Ngày 8/11, tại Hà Nội, Diễn đàn Quốc gia thường niên “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026 được tổ chức nhân kỷ niệm 10 năm Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam và Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học và tổ chức quốc tế.

Chương trình do Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công Thương tổ chức, thông qua cơ quan thường trực là Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam.

Với chủ đề “Văn hóa kinh doanh Việt Nam - Trụ cột quan trọng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia”, Diễn đàn đặt ra yêu cầu đưa văn hóa vượt ra khỏi phạm vi những chuẩn mực mang tính định hướng, trở thành yếu tố hiện hữu trong quản trị, hoạt động sản xuất, kinh doanh và chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Sau 10 năm triển khai Cuộc vận động, yêu cầu đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã có sự thay đổi căn bản. Việc xây dựng những giá trị tốt đẹp, hình thành chuẩn mực ứng xử và tôn vinh các điển hình cần được tiếp nối bằng những chương trình hành động cụ thể, có khả năng đo lường hiệu quả và chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh của doanh nghiệp

Phát biểu tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước.

Cùng với những đóng góp về tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, phát triển sản phẩm và thương hiệu, cộng đồng doanh nghiệp đang giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống người lao động và thúc đẩy phát triển bền vững.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước.

Đánh giá kết quả 10 năm triển khai Cuộc vận động, Bộ trưởng ghi nhận những nỗ lực của Ban Tổ chức, Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam cùng cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp trong việc từng bước hình thành hệ thống tiêu chí, chuẩn mực và cơ chế tôn vinh văn hóa kinh doanh, tập trung vào các giá trị cốt lõi như thượng tôn pháp luật, đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững.

Dẫn lại thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì văn hóa quyết định khả năng đi xa”, Bộ trưởng khẳng định yêu cầu nhận thức sâu sắc hơn vai trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế nói chung và hoạt động của doanh nghiệp nói riêng.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh quốc tế, sức mạnh của doanh nghiệp cần được xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa nguồn lực tài chính, công nghệ, chất lượng quản trị và hệ giá trị văn hóa bền vững. Uy tín, bản sắc, trách nhiệm cộng đồng cùng khát vọng vươn tầm quốc tế ngày càng trở thành những yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng đề nghị việc xây dựng văn hóa kinh doanh phải gắn chặt với hệ giá trị quốc gia và chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, đề cao tinh thần yêu nước, ý thức thượng tôn pháp luật, liêm chính, trách nhiệm, sáng tạo và khát vọng cống hiến.

Đặc biệt, cần tập trung chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển, sức mạnh mềm và năng lực cạnh tranh quốc gia; gắn văn hóa kinh doanh với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Doanh nghiệp cần phát huy vai trò trong phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, đưa bản sắc và sức sáng tạo Việt Nam trở thành những sản phẩm, thương hiệu có giá trị kinh tế.

Một yêu cầu quan trọng được người đứng đầu ngành văn hóa nhấn mạnh là chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang thực hành, từ xây dựng chuẩn mực và tôn vinh sang đo lường hiệu quả, nhân rộng những mô hình tốt. Giá trị văn hóa phải được thể hiện bằng chất lượng sản phẩm, uy tín thương hiệu, điều kiện làm việc và sự phát triển của người lao động cũng như những đóng góp thiết thực cho xã hội.

Người đứng đầu ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đề nghị Hiệp hội tiếp tục tham gia hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật và môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy sự minh bạch, bình đẳng, an toàn, đồng thời đồng hành tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng thực hành văn hóa kinh doanh.

Những định hướng trên càng có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy các chính sách phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, văn hóa và hội nhập quốc tế, đặt ra yêu cầu kết nối các nguồn lực phát triển trên nền tảng quản trị hiện đại và trách nhiệm xã hội.

Nhìn lại chặng đường đã qua, năm 2016, Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 10/11 hằng năm là Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam và phát động Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”. Quyết định này đã tạo dấu mốc quan trọng trong việc khẳng định vai trò của văn hóa đối với phát triển doanh nghiệp, gắn hoạt động kinh doanh với trách nhiệm trước con người, cộng đồng và đất nước.

Năm 2021, Bộ tiêu chí Văn hóa kinh doanh Việt Nam được ban hành, tạo cơ sở đánh giá, xét chọn và tôn vinh những doanh nghiệp thực hành tốt các chuẩn mực văn hóa. Tiếp đó, ngày 21/3/2026, Bộ giá trị Văn hóa kinh doanh Việt Nam được công bố với 12 giá trị cốt lõi gồm Yêu nước, Tín nghĩa, Phụng sự, Bản sắc, Liêm chính, Tự chủ, Trí tuệ, Sáng tạo, Khát vọng, Hội nhập, Hợp tác và Bền vững.

Sự hình thành của hệ thống tiêu chí và giá trị này từng bước tạo dựng nền tảng chung để doanh nghiệp nhận diện các chuẩn mực quản trị, nâng cao trách nhiệm và xây dựng bản sắc riêng trong quá trình hội nhập.

Tuy nhiên, thách thức của giai đoạn mới nằm ở khả năng đưa các giá trị đã được xác lập vào những quyết định quản trị cụ thể, bảo đảm chữ tín được thể hiện qua chất lượng sản phẩm, sự liêm chính được phản ánh trong hoạt động kinh doanh và trách nhiệm xã hội trở thành một phần trong chiến lược phát triển dài hạn.

Khung hành động 9-4-2 mở hướng chuyển hóa văn hóa thành giá trị kinh tế

Một trong những nội dung trọng tâm của Diễn đàn năm nay là công bố Khung hành động phát triển Văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026-2035, được xây dựng theo cấu trúc 9-4-2, gồm 9 cấu phần nền tảng và công cụ, 4 chương trình tổ chức hành động cùng 2 đề án định hướng phát triển.

Khung hành động hướng tới giải quyết yêu cầu chuyển hóa những giá trị văn hóa thành năng lực quản trị, niềm tin thị trường, uy tín thương hiệu và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận theo hướng xây dựng các công cụ đo lường, thiết lập cơ chế phối hợp và xác định kết quả có thể kiểm chứng, thay vì dừng ở việc ban hành những định hướng mang tính nguyên tắc.

Trong 9 cấu phần của Khung hành động, bên cạnh Bộ giá trị Văn hóa kinh doanh Việt Nam còn có Bộ đo Văn hóa kinh doanh doanh nghiệp, VBCI-Local nhằm thúc đẩy hệ sinh thái văn hóa kinh doanh địa phương, Chỉ số niềm tin Trust Index, Hộ chiếu Văn hóa kinh doanh, Đại sứ Văn hóa kinh doanh, Sách trắng Văn hóa kinh doanh, Mạng lưới Doanh nhân, Doanh nghiệp Việt Nam Toàn cầu và Liên minh chiến lược triển khai Khung hành động.

Các công cụ này được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp tự đánh giá mức độ trưởng thành về văn hóa, nhận diện những điểm cần cải thiện, từng bước đưa các chuẩn mực vào quản trị và nâng cao khả năng kết nối với đối tác, thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Cùng với đó, 4 chương trình hành động tập trung vào doanh nghiệp thực hành và tạo giá trị, địa phương phát triển hệ sinh thái, doanh nhân Việt Nam toàn cầu cùng hành động và xây dựng, vận hành Liên minh chiến lược. Hai đề án định hướng phát triển hướng tới chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, đồng thời xây dựng văn hóa kinh doanh trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững của các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong việc đưa văn hóa, tính liêm chính và chuẩn mực đạo đức kinh doanh trở thành nền tảng phát triển kinh tế bền vững.

Để thúc đẩy triển khai, Liên minh chiến lược thực hiện Khung hành động được ra mắt tại Diễn đàn với sự tham gia của 28 đơn vị, gồm 19 đơn vị trong nước và 9 đơn vị ngoài nước.

Liên minh được xây dựng trên cơ sở phối hợp tự nguyện giữa các doanh nghiệp, tập đoàn, tổng công ty, tổ chức và hiệp hội, nhằm huy động sáng kiến, tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực phục vụ mục tiêu chung. Sự tham gia của các chủ thể trong và ngoài nước được kỳ vọng tăng cường khả năng kết nối, chia sẻ kinh nghiệm quản trị, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Hồ Anh Tuấn, Trưởng Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, văn hóa hiện diện trong cách doanh nghiệp tạo ra của cải, đối đãi với con người và thực hiện trách nhiệm trước xã hội. Việc thực hành nhất quán những giá trị tốt đẹp sẽ góp phần củng cố niềm tin, nâng cao chất lượng quản trị và hình thành năng lực cạnh tranh bền vững.

Đối với giai đoạn 2026-2035, Ban Tổ chức và Hiệp hội xác định trách nhiệm kết nối các lực lượng, thúc đẩy phối hợp và theo đuổi những kết quả cụ thể, qua đó đưa văn hóa ngày càng trở thành nguồn lực bên trong của doanh nghiệp.

Ở góc độ quốc tế, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong việc đưa văn hóa, tính liêm chính và chuẩn mực đạo đức kinh doanh trở thành nền tảng phát triển kinh tế bền vững.

Đại diện UNESCO cho rằng, khu vực tư nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc đồng kiến tạo các giá trị phát triển thông qua năng lực đổi mới sáng tạo, chuyên môn kỹ thuật, công nghệ và kinh nghiệm quản trị. Sự kết hợp giữa năng lực thực tiễn của doanh nghiệp với những chuẩn mực nhân văn, đạo đức và mục tiêu phát triển bao trùm có thể tạo ra những tác động tích cực đối với xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, văn hóa doanh nghiệp cần được mở rộng sang lĩnh vực đạo đức công nghệ. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải gắn với trách nhiệm giải trình, tính minh bạch, bảo vệ quyền con người và phòng ngừa những tác động tiêu cực của công nghệ.

Ông Jonathan Wallace Baker cũng nhấn mạnh tiềm năng hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo, trong thúc đẩy quản trị bao trùm, thu hẹp khoảng cách giới và phát triển bền vững trong nền kinh tế số.

Sự hiện diện của UNESCO tại Diễn đàn cho thấy văn hóa kinh doanh đang được nhìn nhận trong mối liên hệ ngày càng chặt chẽ với những chuẩn mực phát triển quốc tế, đặc biệt là trách nhiệm xã hội, đạo đức công nghệ, phát triển xanh và tăng trưởng bao trùm.

Trong giai đoạn tới, hiệu quả của Khung hành động 9-4-2 sẽ phụ thuộc vào khả năng biến các chương trình, công cụ và cam kết hợp tác thành những thay đổi thực chất trong hoạt động doanh nghiệp. Việc hình thành Liên minh chiến lược tạo cơ sở huy động nguồn lực, song kết quả cuối cùng cần được phản ánh qua chất lượng quản trị, mức độ tin cậy của thị trường, sức cạnh tranh thương hiệu và những giá trị đóng góp cho người lao động, cộng đồng.