Bộ Tài chính cho biết, việc xây dựng Nghị quyết nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư do sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính.

Tại dự thảo, Bộ Tài chính đã đề xuất các quy định về: Quản lý, khai thác nhà, đất là tài sản công không sử dụng vào mục đích để ở có nguồn gốc là nhà, đất dôi dư giao cho tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà địa phương quản lý, khai thác; xử lý nhà, đất dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.

Bộ Tài chính đề xuất một số cơ chế đặc thù để tăng tốc xử lý nhà, đất dôi dư.

Dự thảo đã nêu rõ đề xuất xử lý nhà, đất dôi dư trong một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể:

Đối với cơ sở nhà, đất dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp thì trên cơ sở đề xuất của cơ quan, tổ chức, đơn vị có cơ sở nhà, đất, cơ quan, người có thẩm quyền quyết định chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công xem xét, quyết định chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo nguyên trạng (bao gồm cả trường hợp không có hoặc mất hồ sơ pháp lý về nhà, đất; đã bố trí làm nhà ở hoặc bị lấn chiếm); không phải thực hiện thủ tục lấy ý kiến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Cơ quan, tổ chức, đơn vị có cơ sở nhà, đất chịu trách nhiệm về việc không có hoặc mất hồ sơ và hiện trạng của cơ sở nhà, đất khi thực hiện chuyển giao; có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng của địa phương để xử lý các vấn đề liên quan đến cơ sở nhà, đất sau khi đã chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý.

Đối với cơ sở nhà, đất dôi dư chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng (vườn hoa, sân chơi, công trình phục vụ cộng đồng khác) mà nhà, công trình gắn liền với đất hiện có không phù hợp với mục đích sử dụng mới và không thuộc trường hợp phải lập dự án đầu tư thì cơ quan, người có thẩm quyền quyết định chuyển đổi công năng theo quy định tại Điều 16 Nghị định 168/2025/NĐ-CP của Chính phủ quyết định việc phá dỡ, hủy bỏ nhà, công trình gắn liền với đất để thực hiện phương án sử dụng đất theo mục đích sử dụng mới.

Việc phá dỡ, hủy bỏ tài sản quy định tại khoản này được thực hiện kể cả trong trường hợp tài sản vẫn còn khả năng sử dụng, chưa hết thời gian khấu hao/hao mòn theo quy định.

Đối với cơ sở nhà, đất dôi dư thực hiện điều chuyển, chuyển giao, chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất để làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, các mục đích công cộng, quốc phòng, an ninh thì việc cập nhật, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và các quy hoạch chuyên ngành (bao gồm cả quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh) được thực hiện sau khi cơ quan, người có thẩm quyền quyết định điều chuyển, chuyển giao, chuyển đổi công năng.

Đối với cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý được xử lý theo hình thức giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì người được giao đất, cho thuê đất có trách nhiệm hoàn trả cho Nhà nước giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất được cơ quan tiếp nhận tài sản chuyển giao theo dõi, hạch toán tại thời điểm giao đất, cho thuê đất (bao gồm cả trường hợp phá dỡ, hủy bỏ nhà, tài sản gắn liền với đất trước khi giao đất, cho thuê đất và trường hợp bán nhà, tài sản gắn liền với đất cho người được giao đất, cho thuê đất).

Trường hợp nhà, tài sản gắn liền với đất chưa được theo dõi, hạch toán trên sổ kế toán thì việc xác định giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất được thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính về chế độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Đối với nhà, tài sản gắn liền với đất được đầu tư xây dựng trên đất của tổ chức, cá nhân khác mà đơn vị được giao quản lý, sử dụng không còn nhu cầu sử dụng:

Trường hợp tổ chức, cá nhân có đất có nhu cầu tiếp nhận lại nhà, tài sản gắn liền với đất thì cơ quan, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản ban hành Quyết định bàn giao nhà, tài sản gắn liền với đất cho tổ chức, cá nhân có đất; trên cơ sở đó, tổ chức thực hiện việc bàn giao, tiếp nhận tài sản. Tổ chức, cá nhân có đất nhận bàn giao tài sản có trách nhiệm hoàn trả cho Nhà nước giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất theo sổ kế toán tại thời điểm quyết định; trường hợp tổ chức có đất là cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tổ chức chính trị - xã hội thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thì không phải hoàn trả giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất.

Trường hợp nhà, tài sản gắn liền với đất chưa được theo dõi, hạch toán trên sổ kế toán thì việc xác định giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất được thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính về chế độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Trường hợp tổ chức, cá nhân có đất không có nhu cầu tiếp nhận lại tài sản thì cơ quan, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản được thanh lý tài sản theo hình thức phá dỡ, hủy bỏ và bàn giao lại mặt bằng cho tổ chức, cá nhân có đất. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục quyết định thanh lý và xử lý vật tư, vật liệu thu hồi được từ phá dỡ, hủy bỏ được thực hiện theo quy định tại Nghị định 186/2025/NĐ-CP, Nghị định 52/2026/NĐ-CP ngày 02/02/2026 của Chính phủ quy định việc quản lý, sử dụng tài sản tại cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam.