Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh.

Tiếp tục Kỳ họp thứ 9, sáng 20/5 Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thừa ủy quyền Thủ tướng trình Dự thảo nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội (Dự thảo).

Các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội trên phạm vi toàn quốc, tạo cơ chế ưu đãi hơn nữa để thu hút các doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội - theo Bộ trưởng.

Chính phủ đề xuất, trường hợp có quy định khác nhau giữa Nghị quyết này với luật, nghị quyết khác của Quốc hội đã được ban hành trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành thì áp dụng quy định của Nghị quyết này.

Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật khác có quy định cơ chế, chính sách hỗ trợ, ưu đãi thuận lợi hơn Nghị quyết này thì đối tượng được hưởng hỗ trợ, ưu đãi được lựa chọn áp dụng cơ chế, chính sách hỗ trợ, ưu đãi.

Về nội dung cụ thể, Dự thảo quy định thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia là Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách ở Trung ương và địa phương.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao chủ đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an giao chủ đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân sau khi được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thống nhất bằng văn bản danh mục dự án, vị trí khu đất để đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Thủ tục giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân thay thế thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và thủ tục lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư, pháp luật có liên quan. Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư là căn cứ giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.

Dự án đầu tư xây dựng, vị trí khu đất để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội chưa có quy hoạch chi tiết đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoặc có yêu cầu điều chỉnh quy hoạch chi tiết thì không phải thực hiện thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết.

Chính phủ cũng đề xuất bỏ thủ tục thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng.

Trường hợp công trình nhà ở xã hội thuộc dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố thì được miễn giấy phép xây dựng.

Đáng chú ý, Dự thảo quy định về đối với tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được sắp xếp lại thì căn cứ vào phạm vi đơn vị hành chính của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án trước thời điểm sắp xếp lại để xác định điều kiện về nhà ở đối với đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở.

Trường hợp đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở có địa điểm làm việc cách xa nơi có nhà ở thuộc sở hữu của mình thì điều kiện về nhà ở để được mua, thuê mua nhà ở xã hội gần địa điểm làm việc là chưa được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình, trường hợp có nhà ở thuộc sở hữu của mình thì khoảng cách ngắn nhất từ nơi có nhà ở thuộc sở hữu của mình đến địa điểm làm việc phải từ 30 km trở lên.

Ngoài ra, Dự thảo quy định việc Nhà nước hoàn trả tiền cho chủ đầu tư trong trường hợp chủ đầu tư có quyền sử dụng đất hoặc thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (cơ quan thẩm tra) Hoàng Thanh Tùng cho biết, nhiều ý kiến trong Ủy ban đề nghị cân nhắc thận trọng nội dung này.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng.

Vì, đây là nội dung có tác động lớn đến nguồn lực nhà nước nhưng chưa có đánh giá tác động chính sách kỹ lưỡng, ý kiến của Bộ Tài chính khi góp ý về dự thảo Nghị quyết, một số ý kiến tham gia thẩm tra cũng băn khoăn về nội dung này. Đồng thời, nội dung này cũng chưa được báo cáo và có sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền.

Quy định này cũng không phù hợp trong trường hợp chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê, chủ đầu tư vẫn có quyền sử dụng đất chứ không chuyển nhượng quyền này cho đối tượng thụ hưởng chính sách NOXH nên không đặt ra vấn đề Nhà nước hoàn trả tiền sử dụng đất cho chủ đầu tư.

Dự thảo Nghị quyết chưa xác định rõ thời điểm thực hiện việc hoàn trả nên có thể dẫn đến tùy nghi trong thực hiện. Trường hợp Nhà nước hoàn trả tiền cho chủ đầu tư khi chủ đầu tư chưa triển khai thực hiện dự án, nếu dự án đình trệ, không đạt yêu cầu, mục tiêu đề ra thì việc xử lý trách nhiệm, xử lý vi phạm và cơ chế bồi hoàn tiền cho Nhà nước thực hiện ra sao? - Chủ nhiệm Hoàng Thanh Tùng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo giải trình làm rõ và chỉnh lý cho phù hợp.