Báo cáo Quốc hội về công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và nhà cung cấp ở nước ngoài, một trong những vấn đề liên quan đến hoạt động chất vấn, Bộ Tài chính cho biết, những năm gần đây, thương mại điện tử tại Việt Nam phát triển nhanh, với quy mô thị trường tăng trưởng cao qua từng năm.

Cụ thể, năm 2022 đạt 16,4 tỷ USD; năm 2023 đạt 20,5 tỷ USD, tăng 25%; năm 2024 đạt 25 tỷ USD, tăng 20%; năm 2025 đạt 31 tỷ USD, tăng 25,5%; và năm 2026 dự kiến tăng trưởng khoảng 20-22%.

Điều này, theo Bộ Tài chính, cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức kinh doanh truyền thống sang môi trường số, đồng thời phản ánh sự thay đổi trng hành vi tiêu dùng và phương thức tổ chức hoạt động kinh doanh.

Liên quan đến các nền tảng thương mại điện tử, Bộ Tài chính cho biết, hiện có 593 sàn thương mại điện tử đang hoạt động. Trong đó, có 2 sàn lớn nhất là Shopee và TikTok, có vốn đầu tư nước ngoài và hiện chiếm hơn 80% thị phần.

Việc thu thuế từ các nhà cung cấp nước ngoài vẫn còn nhiều khó khăn

Còn về các nhà cung cấp nước ngoài, theo Bộ Tài chính, đến tháng 10/2026, có 322 nhà cung cấp nước ngoài thực hiện kê khai, nộp thuế ở Việt Nam và có xu hướng tăng dần qua các năm. Trong đó, các nhà cung cấp nước ngoài lớn như TikTok, Meta, Amazon, Google, Netflix... đều đã kê khai, nộp thuế ở Việt Nam.

Quy mô thị trường tăng nhanh nên thu thuế đối với lĩnh vực này cũng đang tăng khá nhanh. Số liệu từ Bộ Tài chính cho biết, trong giai đoạn 2022-2025, số thu thuế từ thương mại điện tử đạt 507.200 tỷ đồng, bằng 7% tổng thu ngân sách toàn ngành. 10 tháng năm 2026, số thu là gần 241.220 tỷ đồng, bằng 11,2% tổng thu ngân sách toàn ngành, tăng 42,1% so với cùng kỳ
năm 2025.

Báo cáo của Bộ Tài chính cũng cho biết, cơ quan thuế đã đôn đốc kê khai, kiểm tra đối với 7.927 hộ, cá nhân kinh doanh, người nộp thuế đã tự giác kê khai 1.961 tỷ đồng, xử lý truy thu và phạt 1.337 tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, so với thông lệ quốc tế, chính sách quản lý thuế thương mại điện tử đã từng bước tiếp cận các mô hình quản lý tiên tiến, đặc biệt là quy định khâu trừ, nộp thuế thay của nền tảng, quản lý nhà cung cấp nước ngoài và khai thác dữ liệu giao dịch, như Trung Quốc và EU.

Tuy vậy, việc quản lý, thu thuế từ thương mại điện tử vẫn còn khó khăn, chủ yếu do hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, qua mạng xã hội, trang web bán hàng thông qua tin nhắn, người có sức ảnh hưởng (KOL)/người tiêu dùng có sức ảnh hưởng (KOC)/tiếp thị liên kết thanh toán tiền mặt hoặc dùng nhiều tài khoản để giao dịch trực tiếp với người mua nhưng không kê khai, nộp thuế, khó kiểm soát doanh thu.

Chưa kể, do hàng hóa trên sàn thương mại điện tử đa phần giá trị thấp, người mua ít lấy hóa đơn; người bán lợi dụng để không xuất hóa đơn, không sử dụng hóa đơn dầu vào, không kê khai để trốn thuế…

Với các nhà cung cấp nước ngoài, Bộ Tài chính cho biết, khó yêu cầu họ kê khai, nộp thuế và xác định doanh thu phát sinh tại Việt Nam, do không hiện diện thương mại trực tiếp, thanh toán liên ngân hàng khó xác minh, phát sinh loại hình kinh doanh mới như quảng cáo số, sáng tạo nội dung số, ứng dụng trò chơi điện tử (minigame), phim ngắn, buôn bán vật phẩm số trên nền tảng lớn, như Google, Facebook, TikTok…

Theo Bộ Tài chính, việc xác định doanh thu còn phụ thuộc vào ý thức và tính tuân thủ của nhà cung cấp nước ngoài. Hơn thế nữa, cũng vẫn còn những khó khăn trong việc áp dụng hiệp định về thuế, kiểm tra, xử phạt, cưỡng chế nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, do không thể kiểm tra tại trụ sở, không phong tỏa được tài khoản ở nước ngoài…

Để khắc phục, Bộ Tài chính cho biết, thời gian tới, một trong những giải pháp được tập trung thực hiện là đẩy mạnh hợp tác quốc tế về thuế, trao đổi thông tin, thực thi các hiệp định, cam kết quốc tế và nghiên cứu biện pháp quản lý phù hợp đối với nhà cung cấp nước ngoài không tuân thủ…