Lãnh đạo Tập đoàn Đường sắt quốc gia tại lễ khai trương, gắn biển công trình Khu truyền thống đường sắt Việt Nam và thế giới.

Sáng 8/10, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam khai trương Khu truyền thống Đường sắt Việt Nam và thế giới tại Nhà máy Xe lửa Gia Lâm (Hà Nội), tái hiện hành trình 145 năm hình thành và phát triển của ngành đường sắt Việt Nam.

Điểm độc đáo của công trình là toàn bộ không gian trưng bày được thiết kế mô phỏng một đoàn tàu mang số hiệu VNR-145, chuyển động từ Bắc vào Nam. Mỗi phân khu được bố trí như một “toa tàu lịch sử”, đại diện cho từng giai đoạn hình thành và phát triển của đường sắt Việt Nam, kết nối với nhau qua những “nhà ga ký ức”.

Hành trình trải nghiệm đưa khách tham quan trở về thời kỳ hình thành những tuyến đường sắt đầu tiên trên dải đất hình chữ S, qua các cuộc kháng chiến, giai đoạn khôi phục sau chiến tranh, đến thời kỳ đổi mới, hội nhập và hiện đại hóa ngành đường sắt.

Không gian trưng bày giới thiệu nhiều công trình đường sắt tiêu biểu, trong đó có tuyến Tháp Chàm - Đà Lạt dài khoảng 84 km, nổi tiếng với hệ thống đường sắt răng cưa kiểu Abt; tuyến Tân Ấp - Xóm Cục kết nối với tuyến cáp treo Xóm Cục - Banaphao vượt đèo Mụ Giạ, từng được gọi là “Không trung thiết lộ”; cùng các công trình như cầu Long Biên, ga Hà Nội, tuyến Hà Nội - Đồng Đăng.

Một phần không gian Khu truyền thống được dành để tái hiện những năm tháng kháng chiến, với các mô hình cầu Hàm Rồng, cầu Long Biên dưới bom đạn, tuyến đường goòng Tĩnh - Bình và những câu chuyện về các thế hệ cán bộ, công nhân đường sắt kiên cường bám cầu, bám đường, bảo đảm giao thông thông suốt.

Đặc biệt, Khu truyền thống lưu giữ hai hiện vật có giá trị lịch sử, gồm bộ bàn ghế nguyên bản Chủ tịch Hồ Chí Minh từng sử dụng tại ga Hải Phòng ngày 21/10/1946 và bản sao bức thư Người gửi Giám đốc Sở Hỏa xa Việt Nam ngày 18/11/1946, với lời căn dặn: “Công việc hỏa xa là một công việc quan trọng trong sự kiến thiết nước nhà”.

Khu truyền thống còn trưng bày nhiều hình ảnh, tư liệu về các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước qua các thời kỳ, cùng những tấm vé tàu, bộ đồng phục, tín hiệu đường sắt, mô hình đầu máy, toa xe và các dụng cụ lao động gắn với nhiều thế hệ người làm đường sắt.

Ông Đặng Sỹ Mạnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam cho biết, từ hơn 70 km đường sắt đầu tiên cách đây 145 năm, đến nay Việt Nam đã có hơn 3.000 km đường sắt quốc gia và hơn 300 nhà ga, kết nối các vùng miền, đô thị, cửa khẩu, cảng biển và thực hiện liên vận quốc tế.

Tuy nhiên, lịch sử đường sắt không chỉ được thể hiện qua những con số hay công trình hạ tầng, mà trước hết là lịch sử của những con người đã gắn bó, cống hiến cho ngành qua nhiều thế hệ.

“Khu truyền thống này không chỉ là nơi chúng ta đến để xem lại những hiện vật của quá khứ. Đây phải là nơi lưu giữ ký ức, nơi các thế hệ người đường sắt và những người yêu đường sắt tìm về với lịch sử của mình”, ông Mạnh nhấn mạnh.

Ông Mạnh cũng nhắc lại sự kiện ngày 19/5/1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, gặp gỡ và động viên cán bộ, công nhân. Hơn 70 năm sau, chính địa điểm này trở thành nơi lưu giữ những ký ức và giá trị truyền thống của ngành.

Theo lãnh đạo Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam, việc đặt tên công trình là Khu truyền thống Đường sắt Việt Nam và thế giới còn nhằm kết nối câu chuyện 145 năm của đường sắt Việt Nam với tiến trình phát triển của đường sắt thế giới, qua đó nhận diện những thành tựu, khoảng cách công nghệ và cơ hội phát triển trong giai đoạn mới.

Để tiếp tục hoàn thiện không gian trưng bày, Tập đoàn đã gửi thư tới 77 tổ chức đường sắt các nước, đề nghị hỗ trợ, đóng góp hiện vật, tư liệu. Công tác sưu tầm, bổ sung và số hóa các tài liệu, hình ảnh, câu chuyện lịch sử cũng sẽ được triển khai thường xuyên.

Đáng chú ý, lễ khai trương Khu truyền thống diễn ra gần hai tháng sau khi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chính thức chuyển sang hoạt động theo mô hình Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam từ ngày 11/8/2026.

Theo ông Đặng Sỹ Mạnh, việc chuyển đổi mô hình tổ chức không đơn thuần là thay đổi tên gọi mà còn đặt ra yêu cầu về tư duy, cách làm và trách nhiệm mới. Việc nhìn lại lịch sử 145 năm cũng là dịp để các thế hệ người đường sắt nhận thức rõ hơn trách nhiệm đối với chặng đường phát triển phía trước.