Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trà lời chất vấn - Ảnh: Đức Thanh.

Đã hoàn khoảng 79.000 tỷ đồng, tương đương 99% dự toán năm 2026 

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) dẫn báo cáo của Bộ Tài chính xác định việc kiểm soát hoàn thuế phải vừa chặt chẽ, ngăn ngừa gian lận hóa đơn, bảo đảm tiến độ, không gây chậm trễ. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng chậm hoàn thuế giá trị gia tăng làm ảnh hưởng đến dòng vốn cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các đơn vị xuất khẩu có số thuế đầu vào được khấu trừ lớn.

Đại biểu Mai đề nghị Bộ trưởng cho biết cho biết nguyên nhân chủ yếu và trách nhiệm thuộc khâu nào? Bộ có giải pháp như thế nào để xử lý hồ sơ tồn đọng, rút ngắn thời gian hoàn thuế đúng quy định, đồng thời vẫn kiểm soát được gian lận, bảo đảm quyền lợi chính đáng, hợp pháp của doanh nghiệp?

Hồi âm đại biểu, Bộ trưởng thừa nhận tiến độ xử lý vẫn còn chậm so với yêu cầu, trong khi nguồn vốn bị tồn đọng ở khâu hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) đang trở thành một trở ngại với doanh nghiệp.

Bộ trưởng cho biết, thời gian qua, ngành thuế đã phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ và rủi ro. Hiện khoảng 80% hồ sơ thuộc "luồng xanh", được hoàn thuế trước và kiểm tra sau; 20% còn lại phải kiểm tra trước khi hoàn.

Nhờ cơ chế đó được thực hiện quyết liệt, tiến độ hoàn thuế năm nay được cải thiện. Tính đến nay, cơ quan thuế đã hoàn khoảng 79.000 tỷ đồng, tương đương 99% dự toán năm 2026 dành cho công tác này và tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước.

Trong nhóm được hoàn trước - kiểm tra sau, 88% hồ sơ được giải quyết trong vòng 7 ngày, số còn lại cần thêm thời gian để đối chiếu và kiểm soát. Với nhóm phải kiểm tra trước khi hoàn, thời gian xử lý bình quân đã giảm từ khoảng 50 ngày xuống còn 40 ngày.

Hiện 100% hồ sơ hoàn thuế được thực hiện trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng thì rủi ro vẫn rất cao; trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã từ chối hoàn thuế hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ không đầy đủ và phải đối soát hóa đơn.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để vừa bảo vệ chặt chẽ ngân sách nhà nước, vừa tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp, Bộ trưởng cho hay.

Thu 241.000 tỷ đồng tiền thuế từ thương mại điện tử, tăng 42% cùng kỳ

Chất vấn về quản lý thuế trong môi trường điện tử, không gian mạng, đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho biết, kinh tế số và thương mại điện tử đang phát triển nhanh làm thay đổi phương thức kinh doanh và tạo ra những mô hình tạo giá trị mới. Nếu chính sách thuế không theo kịp thì sẽ thất thu ngân sách, nhưng nếu quản lý thiếu linh hoạt thì có thể tạo thêm gánh nặng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Phiên chất vấn sáng 12/11 - Ảnh: Đức Thanh.

Đại biểu Thúy đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp căn cơ để bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, kể cả nhà cung cấp nước ngoài thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng, bảo vệ các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trước nguy cơ tăng chi phí tuân thủ.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, từ năm 2022 đến nay, tăng trưởng doanh số bình quân trên môi trường thương mại điện tử đạt khoảng 20% mỗi năm, đưa Việt Nam trở thành quốc gia đứng thứ hai ở khu vực Đông Nam Á về tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử.

Cùng với tốc độ tăng trưởng doanh thu, số thu ngân sách từ thuế thương mại điện tử cũng tăng tương ứng. Đến hết 10 tháng năm 2026, số thu thuế từ thương mại điện tử đã đạt 241.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ, Bộ trưởng cho hay.

Để vừa quản lý chặt chẽ vừa tạo điều kiện thuận lợi cho kinh doanh trên mạng, Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính tập trung quản lý chặt chẽ các chủ thể tham gia, trước hết là người bán hàng, các KOL, KOC, các sàn thương mại điện tử và các đơn vị bổ trợ bao (gồm dịch vụ thanh toán và vận chuyển).

Một số giải pháp căn cơ được Bộ trưởng đề cập là định danh và thu thập dữ liệu để bảo đảm mọi giao dịch phát sinh trong môi trường điện tử đều được theo dõi, quản lý chặt chẽ.

Về công tác thu thuế, cơ quan quản lý thực hiện cơ chế thu hộ, nộp thay, giao trách nhiệm rõ ràng cho các sàn thương mại điện tử và nhà cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm khấu trừ thuế ngay tại nguồn.

Cơ quan thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng, Bộ trưởng nêu con số cụ thể. 

Bộ trưởng cũng cho biết, ngành thuế đã hoàn thành kết nối cơ sở dữ liệu với cơ quan quản lý thương mại điện tử, an ninh mạng, cùng 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử và 105 đơn vị vận chuyển logistics. Việc khấu trừ tại nguồn và nộp thay qua sàn giúp người kinh doanh trên không gian mạng không phải khai báo trùng lặp nhiều lần với các cơ quan quản lý mà chỉ cần cập nhật dữ liệu một lần.