Nhóm hàng gỗ, thép và sản phẩm thép, vật liệu... bị cảnh báo có nguy cơ bị điều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại .

Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương) vừa công bố danh sách cảnh báo những mặt hàng có nguy cơ bị điều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại từ các thị trường Mỹ, EU, Australia, Mexico...

Trong danh sách này, nhà chức trách liệt kê loạt nhóm hàng có nguy cơ bị điều tra, gồm: Nhóm hàng gỗ và sản phẩm gỗ; Nhóm hàng thép và sản phẩm thép; Các sản phẩm kim loại khác (trừ thép); Nhóm hàng vật liệu; Một số sản phẩm công nghiệp chế tạo.

Cụ thể, đối với nhóm hàng gỗ và sản phẩm gỗ, mặt hàng gỗ dán từ nguyên liệu gỗ cứng (Hardwood plywood), hiện Mỹ đã áp thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc.

6 tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ dán của Việt Nam sang Mỹ đạt 280 triệu USD, tăng 38,5% so với cùng kỳ năm 2024. Kim ngạch của Việt Nam chiếm 33,4% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của Mỹ.

Trong khi đó, tháng 6/2020, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã khởi xướng điều tra lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại (circumvention) đối với toàn bộ sản phẩm gỗ dán nhập khẩu từ Việt Nam.

Tháng 7/2023, DOC kết luận sản phẩm gỗ dán nhập khẩu từ Việt Nam vào Mỹ nếu có lõi sử dụng nguyên liệu là ván bóc nhập khẩu từ Trung Quốc bị coi là lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đang áp dụng với gỗ dán nhập khẩu từ Trung Quốc. 

DOC cho phép các nhà xuất khẩu Việt Nam đủ điều kiện tham gia cơ chế tự xác nhận để được loại trừ khỏi biện pháp. Do đó, các doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ được tham gia cơ chế tự xác nhận cần lưu ý không sử dụng ván bóc nhập khẩu từ Trung Quốc để làm nguyên liệu sản xuất lõi gỗ dán và lưu giữ hồ sơ, chứng từ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu một cách khoa học để chứng minh với cơ quan có thẩm quyền của Hoa Kỳ khi có yêu cầu kiểm tra xác minh.

Sau một thời gian giảm mạnh do ảnh hưởng của cuộc điều tra lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại của DOC, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm này đang có xu hướng tăng trở lại.

Tháng 6/2025, như đã dự báo, DOC tiếp tục khởi xướng điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với mặt hàng xuất khẩu này của Việt Nam. Hiện vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra.

Ghế sofa có khung gỗ, mã HS tham khảo: 9401.61 cũng có nguy cơ bị điều tra bởi kim ngạch xuất khẩu ghế sofa có khung gỗ của Việt Nam sang Mỹ 6 tháng năm 2025 đạt 1,7 tỷ USD, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm 2024. Kim ngạch của Việt Nam chiếm đến 51,9% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của Mỹ.

Với tốc độ tăng trưởng cao và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nhập khẩu của Mỹ, tồn tại khả năng Mỹ khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại hoặc lẩn tránh thuế đối với mặt hàng ghế sofa nhập khẩu từ Việt Nam.

Ghế bọc đệm, đồ nội thất phòng ngủ, gỗ thanh và viền dải gỗ được tạo dáng liên tục... xuất sang Mỹ cũng nằm trong danh sách này.

Đối với nhóm hàng thép và sản phẩm thép có một loạt sản phẩm bị cảnh báo tại EU, bao gồm: Thép dẹt cán nguội, thép cán phẳng mạ hoặc tráng thiếc, bu lông, đinh vít bằng sắt hoặc thép, thép phủ vật liệu hữu cơ...

Đơn cử, thép phủ vật liệu hữu cơ, hiện EU đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc.

6 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thép phủ hữu cơ của Việt Nam sang EU đạt 66,8 triệu USD, tăng 63,7% so với cùng kỳ năm 2024, chiếm 8,8% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của EU.

Với tốc độ tăng trưởng đột biến và có một tỷ trọng đáng kể, các doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý khả năng EU khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại đối với mặt hàng này của Việt Nam.

Các mặt hàng: thép hình cán nóng, thép kết cấu rỗng xuất sang Australia, nhựa polyester (polyester resin) xuất khẩu sang Mexico... cũng phải cẩn trọng. Bởi, Mexico đã áp dụng thuế chống bán phá giá đối với nhựa polyester nhập khẩu từ Trung Quốc.

Kim ngạch xuất khẩu nhựa polyester của Việt Nam sang Mexico bắt đầu tăng mạnh từ năm 2024. 6 tháng năm 2025 đạt 44,5 triệu USD, tăng 64,3% so với cùng kỳ năm 2024. Kim ngạch của Việt Nam chiếm 41,8% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của Mexico.

Bộ Công thương lưu ý, với kim ngạch xuất khẩu tăng nhanh và chiếm tỷ trọng lớn, khả năng Mexico sẽ khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với mặt hàng này của Việt Nam.

Một số sản phẩm thuộc nhóm vật liệu như kính nổi (Float Glass Products) xuất khẩu sang Mỹ, Ấn Độ; sợi polyester có độ bền cao (Polyester yarn (High tenacity)) xuất khẩu sang EU, thủy tinh nghiền (Frit) xuất khẩu sang Indonesia... cũng bị cảnh báo về nguy cơ  điều tra phòng vệ thương mại.

Số liệu do Cục Phòng vệ thương mại cung cấp, 6 tháng 2025, hàng xuất khẩu Việt Nam phải đối mặt với 14 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại nước ngoài mới khởi xướng phát sinh từ 9 thị trường (tăng 1 vụ so với cùng kỳ năm 2024), trong đó Mỹ vẫn là nước điều tra nhiều nhất với 6 vụ việc (chiếm gần 43% số vụ việc 6 tháng đầu năm 2025).

Để tham gia một vụ việc phòng vệ thương mại, các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp bị chọn điều tra mẫu, đại diện cho cả ngành và kết quả điều tra sẽ là cơ sở để tính mức thuế phòng vệ thương mại cho cả ngành cần phải bố trí nguồn lực về nhân sự, thời gian, tài chính, thuê luật sư của nước nhập khẩu và đối tác Việt Nam... để kháng kiện.

Riêng chi phí thuê luật sư cho một vụ việc là khá lớn, trung bình khoảng 13 tỷ đồng cho 1 vụ việc của Mỹ.