Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra - Ảnh: QH.

Việc quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là rất rộng, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.

Quan điểm trên được nêu tại báo cáo thẩm tra sơ bộ Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH), được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến sáng 23/9.

Trình bày tóm tắt tờ trình dự án luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết phạm vi điều chỉnh của Luật sửa đổi, bổ sung không thay đổi so với Luật BHXH năm 2024.

Cùng với sửa đổi, hoàn thiện quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, dự thảo luật chỉ sửa đổi bổ sung một số quy định về chế độ chính sách, nhằm đảm bảo tính thống nhất trong các quy định của Luật BHXH và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.

Cụ thể, dự thảo luật quy định theo hướng người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện.

Dự thảo luật cũng bổ sung, sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 theo hướng Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.

Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, quy định trên để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.

Lần sửa đổi này cũng đã sửa đổi khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia.

Dự thảo luật quy định bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong BHXH bắt buộc, có cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của người sử dụng lao động và người lao động hoặc của người lao động.

Dự thảo luật cũng đã bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH “thông qua tài khoản người thụ hưởng”.

Chính phủ dự kiến sẽ được giao quy định chi tiết thời gian đóng BHXH tự nguyện để hưởng trợ cấp thai sản và quy định cụ thể nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản.

Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, về đối tượng tham gia BHXH, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28.

Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, nên cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.

Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; đồng thời rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, ông Vinh phản ánh có ý kiến băn khoăn việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật BHXH năm 2024.

Do đó, đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo ý kiến trong cơ quan thẩm tra, cần cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.

Về Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội Thường trực Ủy ban thẩm tra đề nghị xem xét giữ quy định về Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội như quy định hiện hành, vì Hội đồng được thành lập từ năm 1995 và đã được quy định trong Luật từ năm 2006 đến nay.

Việc quy định rõ thành phần, nhiệm vụ, quyền hạn, qua đó xác định trách nhiệm của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội và từng thành viên sẽ bảo đảm tính công khai, minh bạch, bảo vệ quyền lợi của người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội.