Giá gạo xuất khẩu giảm sâu

Sau gần 3 năm xuất khẩu gạo lập kỷ lục về sản lượng cũng như chứng kiến sự đi lên của giá xuất khẩu, liên tiếp trong nhiều tháng của năm nay, giá gạo đã chứng kiến đà giảm tốc mạnh.

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 10 tháng năm 2025, cả nước xuất khẩu hơn 6,8 triệu tấn gạo, đạt 3,5 tỷ USD, giảm 19,9% về trị giá và 1,9% về lượng so với cùng kỳ năm 2024. Giá xuất khẩu bình quân 10 tháng đạt 510,81 USD/tấn, giảm 18,3% so cùng kỳ, tiếp tục phản ánh mức giá thấp (497,8 USD/tấn) và nhu cầu yếu.

Thực tế, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam trong quý III/2025 đã chậm lại đáng kể khi giá giảm và thị trường tiêu thụ chủ lực là Philippines tạm ngừng nhập khẩu từ ngày 1/9. Thị trường lớn thứ 2 là Indonesia cũng hạn chế nhập khẩu gạo cho đến hết năm 2025, ngoại trừ một số loại đặc biệt cho ẩm thực chuyên dụng.

Trong bối cảnh hai thị trường lớn là Philippines và Indonesia giảm nhập khẩu, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) lưu ý các doanh nghiệp giữ bình tĩnh, không phá giá và chủ động tìm hướng đi mới.

Ông Nguyễn Chánh Trung, Giám đốc Công ty TNHH Gạo Hưng Việt (An Giang) cho rằng, càng trong thời điểm thị trường mà giá gạo xuống thấp, khó đoán định, càng phải bình tĩnh trước mỗi quyết định trong điều hành sản xuất, thương mại gạo.

Sự đi xuống của giá gạo xuất khẩu Việt Nam cũng nằm trong đà rơi chung của giá gạo thế giới. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO), Chỉ số Giá gạo toàn cầu đạt mức trung bình 100,9 điểm trong tháng 9/2025, giảm 0,5% so với tháng trước.

Trong đó, giá gạo giảm mạnh nhất tại Việt Nam, do tâm  lý thị trường bị ảnh hưởng bởi lệnh tạm dừng nhập khẩu của Philippines. Cũng theo dữ liệu của FAO, giá gạo 5% tấm của Việt Nam trong tháng 9 đạt trung bình 372,1 USD/tấn, giảm khoảng 4% so với mức 389 USD/tấn của tháng 8. Còn so với cùng kỳ năm ngoái, giá gạo Việt Nam giảm 32% từ mức 546,5 USD/tấn.

Giá gạo 5% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 của Việt Nam đạt trung bình 389,3 USD/tấn, giảm 32% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi giá gạo 5% tấm của Thái Lan trong nửa đầu tháng 10 được chào bán ở mức 340 USD/tấn, giảm 30 USD/tấn so với cuối tháng 8. Đây là mức giá thấp nhất kể từ tháng 11 năm 2007.

Các thương nhân cho biết, nguồn cung trong nước tăng  mạnh nhờ vụ mùa được hỗ trợ bởi lượng mưa thuận lợi, trong khi đồng baht mạnh lên khiến gạo Thái kém cạnh tranh hơn thị trường quốc tế.

Như vậy, tính chung trong quý III, Chỉ số Giá gạo toàn cầu giảm 4,4% so với cuối quý II và thấp hơn 24,2% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức thấp nhất được ghi nhận kể từ tháng 12/2021.

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trong nước dự báo, ít khả năng giá gạo xuất khẩu sẽ hồi phục trong 2 tháng còn lại của năm.

“Hoạt động giao dịch vẫn trầm lắng do nhu cầu yếu, một trong những nước mua lớn nhất của Việt Nam là Philippines vẫn đang tạm dừng nhập khẩu”, một thương nhân xuất khẩu gạo tại Tiền Giang cho hay.

Đo đà phục hồi năm 2026

Theo FAO, sản lượng gạo niên vụ 2025-2026 đạt 556,4 triệu tấn, tăng 1,2%, trong khi tiêu thụ toàn cầu đạt kỷ lục 550,8 triệu tấn. Tồn kho cuối vụ ước 215,6 triệu tấn, cho thấy nguồn cung vẫn dồi dào.

Thương mại gạo thế giới năm 2026 dự kiến đạt 60,1 triệu tấn, giảm nhẹ so với năm 2025. Giá gạo thế giới trong niên vụ 2025-2026 được dự báo giảm khi nguồn cung phục hồi mạnh và nhu cầu tiêu thụ suy yếu.

Trong khi đó, Hiệp hội Xuất khẩu gạo Thái Lan cũng đưa nhận định, năm 2026 dường như không có yếu tố tích cực nào cho thị trường gạo nước này, do điều kiện mưa thuận lợi ở các nước sản xuất chính như Thái Lan, Myanmar và thậm chí cả Campuchia đã mang lại nguồn cung cấp nước dồi dào.

Ngay trong quý IV/2025, thị trường gạo thế giới vẫn đầy biến động, nhiều nước duy trì hạn chế nhập khẩu. Philippines, sau khi kết thúc lệnh ngừng nhập khẩu 60 ngày (31/10/2025) vừa đưa chính sách mới về thương mại gạo. Theo đó, quốc gia này kéo dài việc đình chỉ nhập khẩu gạo loại thường và gạo xay xát kỹ đến hết năm 2025, chính sách mới nhằm ổn định giá lúa trong nước.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã ký sắc lệnh điều chỉnh thuế nhập khẩu gạo theo giá thị trường thế giới, áp dụng khung linh hoạt từ 15% đến 35% từ năm 2026.

Mức thuế nhập khẩu gạo hiện nay tại Philippines là 15% sẽ được giữ nguyên đến hết ngày 31/12/2025. Từ ngày 1/1/2026, mức thuế sẽ được điều chỉnh: tăng 5 điểm % cho mỗi 5% giá gạo thế giới giảm, hoặc giảm 5 điểm % cho mỗi 5% giá gạo thế giới tăng. Thuế nhập khẩu, dù trong hay ngoài hạn ngạch, sẽ không thấp hơn 15% và không cao hơn 35%.

Với văn bản chính thức kéo dài lệnh cấm nhập khẩu gạo thường từ phía Philippines cũng đồng nghĩa rằng, doanh nghiệp Việt không thể tiếp tục phụ thuộc vào một vài thị trường lớn, chủ động tìm kiếm thị trường mới.

“Lợi thế của gạo Việt là đã khẳng định vị thế nước xuất khẩu lớn, vào được nhiều thị trường khó tính và tiếp tục mở rộng sang nhiều thị trường mới, nên các chính sách thương mại gạo và giá cả biến động cũng không phải vấn đề quá lớn, các nhà xuất khẩu sẽ thích ứng và có hướng đi thích hợp”, ông Chánh Trung nói.