Đại biểu Trần Văn Khải phát biểu - Ảnh: PT.

Đại biểu Quốc hội cho rằng cần bổ sung các chính sách mang tính đột phá về thu hút nhân tài tại Dự thảo Luật Công nghiệp công nghệ số (Dự thảo).

Sáng 25/3, các vị đại biểu Quốc hội chuyên trách thảo luận về Dự thảo, trước khi trình Quốc hội bấm nút tại Kỳ họp thứ 9 tới đây.

Theo đại biểu Trần Văn Khải (Hà Nam), Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội, đây là dự luật có ý nghĩa quan trọng để thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trong bối cảnh Quốc hội được giao hoàn thiện thể chế lĩnh vực này trong năm 2025, luật sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc, đưa chủ trương của Đảng vào cuộc sống, thúc đẩy công nghiệp công nghệ số trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế của đất nước - ông  Khải nhấn mạnh.

Góp ý về nội dung cụ thể, ông Khải nói, Nghị quyết 57 đòi hỏi có chính sách đặc biệt để thu hút, trọng dụng nhân tài công nghệ trong và ngoài nước với các cơ chế đột phá. Dự thảo Luật đã nêu vấn đề này nhưng còn chung chung, chưa cụ thể hóa những ưu đãi vượt trội.

Chẳng hạn, chưa có quy định miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia công nghệ cao, hay tạo thuận lợi về thủ tục lưu trú dài hạn cho chuyên gia nước ngoài. Dự thảo cũng thiếu chính sách thu hút sinh viên giỏi vào các ngành công nghệ chiến lược.

“Những hạn chế này khiến chúng ta khó cạnh tranh thu hút chất xám, nguồn nhân lực chất lượng cao tiếp tục thiếu hụt”, ông Khải nhìn nhận.

Vị đại biểu Hà Nam kiến nghị bổ sung các chính sách mang tính đột phá, như miễn, giảm thuế thu nhập cho chuyên gia công nghệ; đơn giản hóa thủ tục lưu trú cho chuyên gia nước ngoài; và tăng cường hỗ trợ đào tạo nhân tài công nghệ số. Những giải pháp này sẽ thể chế hóa định hướng Nghị quyết 57, tạo lợi thế cho Việt Nam trong cạnh tranh nhân lực chất lượng cao, ông Khải góp ý.

Cũng tham gia ý kiến về phát triển nguồn nhân lực, đại biểu Phạm Trọng Nghĩa (Lạng Sơn), Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội dẫn Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế thế giới vào năm 2023, nhu cầu nhân sự công nghệ số toàn cầu sẽ tăng lên 149 triệu vvào năm 2030; ngành công nghệ số sẽ cần thêm khoảng 66 triệu lao động có kỹ năng số, với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 10-12% .

Ở Việt nam, theo Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin (VINASA) hiện có khoảng 1,5 triệu lao động trong ngành công nghệ thông tin, bao gồm cả nhân lực công nghệ số. Theo Báo cáo đánh giá tác động của cơ quan soạn thảo gửi đến Kỳ họp thứ 8 của Quốc hội thì mục tiêu đến năm 2030 đạt 1,8 triệu lao động trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, ông Nghĩa cho hay.

Theo đại biểu Nghĩa thì Dự thảo đã đưa ra một số ưu đãi nhằm đào tạo và thu hút nhân lực cho công nghiệp công nghệ số thông qua các chính sách như hỗ trợ học bổng; thu hút chuyên gia nước ngoài; trọng dụng nhân tài…

Bày tỏ nhất trí với ý kiến cần đột phá hơn nữa trong thu hút nhân tài công nghệ số, ông Nghĩa nêu rõ, việc thu hút nhân lực, nhất là tài năng công nghệ số dòi hỏi cạnh tranh quốc tế rất cao. Để thu hút được nhân tài quốc tế và tránh việc cháy máu nhân tài trong nước thì các chính sách ưu đãi phải vượt trội, đặc thù, đặc biệt như Nghị quyết 57 đã xác định; đồng thời, phải đủ sức cạnh tranh với các quốc gia khác.

Do đó, ông Nghĩa đề nghị Cơ quan soạn thảo báo cáo thêm về các chính sách ưu đãi của một số quốc gia trong khu vực ASSEAN để cung cấp thêm thông tin cho đại biểu.

Bên cạnh nội dung trên, một số vấn đề khác cũng được đặt ra tại phiên thảo luận. Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hoá) nhận xét, quy định phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật đã cho thấy sự băn khoăn của cơ quan chủ trì soạn thảo về những nội dung nào sẽ được luật này điều chỉnh mà không phải là các luật khác.

Ví dụ ngoài quy định về công nghiệp công nghệ thông tin được thay thế bằng công nghiệp công nghệ số, thực chất hiện tại Dự thảo chỉ còn có 3 điều trong Luật Công nghệ thông tin. Dự thảo luật còn bỏ nhiều điều trong Luật Công nghệ thông tin như chính sách phát triển, sử dụng nguồn nhân lực công nghệ thông tin, chứng chỉ công nghệ thông tin, đầu tư cho sự nghiệp ứng dụng phát triển công nghệ thông tin, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Ông Hoàn đề nghị làm rõ tại sao lại bỏ các quy định trong Luật Công nghệ thông tin, vì không cần thiết hay nội dung này sẽ được thực hiện theo Luật Công nghiệp công nghệ số và cụ thể là điều luật nào sẽ được áp dụng.

Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nói, Luật Công nghiệp công nghệ số là luật mới, rất khó, chưa có nhiều kinh nghiệm quốc tế.

Cho biết Cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu kỹ và tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự thảo luật, Bộ trưởng không đề cập về chính sách thu hút nhân tài, mà làm rõ thêm một số nội dung khác.

Ông nói, công nghiệp công nghệ số là một ngành kinh tế kỹ thuật, ngành này rất năng động, rất lớn và rất quan trọng đối với đất nước. Đảng và Nhà nước đã xác định công nghiệp công nghệ số là công nghiệp nền tảng, có tính chiến lược và đặc biệt phù hợp với tiềm năng Việt Nam, có ý nghĩa quyết định để phát triển kinh tế số và kinh tế xã hội số nói chung trong kỷ nguyên mới.

“Có lẽ quan trọng nhất vẫn phải làm rõ khái niệm công nghệ số, nhất là công nghệ số khác gì với công nghệ thông tin. Để phân biệt công nghệ thông tin và công nghệ số chủ yếu phân biệt đối tượng xử lý của chúng. Công nghệ thông tin xử lý thông tin, công nghệ số xử lý dữ liệu, dữ liệu bao gồm cả thông tin là cái có cấu trúc và kể cả không có cấu trúc. Do vậy, có thể coi công nghệ số bao gồm cả công nghệ thông tin và thay thế công nghệ thông tin”, Bộ trưởng giải thích.