ôm lỗ trong kỳ vừa rồi, bao gồm Chứng khoán APG, Chứng khoán Finhay, Chứng khoán Tân Việt...

Năng lực vốn - yếu tố then chốt cho giai đoạn mới

Nhìn vào bức tranh chung, có thể thấy, cho vay ký quỹ tiếp tục là "con gà đẻ trứng vàng" của ngành. Dư nợ margin tại nhiều công ty chứng khoán tiếp tục lập kỷ lục mới nhờ nhu cầu sử dụng đòn bẩy gia tăng khi thị trường đi lên. Không chỉ các doanh nghiệp đầu ngành, mà ngay cả nhiều công ty quy mô trung bình cũng ghi nhận dư nợ cho vay tăng mạnh so với đầu năm.

Trong khi đó, mảng tự doanh dễ bị ảnh hưởng bởi xu hướng của thị trường. Trong khi nhiều công ty vẫn đang hưởng lợi từ danh mục tự doanh có mức sinh lời, mang về khoản lãi lớn, thì cũng có công ty ngậm ngùi với danh mục biến động cực đoan hơn.

Thị trường chứng khoán vẫn đang trong giai đoạn giằng co, tích lũy, tuy nhiên, nhìn về trung và dài hạn, xu hướng tăng trưởng vẫn được các chuyên gia tin tưởng. Với những nền tảng vĩ mô hỗ trợ tích cực, thị trường còn sắp bước vào giai đoạn nâng hạng lên thị trường mới nổi, thu hút thêm các dòng vốn ngoại vào cổ phiếu Việt, từ đó tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các công ty chứng khoán.

Theo thống kê của FiinRatings, giá trị bình quân ngày hiện ổn định trong khoảng 24.000-33.000 tỷ đồng, cao hơn 50-70% so với giai đoạn trước năm 2025. Việc nâng hạng lên thị trường mới nổi theo phân loại của FTSE (dự kiến tháng 9/2026) là động lực chính đối với dòng vốn ngoại, đồng thời cạnh tranh trong ngành được kỳ vọng sẽ dịch chuyển từ khách hàng cá nhân sang khách hàng tổ chức. Việc nâng hạng này sẽ có lợi với những công ty có mối quan hệ vững chắc với các tổ chức nước ngoài và có năng lực kinh doanh hiện tại tốt.

Khi hoạt động cho vay ký quỹ tiếp tục tăng trưởng, năng lực vốn, khả năng tiếp cận nguồn vốn và quy mô bảng cân đối sẽ ngày càng trở thành những yếu tố cạnh tranh then chốt. Trong bối cảnh hoạt động này ngày càng thâm dụng vốn, các công ty chứng khoán có nền tảng vốn mạnh và cơ cấu nguồn vốn đa dạng sẽ có lợi thế hơn trong việc duy trì tăng trưởng, đồng thời kiểm soát rủi ro.