Quốc hội nghe tờ trình điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Sáng 6/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Báo cáo tóm tắt tờ trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nêu các nội dung điều chỉnh, như bổ sung 8,4 km đoạn tuyến từ Yên Viên đi Gia Lâm, đồng thời điều chỉnh vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm. Sự thay đổi này nhằm bảo đảm dự án phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm và quy hoạch mạng lưới đường sắt mới được điều chỉnh.

Điều chỉnh tên gọi đoạn tuyến Nam Hải Phòng - Lạch Huyện từ 'tuyến chính' thành 'tuyến nhánh'. Việc này nhằm bảo đảm sự phù hợp với quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia mới được điều chỉnh, phê duyệt cũng như phương án tổ chức khai thác vận tải thực tế.

Nội dung điều chỉnh tiếp theo là bổ sung các nhánh kết nối và quy mô đoạn tuyến: Bổ sung hai tuyến nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đồng thời, điều chỉnh quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phân kỳ đầu tư đường đơn thành đầu tư hoàn thiện đường đôi. Kết quả cập nhật dự báo cho thấy đến năm 2041 sẽ phải triển khai đầu tư xây dựng thực tế và đến năm 2038 phải bắt đầu chuẩn bị các thủ tục đầu tư liên quan.

Cùng với đó là điều chỉnh loại hình sức kéo trên tuyến nhánh nối cảng biển: Để phát huy tối đa hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của dự án, đề xuất các tuyến nhánh nối cảng biển sẽ không sử dụng sức kéo điện, mà chuyển sang sử dụng đầu máy Diesel như đã được xác định trong chủ trương đầu tư được phê duyệt trước đây.

Đáng chú ý, Bộ trưởng cho biết trên cơ sở cập nhật đầy đủ phạm vi, quy mô khối lượng, đơn giá, tỷ giá và các cơ chế chính sách mới, sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án được xác định là 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư ban đầu đã được Quốc hội phê duyệt.

Trong khoản tăng 86.108 tỷ đồng này, cơ cấu biến động cụ thể được Bộ trưởng nêu là chi phí xây lắp và thiết bị tăng 51.210 tỷ đồng. Chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng 34.849 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu do biến động tăng đơn giá đền bù đất đai thực tế tại các địa phương nơi tuyến đi qua. Chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư và các chi phí khác tăng khoảng 163 tỷ đồng. Chi phí dự phòng giảm 114 tỷ đồng.

Về khả năng cân đối vốn, theo Bộ trưởng, dự án này thuộc trường hợp đặc thù, không phải thực hiện thủ tục thẩm định khả năng cân đối vốn theo quy định thông thường của Luật Đầu tư công. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp lập nhu cầu vốn chi tiết cho từng năm trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, bố trí nguồn lực xử lý dứt điểm phần vốn còn thiếu.

Đối với phần còn lại, Chính phủ sẽ cân đối linh hoạt từ nguồn vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 chưa phân bổ, các nguồn vốn hợp pháp khác và kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2031 - 2035.

Thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ, dự kiến tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng rất lớn so với chủ trương đầu tư đã được Quốc hội quyết định. Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, đối chiếu suất đầu tư, cơ cấu chi phí và tổng mức đầu tư với các dự án đường sắt có điều kiện tương đồng trong khu vực và trên thế giới để làm rõ hơn cơ sở xác định tổng mức đầu tư của Dự án.

Về nguồn vốn và phương án huy động vốn, cơ quan thẩm tra cho rằng, việc điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư làm tăng đáng kể nhu cầu bố trí vốn đầu tư công và nghĩa vụ huy động nguồn lực trong giai đoạn 2026 - 2030. Do đó, để bảo đảm triển khai thực hiện Dự án theo đúng tiến độ,

Ủy ban đề nghị Chính phủ xây dựng kế hoạch bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công trung hạn; quản lý chặt chẽ việc huy động và sử dụng vốn vay nước ngoài; bảo đảm an toàn nợ công, khả năng trả nợ và không làm ảnh hưởng đến cân đối nguồn lực của các chương trình, dự án quan trọng quốc gia khác; định kỳ báo cáo Quốc hội về tình hình thực hiện Dự án.