Ảnh minh họa.

UBND TP.HCM vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng báo cáo kết quả rà soát, hoàn thiện đề xuất đầu tư mở rộng các tuyến đường bộ cao tốc đầu tư theo quy mô phân kỳ, trong đó tập trung chính vào việc hoàn thiện tuyến Vành đai 3 TP.HCM theo quy mô quy hoạch.

Nhiều lợi ích

Theo đó, UBND TP.HCM kiến nghị Bộ Xây dựng tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét chấp thuận chủ trương nghiên cứu đầu tư hoàn thiện đường Vành đai 3 TP.HCM trong giai đoạn 2026 - 2030 theo quy hoạch 8 làn xe cao tốc.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm cả đoạn Mỹ Phước - Tân Vạn dài khoảng 15,3 km và Dự án thành phần 1A dài khoảng 8,75 km do Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận làm chủ đầu tư; hệ thống đường song hành sẽ do các địa phương nghiên cứu quy mô và lộ trình đầu tư phù hợp với điều kiện thực tế.

Cùng với đó, Thành phố đề xuất giao UBND TP.HCM làm cơ quan chủ trì nghiên cứu Dự án; bố trí ngân sách Trung ương hỗ trợ 50% phần vốn ngân sách nhà nước tham gia thực hiện.

UBND TP.HCM  đồng thời kiến nghị giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương liên quan xây dựng phương án thu hồi vốn đầu tư Dự án (không bao gồm đường song hành) để hoàn trả ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương theo tỷ lệ vốn góp, phù hợp quy định tại phù hợp quy định tại Nghị quyết số 57/2022/QH15 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 3 TP.HCM và Nghị quyết số 105/NQ-CP của Chính phủ về triển khai Nghị quyết số 57/2022/QH15.

Cần phải nói thêm rằng, theo quy hoạch được duyệt, đường Vành đai 3 TP.HCM dài khoảng 92 km, quy mô hoàn chỉnh 8 làn xe cao tốc, vận tốc thiết kế 100 km/h và được đầu tư theo nhiều dự án độc lập.

Trong đó, Dự án thành phần 1A dài khoảng 8,75 km đã hoàn thành, đưa vào khai thác từ năm 2025 với quy mô 4 làn xe và đang được điều chỉnh lên tiêu chuẩn 4 làn cao tốc.

Các dự án thành phần theo Nghị quyết số 57/2022/QH15, với tổng chiều dài khoảng 76,34 km, được đầu tư phân kỳ quy mô 4 làn cao tốc, vận tốc thiết kế 80 km/h, chưa có làn dừng khẩn cấp liên tục.

Riêng đoạn Tân Vạn - Bình Chuẩn thuộc tuyến Mỹ Phước - Tân Vạn dài khoảng 15,3 km hiện được khai thác theo tiêu chuẩn đường đô thị 6 làn xe, có 24 nút giao, lưu lượng phương tiện lớn và thường xuyên xảy ra ùn tắc.

Bên cạnh đó, tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành dài khoảng 38,5 km do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư, quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe cao tốc, dự kiến hoàn thành trong năm 2026, sẽ kết nối với Vành đai 3 để hình thành tuyến vành đai khép kín của vùng TP.HCM.

Theo UBND TP.HCM, việc đầu tư hoàn thiện Vành đai 3 lên quy mô 8 làn xe cao tốc là cần thiết nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng của vùng Đông Nam Bộ.

Sau khi sáp nhập TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, không gian phát triển được mở rộng, kéo theo lưu lượng giao thông liên vùng tăng mạnh, đặc biệt trên các tuyến kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng biển, trung tâm logistics và các khu công nghiệp trọng điểm.

Mặc dù quy mô đầu tư giai đoạn 1 cơ bản đáp ứng nhu cầu khai thác ban đầu, nhưng với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, quá trình đô thị hóa và sự phát triển của vùng, năng lực thông hành của tuyến sẽ sớm tiệm cận giới hạn khai thác.

Sau khi hoàn thành, Vành đai 3 sẽ trở thành tuyến vành đai cao tốc khép kín đầu tiên của vùng TP.HCM, góp phần phân luồng giao thông liên vùng, giảm tải cho khu vực nội đô và các tuyến quốc lộ hướng tâm.

UBND TP.HCM cũng cho rằng, phần lớn mặt bằng đã được giải phóng theo quy mô hoàn chỉnh 8 làn xe. Việc triển khai chuẩn bị đầu tư ngay trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tận dụng quỹ đất đã có, hạn chế phát sinh chi phí giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện huy động nguồn lực theo phương thức PPP và chủ động chuẩn bị năng lực hạ tầng cho giai đoạn phát triển sau năm 2030.

Cần sự hỗ trợ từ Trung ương

Theo đề xuất của UBND TP.HCM, Dự án đầu tư hoàn thiện Vành đai 3 có phạm vi từ nút giao với cao tốc Bến Lức - Long Thành tại TP. Đồng Nai đến nút giao với chính tuyến cao tốc này trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, với tổng chiều dài khoảng 91,64 km.

Phạm vi đầu tư bao gồm 76,34 km thuộc Dự án theo Nghị quyết số 57/2022/QH15, đoạn Tân Vạn - Bình Chuẩn dài khoảng 15,3 km và Dự án thành phần 1A dài 8,75 km.

Dự án được đề xuất đầu tư theo quy mô hoàn chỉnh 8 làn xe cao tốc, vận tốc thiết kế 100 km/h, nền đường rộng khoảng 74,5 m và bổ sung làn dừng khẩn cấp liên tục trên toàn tuyến. Hệ thống đường song hành hai bên được quy hoạch từ 2 - 3 làn xe, vận tốc thiết kế 60 km/h, quy mô cụ thể sẽ do từng địa phương nghiên cứu theo nhu cầu thực tế.

TP.HCM đề xuất triển khai Dự án theo hình thức đầu tư công, PPP hoặc các hình thức đầu tư khác. Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 67.800 tỷ đồng, trong đó đoạn qua địa bàn TP.HCM khoảng 60.000 tỷ đồng, tỉnh Đồng Nai khoảng 4.000 tỷ đồng, tỉnh Tây Ninh khoảng 2.000 tỷ đồng và Dự án thành phần 1A khoảng 1.800 tỷ đồng.

Về nguồn vốn, nếu đầu tư công, ngân sách địa phương và ngân sách Trung ương sẽ cùng tham gia theo tỷ lệ 50% - 50%. Trường hợp triển khai theo phương thức PPP, dự án sẽ huy động thêm vốn của nhà đầu tư, đồng thời ngân sách nhà nước vẫn tham gia theo tỷ lệ nêu trên.

Theo tính toán của UBND TP.HCM, Dự án sẽ góp phần nâng cao năng lực thông hành, giảm chi phí vận tải và logistics, tăng cường kết nối với hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và trung tâm logistics; đồng thời giảm ùn tắc giao thông, tạo thêm dư địa phát triển đô thị, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Thành phố đề xuất triển khai Dự án trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo UBND TP.HCM, với quy mô nguồn vốn rất lớn, việc đầu tư mở rộng Vành đai 3 hiện còn một số khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ.

Trước hết, do tuyến đường đi qua địa bàn TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh nên nếu triển khai đầu tư mở rộng cần giao một địa phương làm cơ quan chủ quản đối với trường hợp đầu tư công hoặc cơ quan có thẩm quyền đối với dự án triển khai theo phương thức PPP.

Về nguồn vốn, UBND TP.HCM cho biết, nguồn ngân sách dự kiến bố trí cho đầu tư hệ thống hạ tầng của Thành phố giai đoạn 2026 - 2030 chưa đáp ứng nhu cầu phát triển.

Theo tính toán, Thành phố chỉ cân đối được khoảng 1,2 triệu tỷ đồng, tương đương 38,7% tổng nhu cầu vốn khoảng 3,1 triệu tỷ đồng để đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật theo quy hoạch và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, Thành phố đề nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ đầu tư mở rộng Vành đai 3.

Đối với cơ chế thu hồi vốn, UBND TP.HCM cho biết, Nghị quyết số 57/2022/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 105/NQ-CP của Chính phủ đều đã giao xây dựng phương án thu hồi vốn đầu tư Dự án (không bao gồm đường song hành) để hoàn trả ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương theo tỷ lệ vốn góp, đồng thời nghiên cứu tổ chức thu phí sử dụng đường bộ cao tốc theo cơ chế giá.

Tuy nhiên, Dự án Vành đai 3 hiện vẫn đang thi công giai đoạn 1 và chưa thực hiện thu phí nên UBND TP.HCM kiến nghị sớm xây dựng phương án thu hồi vốn theo các nghị quyết nêu trên, làm cơ sở triển khai khi Dự án hoàn thành.