Vốn có tiếng là người ham công, tiếc việc, nên quyết định chưa vội nhận thêm dự án mới cho thấy, ông và Ban Lãnh đạo công ty chắn hẳn đã phải cân nhắc, nâng lên đặt xuống rất kỹ.

Là một trong những doanh nghiệp xây dựng cầu đường có uy tín, trong hơn 5 năm qua, công ty của ông đã trưởng thành vượt bậc khi trực tiếp là nhà thầu chính, nhà đầu tư hơn 200 km đường cao tốc, trong đó có Dự án Xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Điều này giúp doanh thu tăng từ 3.000 tỷ đồng (năm 2020), lên gần 9.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025. Uy tín và năng lực thực chiến không chỉ là nền tảng để đơn vị trúng nhiều dự án, tạo quỹ việc làm lên tới gần 20.000 tỷ đồng trong 2 - 3 năm tới, mà còn giúp doanh nghiệp liên tục nhận được lời mời tham gia các công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn.

Theo giải thích của ông, công ty buộc phải dừng nhận thêm việc mới do nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực trên diện rộng, đặc biệt là thợ kỹ thuật, lái máy và giám đốc điều hành. Thực tế giai đoạn nước rút hoàn thành tuyến cao tốc Bắc - Nam cho thấy, nhiều nhà thầu đã rất chật vật tìm thợ máy, kỹ sư điều hành, thậm chí giành giật nhau từng người thợ với mức lương, thưởng đến phi lý.

Trên thực tế, trong lĩnh vực xây dựng cầu đường, vốn có thể vay hoặc ứng trước; máy móc, thiết bị có thể thuê mua tài chính hoặc đầu tư mua sắm, nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố không thể đào tạo trong một sớm một chiều. Thiếu thợ kỹ thuật bậc cao, kỹ sư và giám đốc điều hành giỏi không chỉ khiến doanh nghiệp khó kiểm soát tiến độ, chất lượng công trình, mà còn tạo ra những lỗ hổng quản lý, gây thất thoát cho chính doanh nghiệp.

Kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy, ngoại trừ một số rất ít trường hợp, thì phần lớn doanh nghiệp xây dựng Việt Nam hiện chỉ hoạt động hiệu quả ở quy mô doanh thu dưới 10.000 tỷ đồng/năm.

Bài toán nhân sự đã khiến không ít đơn vị chấp nhận đi ngang để giữ an toàn tài chính, dù đứng trước nhiều cơ hội lớn có thể mở rộng quy mô, tăng doanh thu và khối lượng công việc.

Điều đáng nói là, sau hai đợt đại khởi công, khánh thành các dự án hạ tầng trong năm 2025, khối lượng công việc đã được tạo ra lên tới 3 - 4 triệu tỷ đồng, với nhiều công trình có quy mô vốn rất lớn, phân bố trên phạm vi cả nước.

Nếu tính thêm Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và một số dự án đường sắt đô thị dự kiến triển khai đồng loạt tại TP.HCM và Hà Nội, thì tổng khối lượng xây lắp trong 3 - 4 năm tới có thể lên đến 2 - 3 triệu tỷ đồng.

Với năng suất lao động bình quân của ngành cầu đường hiện nay chỉ khoảng trên dưới 1 tỷ đồng/người/năm, nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng thợ bậc cao và kỹ sư điều hành trên diện rộng là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Trong khi đó, hơn 10 năm qua, công tác tuyển sinh của các trường đại học xây dựng và các trường cao đẳng nghề trong lĩnh vực này gặp rất nhiều khó khăn. Tình hình chỉ cải thiện trong 1 - 2 năm trở lại đây khi doanh nghiệp bắt đầu hợp tác với nhà trường theo hình thức đào tạo theo nhu cầu, song quy mô vẫn còn hạn chế, khoảng cách so với nhu cầu hiện tại và 5 - 10 năm tới là rất lớn.

Đây là thực tế cần được các cơ quan chức năng nhìn nhận nghiêm túc, có giải pháp căn cơ để cùng doanh nghiệp tháo gỡ bài toán khan hiếm nguồn nhân lực.

Cùng với các chính sách ưu tiên hỗ trợ tài chính để doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng cao năng suất lao động; cơ chế thúc đẩy hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp; việc xây dựng mô hình hợp tác công - tư nhằm kết hợp nguồn ngân sách nhà nước và vốn khu vực tư nhân thông qua đặt hàng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực xây dựng đang được kỳ vọng là chìa khóa giải quyết vấn đề này.

Bài học của Tập đoàn Đèo Cả trong việc chấp thuận chi trả cho các đối tác Trung Quốc để kỹ sư, thợ bậc cao được trực tiếp làm việc, thực chiến trên các công trường đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị của nước bạn cũng là một cách làm sáng tạo và chủ động. Đó cũng là mong muốn của phần lớn doanh nghiệp xây dựng, bởi việc có đủ nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình, mà còn quyết định khả năng tiếp nhận, làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, qua đó thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp đường sắt theo hướng hiện đại, tự chủ và bền vững.