CEO Trần Thị Hồng Thắm, Nhà sáng lập Công ty ABACA Việt Nam

Khát vọng hồi sinh “vàng trắng” từ tri thức khoa học

Với chị Trần Thị Hồng Thắm, Nhà sáng lập Công ty ABACA Việt Nam - đơn vị sở hữu thương hiệu muối NanoSalt, khái niệm thịnh vượng chưa bao giờ nằm ở những con số tăng trưởng doanh thu hay lợi nhuận thuần túy. Trong tâm thế của người phụ nữ gắn bó sâu sắc với dải đất miền Trung nắng gió, chị định nghĩa thịnh vượng trước hết là khi con người và sự sống được phát triển một cách khỏe mạnh nhất, từ thể chất, tinh thần đến trí tuệ. Đó là sự hài hòa của tâm - thân - trí, khi con người sống an tâm, lao động có ý nghĩa và thấy giá trị mình tạo ra được cộng đồng ghi nhận.

Vì vậy, khi nhìn lại nghề muối truyền thống của quê hương Nghệ An, chị Thắm nhận ra một nghịch lý tồn tại hàng trăm năm nay: muối là gia vị không thể thiếu, là nền tảng của sự sống, nhưng đời sống của người làm ra hạt muối luôn bấp bênh. Nghề muối gắn với biển, nắng, gió và mồ hôi, nhưng thu nhập thấp và phụ thuộc hoàn toàn vào thiên tai, thời tiết, khiến diêm dân khó có được sự an yên. Chị Thắm luôn tự hỏi: khi người làm nghề không thể sống khỏe bằng nghề của mình, làm sao có thể nói đến một sự thịnh vượng đúng nghĩa?

Tình yêu với hạt muối và biển cả, cùng nỗi day dứt trước đời sống cơ cực của nhiều diêm dân đã trở thành động lực thôi thúc cựu sinh viên Đại học Ngoại thương quyết tâm trở về quê hương, rẽ sang con đường khởi nghiệp. Với chị, nếu chỉ tiếp tục đi theo lối mòn cũ, nghề muối sẽ khó có tương lai. Chỉ khi khoa học công nghệ được đưa vào, hạt muối mới có cơ hội được nhìn nhận đúng giá trị - không chỉ là sản phẩm của nắng gió, mà còn là kết tinh của trí tuệ con người.

Những ngày đầu, chị Thắm không bước vào nghề muối với một bản kế hoạch kinh doanh hoàn chỉnh hay một “cơ hội vàng” rõ ràng. Điều chị nhìn thấy trước hết là sự nhọc nhằn của nghề truyền thống và nguy cơ mai một của một di sản sinh kế. Chỉ trong quá trình đi sâu, làm thật và quan sát thật, chị mới nhận ra rằng, cơ hội thường nằm ngay trong những phần bị bỏ quên.

Tại các cánh đồng muối, sau khi thu hoạch, phần chất lỏng rỉ ra màu nâu - thường bị xem là phế phẩm - vẫn nằm lại trên ruộng. Phần này được gọi là “mật muối”, chứa nhiều khoáng chất như natri, kali, magie và khoảng 60 vi khoáng khác, trong khi muối ăn thông thường chứa chủ yếu là natri. Dưới góc nhìn khoa học, mật muối không phải là thứ bỏ đi, mà là một kho tài nguyên quý giá, tinh hoa của biển chưa được khai thác đúng mức.

Chính phát hiện này đã tạo nền tảng để ABACA Việt Nam dần hình thành con đường của mình. “Sản phẩm NanoSalt ra đời từ mong muốn dùng khoa học nâng niu từng hạt muối, chắt chiu từng giọt biển và mở ra một con đường mới, để nghề muối vừa được gìn giữ, vừa được trao cho một tương lai xứng đáng hơn”, CEO Trần Thị Hồng Thắm khẳng định.

Đột phá công nghệ: Xương sống của sự thịnh vượng bền vững

Nếu tình yêu là khởi đầu, thì đột phá công nghệ chính là “xương sống” để hiện thực hóa giấc mơ thịnh vượng. Suốt 5 năm liên tục, chị Thắm cùng chồng mình - kỹ sư Hồ Xuân Vinh, đã dấn thân vào một cuộc hành trình không hề dễ dàng: thử nghiệm, điều chỉnh và làm lại từ đầu. Muối là một vật chất tưởng như đơn giản, nhưng cực kỳ khó xử lý dưới góc độ khoa học: giữ khoáng thì vị đắng gắt, giảm natri thì nhạt, mà tối ưu công nghệ thì chi phí là một bài toán cân não.

Tuy nhiên, với nữ doanh nhân, khoa học là con đường duy nhất để “cởi trói” cho nghề muối. Sau thời gian miệt mài nghiên cứu, những người sáng lập thương hiệu NanoSalt đã tìm ra công nghệ đột phá, cho phép phân tách khoáng biển trong mật muối theo nhiều tầng, giảm hàm lượng natri nhưng vẫn giữ vị mặn tự nhiên.

Hiện tại, sản phẩm muối NanoSalt nhìn bề ngoài vẫn là những hạt muối bình thường, nhưng thực chất đã được giảm mặn tới 50% và bổ sung 60 vi khoáng quý giá như kali, magie... Đây không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà là một cách tiếp cận đầy trân trọng: chắt chiu từng giọt biển để trả ơn biển cả và giúp diêm dân sống được trên chính ruộng muối của mình.

Trong quá trình đưa công nghệ cao vào hành trình tìm lại giá trị cho hạt muối, chị Thắm nhận ra điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở kỹ thuật, mà nằm ở nhận thức. Vì muối quá quen thuộc, quá rẻ, nên người ta mặc định giá trị của muối không thể khác được. Để vượt qua rào cản này, thương hiệu NanoSalt lựa chọn hướng đi “Muối dược liệu - Muối sức khỏe”, thay vì sản xuất đại trà.

Đây là một chiến lược đầy tính nhân văn, khi doanh nghiệp không muốn trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp “lấy đi miếng cơm” của diêm dân trong phân khúc muối thô. Thay vào đó, bằng cách nâng cấp giá trị sử dụng cho sức khỏe, thương hiệu NanoSalt tạo ra một phân khúc mới, nơi giá trị nằm ở trí tuệ và khoa học.

“Khi hạt muối được làm sâu bằng công nghệ, giá trị cạnh tranh không nằm ở yếu tố giá rẻ, mà nằm ở chất lượng”, Thắm phân tích. Điều này mang lại lợi ích đa chiều: người tiêu dùng có muối tốt hơn cho sức khỏe (đặc biệt khi người Việt đang ăn mặn gấp đôi khuyến nghị của WHO), diêm dân bán được mật muối và muối với giá cao hơn; ngành muối thoát khỏi vòng luẩn quẩn bấp bênh.

Chị Thắm quan niệm rằng, phát triển không phải là đi nhanh nhất, mà là đi cùng nhau và đi lâu dài. Công nghệ tại ABACA Việt Nam được xem là cánh tay nối dài của truyền thống, giúp bảo tồn di sản bằng sức sống mới của thời đại, thay vì phá bỏ những giá trị cũ.

Kiến tạo giá trị xã hội và khát vọng vươn tầm quốc tế

Một kỷ nguyên thịnh vượng không thể thiếu sự phát triển bền vững của cộng đồng. Với NanoSalt, diêm dân không phải là “đối tượng hỗ trợ”, mà là chủ thể trung tâm của hành trình phát triển. Trước đây, trên cánh đồng muối, giá trị kinh tế rất hạn chế do phụ thuộc nắng mưa và lãng phí phế phẩm mật muối. NanoSalt đã thay đổi nghịch lý này bằng cách thu mua mật muối với giá bằng một nửa giá muối thô. Từ tháng 3/2022 đến hiện tại, thu nhập của nhiều hộ diêm dân liên kết với dự án đã tăng tới 50%.

Quan trọng hơn những con số là sự thay đổi trong nhận thức: người làm muối bắt đầu thấy nghề của mình có giá trị, có tương lai để gắn bó. Mô hình liên kết “Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Diêm dân” vận hành như một chuỗi giá trị khép kín, nơi lợi nhuận và trách nhiệm xã hội không đối lập mà bổ trợ cho nhau. Biển là cái nôi của sự sống và thương hiệu NanoSalt đã chọn cách khai thác biển bằng sự chắt chiu, tái tạo.

“Tôi luôn tâm niệm, kinh tế xanh đòi hỏi người thuyền trưởng không được khai thác cạn kiệt, mà phải hiểu và tôn trọng hệ sinh thái”, đại diện ABACA Việt Nam khẳng định.

Ngay cả trong những năm kinh tế có nhiều biến động, thương hiệu NanoSalt vẫn giữ vững vị thế nhờ sự kiên định với những giá trị cốt lõi. Không chỉ tập trung phát triển các sản phẩm về muối, từ năm 2025, NanoSalt còn mạnh dạn mở rộng hệ sinh thái sang các sản phẩm từ gừng - một loại nông sản tiêu biểu của vùng đất Nghệ An, nhưng cũng chưa được phát huy hết tiềm năng. Từ khu xưởng khang trang, từng hộp muối giảm mặn, muối dược liệu, cốt gừng kết hợp muối, muối tắm bé, muối làm đông đậu phụ… đã đi khắp Việt Nam, thậm chí còn chinh phục nhiều thị trường quốc tế như Mỹ, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc).

“Khi mang hạt muối Việt ra thị trường nước ngoài, thông điệp lớn nhất mà tôi muốn gửi gắm chính là: Việt Nam không chỉ có tài nguyên, mà có trí tuệ để làm chủ tài nguyên ấy. Hạt muối Việt hoàn toàn có thể bước ra thế giới bằng khoa học, không phải bằng giá rẻ”, đại diện thương hiệu NanoSalt tự tin khẳng định.

Nhìn về tương lai 5-10 năm tới, ABACA Việt Nam đặt mục tiêu không chỉ phát triển doanh nghiệp, mà còn góp phần tái sinh toàn diện ngành muối Việt Nam. Chị Thắm mong muốn đưa nghề muối thoát khỏi hình ảnh lam lũ để trở thành một ngành kinh tế biển giá trị cao. Và xa hơn thế là giữ nghề cho thế hệ sau, để con em diêm dân có thể tự hào tiếp nối nghề cha ông trong một hình hài mới hiện đại và bền vững.

Nếu có một điều ước cho dịp Tết Nguyên đán này, chị chỉ ước ngành muối được nhìn nhận công bằng hơn, diêm dân không phải bỏ nghề và biển được trân trọng đúng nghĩa. “Tôi tin rằng, khi diêm dân được giữ nghề, người tiêu dùng được bảo vệ sức khỏe và biển được tôn trọng, thì ngành muối Việt Nam sẽ có một tương lai bền vững - đủ đầy cả về vật chất lẫn giá trị tinh thần cho những cái Tết hôm nay và cho nhiều thế hệ mai sau”, chị nói.