Chia sẻ về nỗ lực chống buôn lậu mặt hàng thuốc lá, ông Nguyễn Khánh Quang, Phó cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan cho biết, thống kê từ năm 2014 đến nay, lượng hải quan đã phát hiện và xử lý 1.033 vụ với 153 đối tượng buôn lậu thuốc lá; trong đó, xử lý hành chính 870 vụ, thu giữ gần 3 triệu bao. Cơ quan hải quan còn phát hiện buôn lậu thuốc lá đi qua cửa khẩu hợp pháp bằng thủ đoạn rất tinh vi, qua hình thức tạm nhập tái xuất.

Theo ông Quang, khó khăn lớn nhất là chế tài xử lý vẫn chưa đủ sức răn đe. Trong số 870 xử lý vụ hành chính từ năm 2014 đến nay, chỉ xử lý hình sự được 1 vụ với 18 đối tượng. Điều này cho thấy việc xử lý hình sự các vụ buôn lậu thuốc lá là rất khó khăn.

hàng năm, lượng thuốc lá lậu qua Việt Nam khoảng 1 tỷ bao

Ông Nguyễn Văn Hiệp, Phó Cục trưởng, Cục Phòng chống ma túy và tội phạm, Bộ đội Biên phòng cũng cho hay, trong quá trình kiểm tra giám sát chống buôn lậu thuốc lá đã nhận thấy, đối tượng có sử dụng xuồng máy chạy với tốc độ cực lớn, đến nỗi lực lượng quản lý thị trường cũng như bộ đội biên phòng không có đủ trang thiết bị để đuổi theo được, khi hàng thuốc lá lên xuồng máy, hầu như là khó khăn bắt được.

Thực tế bộ đội biên phòng còn làm nhiều công tác khác chứ không chỉ làm nhiệm vụ chống buôn lậu thuốc lá, chưa kể lực lượng mỏng cũng được xem là một trong những khó khăn trong quá trình chống thuốc lá lậu thâm nhập trên tuyến biên giới. Tuy nhiên, nhận thức được, hoạt động buôn lậu thuốc lá có những tác hại cực lớn như ảnh hưởng sức khỏe do thuốc lá lậu chất lượng không đảm bảo sức khỏe, ảnh hưởng kinh tế… nên lực lượng bộ đội biên phòng đã rất tích cực trong công tác phòng chống buôn lậu thuốc lá. Cụ thể, năm 2016 đã thu giữ được gần 1 triệu bao, năm 2017 gần 2,7 triệu bao và trong 8 tháng đầu năm 2018 là gần 2 triệu bao.

ÔNg Vũ Văn Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho hay, theo điều tra của tổ chức quốc tế Oxford Economics, Việt Nam trở thành thị trường tiêu thụ thuốc lá lậu hàng đầu trong 14 quốc gia,vùng lãnh thổ châu Á qua qua khảo sát bao gồm Indonesia, Thái Lan, Campuchia, Lào, Australia, Philippines, Hồng Kông… 

“Theo số liệu chúng tôi có được, hàng năm, lượng thuốc lá lậu qua Việt Nam khoảng 1 tỷ bao, làm thất thoát ngân sách nhà nước hơn 10.000 tỷ đồng. Có thể nói phương tiện của các đối tượng buôn lậu hiện đại, tốc độ nhanh hơn lực lượng chức năng, của các đơn vị quản lý thị trường, bộ đội biên phòng hay cảnh sát biển nên việc truy bắt khó khăn, khi bắt được thì các đối tượng chống trả quyết liệt. Ví dụ, năm 2016 quản lý thị trường Long An bắt được một tàu buôn lậu thuốc lá, các đối tượng đã chống trả làm một cán bộ quản lý thị trường hy sinh. Bên cạnh đó, còn có rất nhiều vụ vận chuyển bằng ô tô khi bị truy đuổi thì bỏ chạy gây tai nạn giao thông, gây chết người”, ông Cường nói.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá sẽ tiếp tục gặp khó khăn khi từ năm 2019, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá nội địa tăng lên 75%, vô hình chung đã tạo chênh lệch kích thích cho thuốc lá lậu hoành hành.

“Chúng tôi có số liệu là số lượng thuốc lá lậu bắt giữ được hàng năm chỉ chiếm 10%, trong khi buôn lậu lãi hơn 300%, cứ cho người ta buôn 3 lần bị bắt 2 lần vẫn hòa vốn. Đó cũng là lý do các đối tượng buôn lậu vẫn phát triển”, ông Cường nói.