Thành Điện Hải trước gọi là Đồn Điện Hải, được xây dựng gần mép nước tả ngạn sông Hàn năm 1812 dưới thời vua Gia Long. Đến năm 1823, đời vua Minh Mạng, Đồn được chuyển đến xây kiên cố ở vị trí hiện nay và đến năm 1835, được đổi tên là Thành Điện Hải.

Ông Nguyễn Ngọc Thiện - Bộ trưởng Bộ VH-TT và DL trao bằng xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải cho UBND thành phố Đà Nẵng.

Ngày 01/9/1858, liên quân Pháp – Tây Ban Nha đem 14 chiến thuyền đánh Đà Nẵng, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược nước ta. Thành Điện Hải ngay từ buổi đầu đã cùng với các thành lũy khác dọc hai bờ sông Hàn góp phần đánh lui những cuộc tiến công của quân địch. Quân đội triều đình và nhân dân Đà Nẵng dưới sự chỉ huy của các tướng lĩnh, đặc biệt là danh tướng Nguyễn Tri Phương, đã chiến đấu kiên trường, mưu trí, ngăn quân giặc không cho tiến sâu vào đất liền. Cuộc chiến đấu của quân đội triều đình và nhân dân Đà Nẵng đã làm phá sản chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh của quân địch, buộc chúng phải rút quân khỏi Đà Nẵng ngày 23/3/1860 sau một năm rưỡi bị sa lầy và chịu nhiều tổn thất.

Một góc Thành Điện Hải.

Thắng lợi trong cuộc khánh chiến chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha xâm lược giữa thế kỷ 19 là một trong những trang sử vẻ vang không chỉ của Đà Nẵng mà còn là của cả dân tộc. Trải qua gần 200 năm lịch sử, chịu sự tác động của thiên nhiên, sự tàn phá của chiến tranh và của cả con người, Thành Điện Hải đã và đang bị xuống cấp trầm trọng. Năm 1988, Thành được xếp hạng là Di tích cấp quốc gia, tuy nhiên, chẳng những Thành không được bảo vệ, tu bổ mà còn bị xâm hại nặng nề hơn.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Huỳnh Đức Thơ – Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng cho biết, nhận thức được giá trị văn hóa – lịch sử to lớn của Thành Điện Hải, từ năm 2016 đến nay, thành phố đã chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp để từng bước bảo vệ, tu bổ, phục hồi di tích. Cụ thể, giải tỏa khu nhà làm việc Trung tâm Thể thao Người lớn tuổi, CLB Thái Phiên; dừng hẳn dự án xây dựng Trung tâm lưu trữ thành phố ở phía Bắc, vận động 80 hộ dân chuyển dời nhà cửa ra khỏi tường thành ở phía Tây, quyết định chuyển Bảo tàng Đà Nẵng hiện nay ra khỏi di tích, đến số 42 Bạch Đằng. Và lãnh đạo thành phố cũng đang chỉ đạo khảo sát quy hoạch xây dựng ở khu vực này một quảng trường, trong đó Thành Điện Hải được xác định là Trung tâm. Với những nỗ lực như vậy, Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải.  

Thành phố Đà Nẵng khởi công dự án tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích Thành Điện Hải.

“Dịp này thành phố khởi công Dự án Tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích Thành Điện Hải, đến tháng 4/2018 sẽ khởi công Dự án Nâng cấp khu di tích Nghĩa trủng Khuê Trung,  nơi được xem là Nghĩa trang liệt sỹ đầu tiên của cả nước, qui tập 1500 ngôi mộ những quan quân, nghĩa sỹ, đồng bào đã hy sinh trong cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc giữa thế kỷ 19. Đây là những việc làm thể hiện trách nhiệm, tình cảm và đạo lý của chúng ta để tri ân tiền nhân”, ông Thơ phát biểu.

Sau khi được tôn tạo, Thành Điện Hải sẽ trở thành điểm du lịch hấp dẫn của thành phố Đà Nẵng.

 Dự án tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích quốc gia đặc biệt Thành Điện Hải giai đoạn 1, dự kiến hoàn thành tháng 10/2018 với kinh phí 102,7 tỷ đồng. Giai đoạn 2 của dự án sẽ thực hiện trong năm 2019 – 2020, gồm các hạng mục bên trong Thành. Sau khi dự án hoàn thành , Thành Điện Hải sẽ trở thành một điểm đến hấp dẫn của thành phố Đà Nẵng.