Gấp rút hoàn tất đăng ký

Theo ông Nguyễn Quý Dương, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cách đây khoảng 5 năm, doanh nghiệp Việt Nam đã thực hiện đăng ký xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc theo Lệnh 248 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Phần lớn doanh nghiệp đã hoàn thành chu kỳ đăng ký đầu tiên kéo dài 5 năm và đang bước vào giai đoạn gia hạn.

Tuy nhiên, cuối năm 2025, phía Trung Quốc ban hành Lệnh 280 nhằm thay thế và điều chỉnh một số nội dung của Lệnh 248, đồng thời bổ sung nhiều quy định mới trong quản lý doanh nghiệp nước ngoài xuất khẩu thực phẩm vào thị trường này. Theo thống kê, hơn 2.500 nhóm mặt hàng phải thực hiện đăng ký theo quy định mới.

Điểm đáng chú ý là Lệnh 280 được đánh giá chặt chẽ hơn trước đây. Trong khi đó, phía Trung Quốc dự kiến bắt đầu áp dụng từ ngày 1/6/2026. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp chỉ còn khoảng 2,5 tháng để hoàn thiện các thủ tục cần thiết.

“Nếu doanh nghiệp không kịp thời nắm bắt và tuân thủ quy định mới, hoạt động xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc có thể bị ảnh hưởng”, ông Nguyễn Quý Dương nói tại Hội nghị phổ biến các quy định về đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm có nguồn gốc thực vật sang Trung Quốc theo Lệnh 280, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật (SPS Việt Nam), Trung Quốc hiện quản lý khoảng 2.589 nhóm sản phẩm thực phẩm theo danh mục đặc biệt. Với các sản phẩm thuộc nhóm này, doanh nghiệp phải đăng ký thông qua cơ quan thẩm quyền của Việt Nam trước khi hồ sơ được gửi sang phía Trung Quốc.

Đối với các sản phẩm không nằm trong danh mục quản lý đặc biệt, doanh nghiệp có thể chủ động đăng ký trực tiếp trên hệ thống CIFER – hệ thống đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm của GACC.

Một điểm thay đổi đáng chú ý của Lệnh 280 là hợp nhất hai phương thức đăng ký trước đây thành một quy trình chung. Doanh nghiệp phải tự nộp hồ sơ trên hệ thống CIFER và theo dõi toàn bộ quá trình xử lý trực tuyến. Trong một số trường hợp, hồ sơ còn cần kèm theo báo cáo kiểm tra và thư xác nhận của cơ quan thẩm quyền Việt Nam trước khi được phía Trung Quốc xem xét.

Theo ông Ngô Xuân Nam, quy định mới đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động hơn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý.

Cà phê chưa rang là một trong những mặt hàng chịu tác động của Lệnh 280.

Nhiều vướng mắc phát sinh trong quá trình đăng ký

Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, cho biết một số doanh nghiệp trước đây đã được cấp mã đăng ký theo Lệnh 248, nhưng thông tin trên hệ thống CIFER vẫn sử dụng địa chỉ hành chính cũ. Trong khi đó, sau khi Việt Nam điều chỉnh địa giới hành chính, địa chỉ trên giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp đã thay đổi, dẫn đến sự không thống nhất giữa các nguồn dữ liệu.

Sự khác biệt này khiến một số lô hàng hồ tiêu xuất khẩu sang Trung Quốc gặp khó khăn khi làm thủ tục thông quan. Vì vậy, hiệp hội kiến nghị cơ quan quản lý hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật địa chỉ mới trên hệ thống đăng ký để đảm bảo thống nhất với thông tin pháp lý hiện hành.

Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, Cục đã gửi công thư tới phía Trung Quốc để thông báo việc điều chỉnh địa giới hành chính của Việt Nam và đề nghị tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất khẩu bình thường.

Trong trường hợp phía Trung Quốc yêu cầu cập nhật thông tin địa chỉ, các doanh nghiệp có thể tập hợp danh sách thông qua hiệp hội ngành hàng để cơ quan quản lý tổng hợp và gửi công hàm đề nghị điều chỉnh đồng loạt.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều lỗi phổ biến khiến hồ sơ đăng ký bị từ chối. Trong đó có việc hệ thống quản lý an toàn thực phẩm chưa đầy đủ hoặc chưa đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP; khai báo sai mã HS hoặc mã CIQ; hồ sơ tải lên hệ thống CIFER thiếu thông tin hoặc không đúng định dạng.

Ngoài ra, sự không thống nhất giữa dữ liệu trên hệ thống đăng ký, nhãn hàng hóa và hồ sơ hải quan cũng có thể dẫn đến việc bị từ chối thông quan. Thực tế cho thấy, một số doanh nghiệp đã cập nhật địa chỉ mới trên hệ thống CIFER nhưng bao bì sản phẩm vẫn sử dụng địa chỉ cũ, khiến thông tin không khớp khi kiểm tra.

Theo khuyến nghị của các chuyên gia, doanh nghiệp cần rà soát đồng bộ toàn bộ chuỗi thông tin, từ hồ sơ đăng ký, nhãn hàng hóa, bao bì sản phẩm đến dữ liệu khai báo hải quan, nhằm tránh các rủi ro phát sinh trong quá trình xuất khẩu.

Với câu hỏi của một số doanh nghiệp liên quan đến việc đã in số lượng lớn bao bì theo địa chỉ hành chính cũ và đề nghị được dán nhãn phủ để điều chỉnh thông tin nhằm tránh lãng phí.

Trả lời vấn đề này, đại diện cơ quan chuyên môn cho biết quy định của phía Trung Quốc được ban hành dưới dạng văn bản pháp lý chặt chẽ và đã có thời gian chuyển tiếp khoảng 6 tháng để doanh nghiệp điều chỉnh. Vì vậy, khả năng chấp nhận dán nhãn phủ có thể không cao, song cơ quan chức năng sẽ tiếp tục trao đổi với phía Trung Quốc để làm rõ.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị doanh nghiệp cần tăng cường theo dõi thông tin thị trường và dự báo thay đổi chính sách, tránh in ấn bao bì với số lượng lớn trong bối cảnh quy định có dấu hiệu thay đổi.