Sau IPO sôi động, cổ phiếu niêm yết kém vui

Cuối năm 2025 và trong năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến làn sóng IPO sôi động hiếm thấy, đặc biệt trong lĩnh vực chứng khoán.

Hàng loạt tên tuổi như CTCP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), CTCP Chứng khoán VPBank (VPBankS), Chứng khoán VPS và Chứng khoán LPBS lần lượt huy động hàng ngàn tỷ đồng từ nhà đầu tư trước khi đưa cổ phiếu lên niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE). Chỉ riêng 4 thương vụ này đã huy động tổng cộng gần 40.000 tỷ đồng, trở thành điểm nhấn đáng chú ý của thị trường vốn Việt Nam giai đoạn 2025-2026.

Trong số 4 công ty chứng khoán IPO trong giai đoạn vừa qua, cổ phiếu TCX của TCBS lên sàn sớm nhất, vào ngày 21/10/2025. Sau đó, các công ty lần lượt IPO và đưa các cổ phiếu VPX, VCK và LPS vào giao dịch trên HoSE.

Tuy nhiên, sau gần một năm kể từ thương vụ đầu tiên, diễn biến thị giá của nhóm cổ phiếu chứng khoán IPO này có đáp ứng kỳ vọng ban đầu hay không vẫn cần được đánh giá.

Nguồn: HoSE

Xét về diễn biến thị giá, cả 4 cổ phiếu nói trên đều đang giao dịch dưới mức giá IPO sau điều chỉnh. Trong đó, thị giá của 3 mã TCX, VPX và VCK đã giảm khoảng 13-17% so với mức giá tại phiên giao dịch đầu tiên trên sàn. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán bước vào nhịp điều chỉnh từ tháng 9 đến nay, kéo theo sự suy yếu của phần lớn cổ phiếu trong ngành.

Dù vậy, diễn biến giá trong gần một năm qua không hoàn toàn kém tích cực. Trước khi bước vào nhịp điều chỉnh hiện tại, các cổ phiếu này từng ghi nhận những đợt tăng giá đáng kể, có thời điểm vượt mức giá IPO, mở ra cơ hội chốt lời cho nhà đầu tư tham gia từ đợt chào bán ban đầu. Điều này cho thấy hiệu quả đầu tư vào các thương vụ IPO không chỉ phụ thuộc vào mức giá chào bán, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ thời điểm hiện thực hóa lợi nhuận, đặc biệt trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.

Dù diễn biến giá cổ phiếu trên thị trường có sự phân hóa, song không thể phủ nhận rằng, các thương vụ IPO đã tạo ra bước chuyển đáng kể về quy mô của ngành chứng khoán Việt Nam.

Tuy nhiên, trường hợp của cổ phiếu LPS lại kém lạc quan hơn. Tháng 6/2026, LPBS hoàn tất chào bán gần 141,86 triệu cổ phiếu với giá 30.000 đồng/cổ phiếu, huy động hơn 4.256 tỷ đồng. Cổ phiếu LPS chính thức giao dịch trên HoSE ngày 18/8/2026, với giá tham chiếu 30.000 đồng/cổ phiếu.

Cổ phiếu này tăng 6% trong phiên giao dịch đầu tiên, sau đó bước vào chuỗi ngày dài suy giảm. Sau 2 tháng giao dịch, thị giá LPS hiện ở mức 17.800 đồng/cổ phiếu, giảm 40,6% so với giá IPO và giảm 43,9% so với mức giá mở cửa trong phiên giao dịch đầu tiên.

Sự suy giảm đồng loạt của các cổ phiếu chứng khoán sau IPO không phải hiện tượng riêng lẻ. Nhìn rộng ra thị trường, nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự.

Thống kê cho thấy, tại thời điểm khảo sát, cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp có thương vụ IPO đáng chú ý trong các lĩnh vực chứng khoán, bán lẻ, nông nghiệp và hạ tầng đều giao dịch dưới giá chào bán. Bên cạnh TCBS, VPBankS, VPS và LPBS, danh sách còn có Điện Máy Xanh (DMX), Hòa Phát Agri (HPA) và Hạ tầng Gelex (GEL).

Thị trường bước vào cuộc sàng lọc mới

Ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT CTCP AZfin Việt Nam cho rằng, trên thị trường chứng khoán, giá cổ phiếu không phải lúc nào cũng phản ánh đúng giá trị doanh nghiệp. Nhà đầu tư cần đánh giá lại mức giá hiện tại, thay vì neo vào mức giá trước đó.

Điều cần làm là so sánh mức giá hiện tại với các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp để xem mức định giá đã hợp lý hay chưa, cổ phiếu đã rẻ hay chưa. Nhà đầu tư có năng lực có thể áp dụng phương pháp định giá so sánh với các doanh nghiệp tương đương đang niêm yết trên thị trường, thông qua các chỉ số P/E, P/B, P/S hoặc phương pháp chiết khấu cổ tức.

“Nếu ở mức giá hiện tại, dù thấp hơn giá IPO nhưng cổ phiếu vẫn hấp dẫn, doanh nghiệp vẫn đạt được các mục tiêu đề ra thì nhà đầu tư nên tiếp tục nắm giữ, đồng thời tuân thủ kỷ luật đầu tư. Ngược lại, nếu giá đã giảm nhưng định giá vẫn đắt do trước đây doanh nghiệp được định giá ‘ảo’, nhà đầu tư cũng cần quyết liệt bán ra”, ông Phục nói.

Đối với nhà đầu tư tham gia các thương vụ IPO với mục đích đầu tư dài hạn, tiêu chí quan trọng nhất vẫn là mức định giá cổ phiếu có đủ hấp dẫn để quyết định nắm giữ, bán ra hay mua thêm hay không, chứ không phải mức giá IPO mà họ đã mua trước đó.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng nhấn mạnh rằng, doanh nghiệp không nên xem IPO là đích đến. Nhiều doanh nghiệp coi IPO là mục tiêu cuối cùng, đặt kế hoạch phải IPO và niêm yết trong vòng 5 năm để thoái vốn, thu hoạch lợi nhuận. Khi coi IPO là đích đến, kết quả sau đó thường “hơi buồn”.

Đánh giá về làn sóng IPO thời gian tới, trong bối cảnh thanh khoản thị trường sụt giảm, ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành CTCP Chứng khoán KAFI, dự báo hoạt động huy động vốn qua IPO sẽ có sự phân hóa rõ nét.

Thị trường khó sôi động như giai đoạn nửa cuối năm 2025 do thanh khoản hiện nay thấp hơn khá nhiều, ảnh hưởng đến lượng vốn tiềm năng có thể được huy động qua các thương vụ. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp sau khi chính thức giao dịch trên sàn có thị giá giảm đáng kể so với giá IPO. Điều này tác động đến tâm lý nhà đầu tư, khiến họ băn khoăn về khả năng sinh lời khi bỏ tiền vào các thương vụ IPO.

Tuy nhiên, cơ hội không phải là không có. Ông Huy cho rằng, những doanh nghiệp có nền tảng tốt và minh bạch vẫn có cơ hội huy động vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng. Một số doanh nghiệp ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực sau IPO, với mức tăng trưởng lợi nhuận có thể lên đến 30-40% nhờ nguồn vốn huy động thêm và việc mở rộng quy mô kinh doanh. Nhìn chung, những doanh nghiệp có nội lực tốt và minh bạch vẫn có cơ hội huy động vốn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng trong tương lai.

Dù diễn biến giá cổ phiếu trên thị trường vẫn có sự phân hóa, song không thể phủ nhận rằng, các thương vụ IPO đã tạo ra bước chuyển đáng kể về quy mô của ngành chứng khoán Việt Nam.

Theo bà Lê Thị Việt Nga, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), giá trị huy động vốn qua IPO đã có những bước tiến đột phá trong giai đoạn vừa qua. Từ năm 2021 đến năm 2024, thị trường có 16 doanh nghiệp IPO, với tổng giá trị huy động vốn đạt 6.500 tỷ đồng. Trong khi đó, từ cuối năm 2025 đến tháng 10/2026, có 10 doanh nghiệp thực hiện IPO, với tổng giá trị huy động vốn lên đến 60.900 tỷ đồng, gấp hơn 9 lần tổng giá trị huy động trong 4 năm trước đó. Trong số 10 doanh nghiệp IPO vừa qua, 7 doanh nghiệp đã chính thức đưa cổ phiếu lên niêm yết và 3 doanh nghiệp đang hoàn tất thủ tục niêm yết.

Mới đây, HoSE đã chấp thuận niêm yết cổ phiếu DVV của CTCP DatViet VAC Group Holdings. Ngày giao dịch đầu tiên dự kiến là 2/11/2026, với giá tham chiếu 54.800 đồng/cổ phiếu.

Việc rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết từ 90 ngày xuống còn 30 ngày đã góp phần thúc đẩy hoạt động IPO và đưa cổ phiếu lên sàn, qua đó bổ sung nguồn hàng hóa mới cho thị trường chứng khoán.

Ở phía doanh nghiệp, nguồn vốn từ IPO giúp mở rộng năng lực hoạt động, đầu tư công nghệ, phát triển sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Để hoạt động hiệu quả trên thị trường, bản thân các doanh nghiệp cũng cần cải thiện và nâng cao năng lực nội tại. Bà Lê Thị Việt Nga cho rằng, trong giai đoạn mới, doanh nghiệp cần tập trung vào các yếu tố như chuẩn hóa quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế, nâng cao tính minh bạch và chất lượng công bố thông tin, củng cố năng lực tài chính và chiến lược phát triển dài hạn, đồng thời chủ động tham gia thị trường vốn.

Đặc biệt, các doanh nghiệp cần chuyển đổi tư duy từ tiếp cận vốn thụ động sang chủ động huy động vốn, xem thị trường chứng khoán là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn.