Chính sách cụ thể theo từng nhóm đối tượng

Việc sắp xếp, tinh gọn hệ thống thôn, tổ dân phố trong thời gian tới sẽ tác động trực tiếp tới hàng chục nghìn người hoạt động không chuyên trách trên cả nước. Theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP về tinh giản biên chế, Chính phủ quy định rõ cơ chế trợ cấp, bảo hiểm và chính sách hỗ trợ tìm việc làm cho nhóm đối tượng này, đảm bảo quá trình sắp xếp diễn ra công bằng và ổn định.

Theo quy định, phụ cấp hàng tháng hiện hưởng của người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố được tính theo mức phụ cấp của tháng liền kề trước khi nghỉ việc. Nguồn chi trả do ngân sách Trung ương khoán quỹ phụ cấp thực hiện.

Bộ Nội vụ đang rà soát để hoàn thiện dự thảo nghị định về sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố theo kế hoạch trước tháng 5/2026.

Trường hợp người đảm nhiệm nhiều chức danh, mức trợ cấp sẽ căn cứ vào chức danh chính, không cộng dồn phụ cấp kiêm nhiệm. Tổng thời gian công tác để tính trợ cấp bao gồm cả thời gian đảm nhiệm chức danh hiện tại và thời gian có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc ở vị trí khác.

Cụ thể, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố chưa đến tuổi nghỉ hưu được chia thành ba nhóm chính để áp dụng chế độ:

Nhóm thứ nhất, người có dưới 5 năm công tác được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 lần mức phụ cấp hàng tháng nhân với số tháng công tác, đồng thời nhận 1,5 lần mức phụ cấp hàng tháng cho mỗi năm công tác. Ngoài ra, họ được hưởng thêm 3 tháng phụ cấp để tìm việc làm, bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội hoặc nhận bảo hiểm xã hội một lần theo quy định.

Nhóm thứ hai, người có từ đủ 5 năm công tác trở lên và còn dưới 5 năm đến tuổi nghỉ hưu sẽ được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 lần mức phụ cấp hàng tháng nhân với số tháng nghỉ sớm so với tuổi nghỉ hưu; kèm 1,5 lần phụ cấp hàng tháng cho mỗi năm công tác. Cũng như nhóm trước, họ được nhận 3 tháng phụ cấp hỗ trợ tìm việc và quyền lựa chọn giữa bảo lưu hoặc nhận bảo hiểm xã hội một lần.

Nhóm thứ ba, người có từ đủ 5 năm công tác trở lên và còn từ đủ 5 năm trở lên đến tuổi nghỉ hưu được hưởng trợ cấp một lần bằng 0,8 lần mức phụ cấp hàng tháng nhân với 60 tháng, cộng thêm 1,5 lần phụ cấp hàng tháng cho mỗi năm công tác. Nhóm này cũng được nhận 3 tháng phụ cấp hỗ trợ tìm việc và hưởng đầy đủ quyền lợi bảo hiểm theo quy định.

Đối với người đã đủ tuổi nghỉ hưu hoặc đang hưởng chế độ hưu trí, mất sức lao động, Nghị định quy định được hưởng trợ cấp một lần bằng 15 tháng phụ cấp hàng tháng hiện hưởng, nhằm ghi nhận đóng góp của họ trong thời gian công tác tại cơ sở.

Bảo đảm quyền lợi khi sắp xếp lại tổ chức ở cơ sở

Theo Nghị định 33/2023/NĐ-CP, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố có không quá ba chức danh gồm Bí thư chi bộ, Trưởng thôn (hoặc Tổ trưởng tổ dân phố) và Trưởng Ban công tác Mặt trận được hưởng phụ cấp hàng tháng theo định mức.

Vì vậy, khi có quyết định sắp xếp của cấp có thẩm quyền, các trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố dôi dư sẽ được giải quyết chính sách theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP, đảm bảo không bị gián đoạn quyền lợi, đồng thời góp phần thúc đẩy tiến trình tinh gọn bộ máy ở cấp cơ sở theo đúng định hướng của Chính phủ.

Ban Chỉ đạo của Chính phủ về sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho biết, chủ trương sắp xếp lần này vẫn xác định thôn, tổ dân phố là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, không phải cấp hành chính. Trước mắt, Chính phủ chỉ đạo giữ nguyên các thôn, tổ dân phố hiện có, song song với việc chuẩn bị phương án sắp xếp đồng bộ.

Phát biểu tại thảo luận tổ về kinh tế - xã hội mới đây, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho biết Bộ đang rà soát để hoàn thiện dự thảo nghị định về sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố theo kế hoạch trước tháng 5/2026. Quá trình sắp xếp phải dựa trên nguyên tắc ổn định, kế thừa và bảo đảm quyền lợi cho người dân cũng như những người đang làm việc tại cơ sở.

Theo thống kê của Bộ Nội vụ, tính đến hết năm 2021, cả nước có 90.508 thôn và tổ dân phố, trong đó 69.580 thôn và 20.928 tổ dân phố. Việc sắp xếp, tinh gọn lại hệ thống dự kiến sẽ được thực hiện theo lộ trình, gắn với việc kiện toàn bộ máy chính quyền cơ sở, tinh giản biên chế và chuyển đổi mô hình hoạt động phù hợp với yêu cầu mới.