Quang cảnh phiên họp - Ảnh Quochoi.vn.

Chiều 14/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét việc tổ chức lại đơn vị hành chính tại Đồng Nai, gồm thành lập 10 phường, cho ý kiến về Đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương và thông qua về nguyên tắc việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai, theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội.

Đây là nội dung sẽ được trình Quốc hội ngay ngày đầu tiên (20/4) của đợt họp thứ hai, Kỳ họp thứ nhất.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình nêu rõ việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Về cơ sở chính trị, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai; Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV cũng đã thống nhất chủ trương trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Về cơ sở pháp lý, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 cùng các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính, phân loại đô thị, trong đó có quy định cho phép xem xét trường hợp đặc biệt nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tạo động lực liên kết với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia.

Theo Chính phủ, Đồng Nai hội tụ nhiều điều kiện để chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương. Với vị trí là đầu mối liên kết trực tiếp giữa Thành phố Hồ Chí Minh với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long; cùng với hệ thống hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics ngày càng đồng bộ, hiện đại, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ và dự kiến khai thác thương mại vào cuối năm 2026,

Đồng Nai được xác định có tiềm năng phát triển thành đô thị lớn, đa trung tâm, đa chức năng, có sức lan tỏa mạnh đối với vùng phía Nam và cả nước. Chính phủ cho rằng việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ tạo bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và quản trị địa phương, góp phần hình thành một cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế.

Về phương án cụ thể, Chính phủ đề nghị thành lập 10 phường gồm Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Xuân Lộc, Dầu Giây, Tân Phú, Trị An, Đồng Phú, Tân Khai và Lộc Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số của 10 xã cùng tên thuộc tỉnh Đồng Nai.

Đồng thời, thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ 12.737,18 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 4.491.408 người và 95 đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai sau khi hoàn tất việc thành lập 10 phường. Sau sắp xếp, thành phố Đồng Nai có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã; tỷ lệ đô thị hóa đạt 54,10%. 

Về tổ chức bộ máy và nhân sự, Chính phủ trình trước mắt sẽ cơ bản giữ nguyên trạng trụ sở, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện có; đồng thời tỉnh Đồng Nai đã xây dựng phương án, lộ trình sắp xếp, kiện toàn nhân sự phù hợp với mô hình chính quyền đô thị. Chính phủ khẳng định tỉnh Đồng Nai và 10 xã dự kiến thành lập phường đã bảo đảm các điều kiện theo luật định; trong đó 10 xã đều đạt 5/5 tiêu chuẩn của phường.

Đối với thành phố Đồng Nai, địa phương đã đạt và vượt 5/7 tiêu chuẩn, hai tiêu chuẩn còn lại là tỷ lệ số phường trực thuộc và phân loại đô thị loại I dự kiến sẽ hoàn thành sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định thành lập 10 phường và cho phép áp dụng cơ chế đặc thù trong phân loại đô thị.

Chính phủ kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho phép phân loại đô thị đối với tỉnh Đồng Nai mà không phải áp dụng quy định tại điểm a khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15, tức không bắt buộc hoàn tất trên cơ sở quy hoạch đô thị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, nhằm kịp công nhận đô thị loại I trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định Đề án thành lập thành phố Đồng Nai. Sau khi có ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ chỉ đạo ban hành quyết định công nhận đô thị loại I đối với tỉnh Đồng Nai.

Thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập 10 phường và thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các đơn vị hành chính liên quan.

Cơ quan thẩm tra cho biết, việc thành lập thành phố Đồng Nai đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương; trình tự, thủ tục lập đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.

Các đề án đã được lấy ý kiến cử tri, ý kiến HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành cao; hồ sơ bảo đảm đầy đủ, đúng quy định, đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Trên cơ sở thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai; tán thành với đề nghị thành lập thành phố Đồng Nai để trình Quốc hội xem xét, quyết định; đồng thời thông qua về mặt nguyên tắc Nghị quyết về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đồng Nai mà không cần tổ chức họp để xem xét lại.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị các nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 30/4/2026 theo nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy, chính quyền tỉnh Đồng Nai.

Đồng thời, Chính phủ được đề nghị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, gửi đến đại biểu Quốc hội chậm nhất ngày 16/4/2026 để trình Quốc hội xem xét, quyết định ngay tại Kỳ họp thứ Nhất; tỉnh Đồng Nai cần sớm hoàn thành quy hoạch đô thị, xây dựng lộ trình khắc phục các tiêu chuẩn còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức thấp, bảo đảm mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân và phát huy vai trò chiến lược của địa phương đối với vùng Đông Nam Bộ và cả nước.