Lãi suất cho vay giảm có chọn lọc

Tính đến hôm nay (26/10), hầu hết các ngân hàng đã công bố giảm lãi suất huy động theo "hiệu triệu" của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Mức giảm lãi suất huy động phổ biến ở mức 0,5%/năm, áp dụng với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Với lãi suất cho vay, các ngân hàng cũng công bố mức giảm 1,5-2%, thậm chí lên tới 3%/năm.

Các chuyên gia phân tích VDSC cảnh báo, biên lãi thuần (NIM) của các ngân hàng gặp áp lực vì lãi vay giảm nhiều hơn lãi suất huy động. Đặc biệt, các ngân hàng có tỷ trọng cho vay các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh lớn (cho vay sản xuất kinh doanh tại VietinBank đạt khoảng 66%, MB 57%, Vietcombank 56% và BIDV 51%) sẽ chịu nhiều sức ép từ yêu cầu giảm lãi suất. 

Dù vậy, VDSC cũng thừa nhận, tác động của việc giảm lãi suất lên NIM toàn ngành chưa thể lượng hóa rõ ràng, do các nhà băng chủ yếu giảm lãi suất thông qua những gói tín dụng có hạn mức và thời hạn cụ thể. Vì vậy, phần dư nợ thực sự được giảm 1,5 - 2 điểm %/năm có thể thấp hơn nhiều so với tổng dư nợ.

Theo công bố, BIDV đưa ra gói tín dụng ưu đãi 100.000 tỷ đồng (khoảng 4% tổng dư nợ). Gói tín dụng ưu đãi tại Sacombank có quy mô 40.000 tỷ đồng (khoảng 6% dư nợ). Con số này tại Vietbank là 3.000 tỷ đồng (khoảng 2,5% dư nợ)... Một số ngân hàng khác tung ra gói tín dụng ưu đãi quy mô cũng dao động khoảng 2-5% tổng dư nợ. 

Do việc áp lãi suất chỉ áp dụng với quy mô gói tín dụng nhất định, biên lãi ròng (NIM) của ngân hàng dự báo sẽ giảm, song mức giảm không nhiều.

Theo chuyên gia phân tích Công ty chứng khoán TCBS, NIM toàn ngành sẽ chịu tác động nhưng chỉ ở một phần danh mục.

"Nếu phần dư nợ được giảm 1,5–2%/năm chiếm 3–5% danh mục, NIM ngành giảm khoảng 0,03–0,07%, lợi nhuận trước thuế giảm khoảng 2–4%; lãi suất huy động niêm yết giảm tối thiểu 0,5%/năm bù đắp một phần tác động", chuyên gia phân tích TCBS nhận định.

Tất nhiên, mức độ ảnh hưởng của việc giảm lãi suất tới các ngân hàng là không đều. Theo đó, nhóm ngân hàng quốc doanh chịu tác động nhiều hơn vì đi đầu thực hiện chủ trương trong khi lãi suất cho vay vốn đã thấp, dư địa giảm mỏng.

Các ngân hàng có chi phí vốn cao, phụ thuộc tiền gửi có kỳ hạn giá cao được coi là đối tượng hưởng lợi nhiều nhất từ việc hạ lãi suất do được hạ lãi suất huy động đồng loạt mà không mất khách vào tay đối thủ.

Dù lãi suất huy động đã giảm nhiệt, song TCBS cho rằng, lãi suất huy động thực tế khó giảm nhiều, khiến chi phí huy động của các ngân hàng khó giảm theo, nguyên nhân là nhu cầu vay vốn vẫn rất cao. 

Nhà băng có thể phải giảm tốc tín dụng cuối năm

Mới đây, Công văn số 9608/NHNN-CSTT ngày 18/10/2026 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã đưa yêu cầu kiểm soát hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng (L/C) do chính ngân hàng phát hành. Theo đó, cơ quan quản lý yêu cầu số dư phát sinh trong năm 2026 từ nghiệp vụ này được tính vào hạn mức tăng trưởng tín dụng, thay vì nằm ngoài phạm vi kiểm soát như trước đây.

Theo Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nghiệp vụ mua hẳn L/C từng trở thành một kênh mở rộng dư nợ của một số ngân hàng. Dựa trên số liệu cuối quý II/2026, SHB có quy mô nghiệp vụ này lớn nhất trong nhóm ngân hàng niêm yết được theo dõi, đạt khoảng 75.500 tỷ đồng. Tiếp theo là Techcombank với khoảng 26.200 tỷ đồng; HDBank và MB khoảng 16.000 tỷ đồng mỗi ngân hàng.

Khi cộng số dư nghiệp vụ này vào tăng trưởng tín dụng 6 tháng đầu năm, VDSC ước tính SHB, TPBank và Techcombank đã vượt hạn mức tăng trưởng tín dụng được cấp cho năm 2026, trong khi Nam A Bank vượt nhẹ.

Từ những tính toán trên, VDSC nhận định, nhóm ngân hàng này có thể phải giảm tốc giải ngân hoặc thu hẹp nghiệp vụ mua hẳn L/C trong quý IV/2026.

Dự báo, các ngân hàng thuộc nhóm được VDSC lưu ý về hạn mức tín dụng có thể phải điều chỉnh tốc độ giải ngân trong quý cuối năm.

Chuyên viên phân tích TCBS cũng cho biết, chịu tác động lớn nhất từ các quy định trên là SHB, MSB, TPBank, HDBank, MB, TCB.