Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại tổ - Ảnh: Đức Thanh.

Góp ý sửa đổi Luật Bưu chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý, phải bảo đảm dịch vụ bưu chính thiết yếu đến được với mọi người dân, phải đặt niềm tin và quyền lợi của người sử dụng ở vị trí trung tâm.

Cuối giờ sáng 17/10, ngay sau khi nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự thảo Luật Bưu chính sửa đổi (Dự thảo) và Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Đo lường và bưu chính rất quan trọng, đều là những lĩnh vực phát triển rất mới, quy định pháp luật không đáp ứng yêu cầu phát triển nên phải sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Với Luật Bưu chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu việc sửa đổi luật phải mở rộng không gian phát triển, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng và quản lý đúng trách nhiệm.

Bày tỏ đồng tình với hướng mở rộng dịch vụ và khuyến khích ứng dụng công nghệ, tuy nhiên, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, ranh giới giữa bưu chính, vận tải, logistics và thương mại điện tử cần phải được xác định rõ, không chỉ bó hẹp ở khái niệm bưu chính truyền thống.

Khái niệm bưu chính hiện nay đã vượt xa phạm vi ngành bưu điện trước đây, thậm chí thương mại điện tử còn bao trùm hơn rất nhiều. Hoạt động logistics, vận tải hay ngay cả xe khách bây giờ cũng tham gia vận chuyển hàng hóa, người nhận thậm chí không cần phải đến bưu cục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặt vấn đề gắn kết thanh toán điện tử đồng bộ vào cả chuỗi hành trình bưu chính với yêu cầu không chỉ kiểm tra chất lượng mà còn phải bảo đảm quyền lợi cho người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Theo Tổng bí thư, Chủ tịch nước, các hoạt động có liên quan với nhau không có nghĩa là phải cùng chịu một cơ chế quản lý. Nếu phạm vi không rõ ràng, doanh nghiệp có thể phải đáp ứng nhiều lớp điều kiện cho cùng một hoạt động, còn cơ quan quản lý cũng khó phân định trách nhiệm.

Hiện nay có ít nhất 4-5 bộ liên quan gồm Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương... Cần phân định ranh giới và chức năng quản lý thật rõ ràng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.

Lần sửa đổi này, Dự thảo đã quy định đổi mới căn bản phương thức quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ bưu chính, từ tiền kiểm sang hậu kiểm; thay cho cơ chế cấp phép hiện hành bằng việc thực hiện đăng ký trước khi cung cấp dịch vụ.

Đánh giá chuyển từ cơ chế cấp phép sang đăng ký là hướng đi tích cực, song Tổng bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, thủ tục đơn giản phải đi đôi với trách nhiệm rõ ràng và năng lực giám sát thực chất. Hậu kiểm cần dựa trên mức độ rủi ro, chất lượng dịch vụ và mức độ tuân thủ, tránh kiểm tra dàn trải, chồng chéo, nhưng cũng không để các điều kiện đã bãi bỏ khi cấp phép lại quay trở lại dưới hình thức xác nhận đăng ký.

Nêu yêu cầu bảo đảm dịch vụ bưu chính thiết yếu đến được với mọi người dân, sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng Luật phải xác định rõ nguyên tắc lựa chọn phạm vi phục vụ, yêu cầu chất lượng, khả năng chi trả của người dân và trách nhiệm bảo đảm kinh phí.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đồng thời nhấn mạnh phải đặt niềm tin và quyền lợi của người sử dụng ở vị trí trung tâm.

Chuyển đổi số phải giúp truy vết, nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí. Công tác kiểm tra nhằm ngăn chặn hàng cấm, gian lận phải có căn cứ tương xứng với mức độ rủi ro, đồng thời bảo đảm bí mật, uy tín và không gây ách tắc lưu thông, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu.

Với Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, phát triển năng lực đo lường để phục vụ nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. “Muốn làm chủ công nghệ phải có khả năng đo kiểm chứng chất lượng sản phẩm. Nếu đo lường không theo kịp thì nghiên cứu khó đi vào sản xuất, doanh nghiệp khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Trong báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ nêu dự kiến nhu cầu ngân sách khoảng 9.000 tỷ đồng giai đoạn 2026-2030 cho hệ thống tiêu chuẩn đo lường, củng cố nền tảng số.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị làm rõ thứ tự ưu tiên, khả năng sử dụng chung và kết quả đạt được. “Hiệu quả đầu tư cần được đánh giá bằng năng lực đo lường được quốc tế thừa nhận, khả năng phục vụ doanh nghiệp và mức độ giảm chi phí dịch vụ. Xu hướng quản lý, giảm chi phí rất quan trọng đối với nền kinh tế và từng doanh nghiệp. Không thể vì lợi ích của mình mà ở đâu cũng tăng giá, khiến cả nền kinh tế thua thiệt”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phát biểu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý đầu tư thiết bị đo lường phải gắn với đào tạo chuyên gia, kinh phí vận hành và nhu cầu sử dụng, tránh việc mua sắm thiết bị hiện đại nhưng không có người sử dụng, đẩy chi phí lên rất lớn, gây lãng phí lớn.

Yêu cầu khác, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là giảm tiền kiểm đi đôi với tăng cường hậu kiểm có căn cứ, có trách nhiệm.

Việc kiểm tra phải dựa trên rủi ro, có căn cứ rõ ràng, xác định rõ trách nhiệm và kiểm soát việc miễn, giảm kiểm tra, không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, còn nơi có dấu hiệu gian lận lại không phát hiện được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu.

Lần sửa đổi này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt lưu ý phải bảo vệ đến cùng quyền lợi của người dân khi có sai lệch, gian lận về đo lường.

Khi phát hiện đồng hồ điện, nước hoặc cột đo xăng dầu bị gian lận, cần xác định rõ thời gian, phạm vi ảnh hưởng, số tiền thu sai, trách nhiệm hoàn trả và bồi thường, không thể chỉ xử phạt hành chính xong mà quyền lợi của người bị hại vẫn chưa được giải quyết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.