Châu Phi có tiềm năng lớn phát triển năng lượng mặt trời và năng lượng gió. (Ảnh: TTXVN/Reuters)

Theo Ngân hàng Đầu tư Quốc tế Anh (BII), các lưới điện tại châu Phi đang chuẩn bị đón nhận làn sóng đầu tư mới, hứa hẹn mở rộng khả năng tiếp cận năng lượng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nguồn năng lượng sạch hơn. Các chính phủ cần sẵn sàng tận dụng cơ hội này để nâng cấp cơ sở hạ tầng điện lực.

Ông Chris Chijiutomi, Giám đốc điều hành BII và là người đứng đầu khu vực châu Phi, nhận định đầu tư vào truyền tải điện là bước tiến hóa tiếp theo của ngành năng lượng tại châu Phi. Trước đây, việc nâng cấp lưới điện thường dựa vào các khoản vay từ Ngân hàng Thế giới (WB) hoặc các tổ chức tài chính quốc tế khác. Tuy nhiên, khi tình hình tài chính của nhiều quốc gia châu Phi trở nên khó khăn, việc huy động vốn theo cách truyền thống gặp nhiều trở ngại.

Đây chính là cơ hội cho các nhà đầu tư tư nhân. Kenya là một ví dụ điển hình, đã ký kết thỏa thuận trị giá 736 triệu USD với Adani Energy Solutions Ltd. để xây dựng ba đường dây điện và đang đàm phán với các công ty khác cho các dự án tiếp theo. Theo nghiên cứu của Bloomberg New Energy Finance, khoảng 70% các quốc gia được khảo sát tại châu Phi đã ưu tiên mở rộng lưới điện trong kế hoạch tiếp cận năng lượng của mình.

BII cũng đang tích cực tham gia vào làn sóng đầu tư này. Ngân hàng này đã cam kết phân bổ tới 500 triệu USD mỗi năm cho châu Phi đến năm 2026, tập trung vào tài trợ cho các dự án khí hậu, bao gồm đầu tư vào năng lượng tái tạo và cơ sở hạ tầng lưới điện. BII đã đầu tư vào đường dây điện dài 460 km ở phía bắc Mozambique và các trạm biến áp ở Uganda.

Ông Chijiutomi cho rằng Nam Phi, quốc gia công nghiệp hóa nhất châu Phi, sẽ đóng vai trò tiên phong trong việc thu hút đầu tư tư nhân để củng cố lưới điện, từ đó giảm sự phụ thuộc vào than đá - nguồn năng lượng hiện chiếm hơn 80% sản lượng điện của nước này. Công ty điện lực nhà nước Eskom Holdings SOC Ltd. của Nam Phi dự kiến cần 22 tỷ USD trong thập kỷ tới để mở rộng lưới điện quốc gia.

Xu hướng chung trên toàn châu Phi là sự tập trung ngày càng tăng vào năng lượng tái tạo và pin lưu trữ, trong khi các dự án khí đốt mới không được chú trọng. Tuy nhiên, ông Chijiutomi cũng nhấn mạnh rằng phần lớn dân số châu Phi vẫn chưa được tiếp cận điện lưới. Do đó, các giải pháp năng lượng phi tập trung, như hệ thống điện mặt trời áp mái, vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp điện cho các hộ gia đình, cửa hàng nhỏ và thay thế máy phát điện chạy bằng dầu diesel.