Trước tình hình đó, ngành y tế Hà Nội đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt, hướng tới mục tiêu kiểm soát dịch từ sớm, từ xa, không để bùng phát trên diện rộng.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do các vi rút đường ruột như EV71 và Coxsackievirus gây ra, lây qua đường tiêu hóa và thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là dưới 5 tuổi. Đây là nhóm đối tượng có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ mắc bệnh và cũng dễ gặp biến chứng nặng.

Ảnh minh họa.

Trên thực tế, bệnh không chỉ lưu hành trong nước mà còn xuất hiện tại nhiều quốc gia trong khu vực, với chu kỳ gia tăng rõ rệt theo mùa. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận từ hàng chục nghìn đến hơn 100.000 ca mắc, thường tăng mạnh vào các thời điểm giao mùa.

Những con số gần đây cho thấy áp lực dịch bệnh đang hiện hữu rõ rệt. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, hơn 700 trẻ đã phải nhập viện điều trị tay chân miệng từ đầu năm đến nay, trong đó có nhiều trường hợp diễn biến nặng.

Không ít phụ huynh vẫn chủ quan khi trẻ chỉ sốt nhẹ hoặc nổi ban ít, dẫn đến phát hiện muộn. Có trường hợp trẻ 16 tháng tuổi nhập viện với biểu hiện giật mình liên tục, dù tổn thương ngoài da không rõ ràng, sau đó được xác định nhiễm EV71 và phải theo dõi sát nguy cơ biến chứng thần kinh.

Tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, số ca mắc cũng tăng nhanh trong thời gian ngắn. Chỉ riêng tháng 3/2026 đã có hơn 100 trường hợp điều trị nội trú và hàng trăm ca ngoại trú.

Hai tuần đầu tháng 4 tiếp tục ghi nhận gần 100 trẻ phải nhập viện. Điều đáng lo ngại là môi trường mầm non và các khu vui chơi đang trở thành “điểm nóng” lây lan dịch bệnh nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Ở quy mô toàn quốc, số ca mắc tay chân miệng những năm gần đây liên tục biến động. Năm 2023 ghi nhận khoảng 178.000 ca, năm 2024 giảm xuống còn 82.000 ca, nhưng năm 2025 lại tăng lên hơn 105.000 ca.

Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 34.000 trường hợp mắc và có ca tử vong. Sự xuất hiện trở lại của chủng EV71, tác nhân thường gây biến chứng nặng về thần kinh, tim mạch và hô hấp khiến nguy cơ tử vong tăng cao nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Theo Sở Y tế Hà Nội, năm 2025, toàn thành phố ghi nhận hơn 6.200 ca mắc. Chỉ trong gần 4 tháng đầu năm 2026, số ca đã vượt 2.300, phân bố tại toàn bộ các phường, xã, trong đó 95% là trẻ dưới 5 tuổi.

Điều này cho thấy dịch bệnh không còn xuất hiện cục bộ mà đã lan rộng trong cộng đồng, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát nếu thiếu biện pháp kiểm soát hiệu quả.

Trước thực trạng này, Hà Nội đã xác định rõ chiến lược “đánh chặn từ sớm” với trọng tâm là môi trường trường học. Với hơn 1.000 trường mầm non cùng nhiều nhóm trẻ gia đình, đây vừa là nơi có nguy cơ cao nhất, vừa là “tuyến phòng thủ” quan trọng nhất.

Thành phố triển khai chiến dịch tổng vệ sinh môi trường, khử khuẩn lớp học, đồ chơi, khu sinh hoạt nhằm cắt đứt đường lây truyền của vi rút. Đồng thời, hệ thống y tế cơ sở được yêu cầu tăng cường giám sát dịch tễ ở mức cao, phát hiện sớm từng ổ dịch nhỏ và xử lý triệt để ngay từ đầu, không để hình thành các ổ dịch lớn.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa trạm y tế và nhà trường được siết chặt, duy trì vệ sinh định kỳ hằng tuần, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm. Các biện pháp truyền thông cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp phụ huynh nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và chủ động đưa trẻ đi khám.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng mọi nỗ lực của ngành y tế sẽ khó đạt hiệu quả nếu thiếu sự chủ động từ mỗi gia đình. Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến khó lường, phụ huynh chính là “lá chắn” đầu tiên bảo vệ trẻ.

Việc theo dõi sát sức khỏe, phát hiện sớm các dấu hiệu như sốt, loét miệng, nổi phỏng nước và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế biến chứng. Đồng thời, cho trẻ nghỉ học khi mắc bệnh không chỉ là bảo vệ cá nhân mà còn góp phần ngăn chặn lây lan trong cộng đồng.

Ông Châu Thanh Tú, Dược sỹ trưởng Hội đồng chuyên môn dược, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ em Việt Nam. Bệnh lây qua đường hô hấp, tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với các vật dụng nhiễm virus.

Trẻ mắc bệnh thường xuất hiện các bóng nước ở miệng, lòng bàn tay, bàn chân, mông hoặc gối. Tình trạng loét miệng gây đau khiến trẻ bỏ ăn, quấy khóc. Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nhanh, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp hoặc suy tuần hoàn.

Các chuyên gia cảnh báo phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu như sốt từ 39 độ C trở lên khó hạ, giật mình nhiều, quấy khóc bất thường, co giật, li bì, mạch nhanh, vã mồ hôi, tay chân lạnh, nôn nhiều hoặc bỏ ăn.

Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng vào các thời điểm giao mùa, đặc biệt từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10. Bệnh dễ bùng phát tại những nơi đông người như nhà trẻ, trường học và khu dân cư đông đúc.

Trước tình hình dịch diễn biến phức tạp, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần chủ động phòng bệnh cho trẻ trong sinh hoạt hàng ngày theo năm nguyên tắc như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch cho cả trẻ và người chăm sóc, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi thay tã.

Làm sạch, khử trùng các bề mặt và vật dụng thường xuyên tiếp xúc như sàn nhà, tay nắm cửa và đồ chơi của trẻ. Hạn chế tiếp xúc gần và không dùng chung đồ ăn uống, vật dụng cá nhân với người mắc bệnh. Cách ly trẻ bệnh ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi phát để tránh lây lan và theo dõi sức khỏe trẻ và đưa đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Một điểm đáng chú ý là Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng do virus EV71, mở ra cơ hội phòng ngừa các biến chứng nặng của bệnh. Hiện Long Châu đang chuẩn bị, đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân Việt Nam. 

Đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, với hơn 200 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc cung cấp đầy đủ danh mục vắc-xin mới, chính hãng phòng các bệnh lây nhiễm phổ biến cho cả gia đình. Việc tiêm phòng kịp thời, đúng phác đồ sẽ giúp trẻ và các thành viên tránh nguy cơ mắc nhiều bệnh cùng lúc, đồng thời góp phần gia tăng miễn dịch cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, tiêm vắc-xin là biện pháp dự phòng hiệu quả hàng đầu đối với các bệnh truyền nhiễm. Trong giai đoạn giao mùa tiềm ẩn nhiều nguy cơ, ngoài tay chân miệng, gia đình cũng cần chủ động phòng ngừa các bệnh dễ lây khác như não mô cầu, sởi, cúm, thủy đậu hay ho gà.

Phụ huynh nên đưa trẻ đến các cơ sở uy tín để được tư vấn và tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, bảo đảm an toàn và chất lượng vắc-xin. Việc tiêm phòng kịp thời không chỉ giúp bảo vệ từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng.