Quốc hội biểu quyết thông qua dự án Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp sáng 14/6.

Tăng quyền chủ động của doanh nghiệp nhà nước

Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước có 8 Chương, 59 Điều. So với quy định hiện hành, Luật đã cắt giảm khoảng 30% thủ tục hành chính cho doanh nghiệp nhà nước như: Phê duyệt chiến lược kinh doanh 5 năm; Phê duyệt kế hoạch sản xuất - kinh doanh hàng năm; Phê duyệt phương án huy động vốn lớn hơn 50% vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính; trường hợp huy động vốn có hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu lớn hơn 3 lần; khoản vay nước ngoài; Phê duyệt quỹ tiền lương, thù lao của người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên; Ban hành Điều lệ của doanh nghiệp; Phê duyệt Báo cáo tài chính... 

Trước khi thông qua, Quốc hội đã nghe Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật .

Theo đó, bám sát nguyên tắc tăng cường phân cấp, phân quyền cho doanh nghiệp, không can thiệp vào hoạt động quản trị của doanh nghiệp, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo các cơ quan tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật để thể hiện rõ quyền, trách nhiệm của doanh nghiệp nhà nước.

Cụ thể, doanh nghiệp nhà nước được quyết định hoặc điều chỉnh chiến lược kinh doanh, kế hoạch kinh doanh hằng năm; Quyết định huy động vốn; Quyết định bảo lãnh cho cho công ty do doanh nghiệp nắm giữ trên 50% vốn điều lệ vay vốn với tổng giá trị các khoản bảo lãnh không vượt quá giá trị vốn góp thực tế của doanh nghiệp tại thời điểm bảo lãnh.

Doanh nghiệp cũng được quyết định cho công ty do doanh nghiệp nắm giữ trên 50% vốn điều lệ vay vốn với tổng giá trị các khoản cho vay đối với từng công ty không vượt quá giá trị vốn góp thực tế của doanh nghiệp tại thời điểm cho vay. Được quyết định chủ trương đầu tư hoặc quyết định đầu tư theo các hình thức đầu tư quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật khác có liên quan; Quyết định tiền lương, thù lao, tiền thưởng...

Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định tại dự thảo Luật thể hiện sự cân bằng giữa việc tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp với việc bảo đảm vai trò quản lý của Nhà nước với vai trò chủ sở hữu ở mức độ phù hợp. 

Doanh nghiệp Nhà nước được đầu tư bất động sản

Trong báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho hay, có ý kiến đề nghị xem xét không cho phép toàn bộ doanh nghiệp nhà nước  đầu tư bất động sản mà chỉ cho phép doanh nghiệp lớn của nhà nước được đầu  tư lĩnh vực này.  

Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, quy định theo hướng không cho phép toàn bộ doanh nghiệp nhà nước đầu tư bất động sản, mà chỉ cho phép một số doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn được thực hiện hoạt động này sẽ làm hạn chế quyền tự chủ trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, không phù hợp với chủ trương của Đảng về đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước và chủ trương bỏ tư duy “không quản được thì cấm”.

Doanh nghiệp có vốn nhà nước được thực hiện các hoạt động kinh doanh phù hợp với quy định pháp luật và định hướng của Nhà nước với vai trò của chủ sở hữu sẽ được thể hiện thông qua Điều lệ, chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Do đó, UBTVQH xin được không quy định nội dung này trong dự thảo Luật. 

Về huy động vốn, cho vay vốn, Luật cho phép doanh nghiệp được cho công ty do doanh nghiệp nắm trên 50%  vốn điều lệ vay vốn. Điều này sẽ góp phần tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của  doanh nghiệp; tạo điều kiện cho doanh nghiệp do doanh nghiệp thành lập hoặc  đầu tư vốn có thể tiếp cận được nguồn vốn hợp lý, có thêm nguồn lực để phát  triển. Đồng thời, dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện bảo lãnh,  điều kiện cho vay nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ, kiểm soát rủi ro. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ khi xây dựng văn bản quy định chi tiết cần lưu ý quy định  rõ về điều kiện, mục đích sử dụng vốn vay, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay,  biện pháp bảo đảm khoản vay, cơ chế giám sát, kiểm tra trong quá trình cho vay  và thu hồi nợ; bảo đảm các khoản vay được sử dụng đúng mục đích, có khả năng  thu hồi đầy đủ, đúng hạn. 

 Về chuyển nhượng dự án đầu tư, vốn đầu tư của doanh nghiệp, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về việc quy định chặt chẽ hơn việc chuyển nhượng dự án đầu tư, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết đã chỉ đạo các cơ quan rà soát, chỉnh lý  khoản 6 Điều 21 dự thảo Luật và giao Chính phủ quy định chi tiết Điều này.  

Có ý kiến đề nghị xem xét, bổ sung quy định về Tổng Công ty Đầu tư và  kinh doanh vốn nhà nước và một số cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đầu tư đối  với doanh nghiệp này vào Luật. Tuy vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, việc quy định cụ thể Tổng Công ty Đầu tư và kinh  doanh vốn nhà nước trong dự thảo Luật là không đảm bảo phù hợp với thẩm quyền  của Quốc hội và chủ trương của Đảng tại Kết luận số 119-KL/TW là: “các quy  định của luật phải mang tính ổn định, có giá trị lâu dài” và “luật chỉ quy định  những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, không luật hóa các nội dung thuộc  phạm vi điều chỉnh của văn bản dưới luật”.

Việc ghi nhận Tổng Công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước trong luật cũng sẽ làm giảm tính khách quan và khái  quát của luật, đồng thời tiềm ẩn rủi ro hoặc can thiệp hành chính không cần thiết  vào hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, giao Chính phủ quy định về hoạt động, cơ chế tài chính của doanh nghiệp có chức năng kinh doanh vốn nhà nước.