Thu hút FDI không chỉ là vốn, nhà máy

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, mở đầu Phiên đối thoại tỉnh Bắc Ninh thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 sáng 19/6 bằng một chủ đề ít khi được đặt ở vị trí trung tâm trong các cuộc đối thoại doanh nghiệp địa phương: Bài toán thu hút FDI.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam

Không chỉ vậy, ông Đặng Hồng Anh dẫn Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vừa được ban hành ngày 8/6/2026 và cho rằng, nghị quyết này có ý nghĩa đặc biệt đối với Bắc Ninh.

Bắc Ninh nhiều năm thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI, đồng thời là nơi hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ, điện tử, công nghiệp hỗ trợ, logistics và các chuỗi sản xuất toàn cầu. Chính điều đó khiến yêu cầu đặt ra với địa phương không còn dừng ở việc thu hút thêm dự án mới.

"Nếu trước đây FDI được nhìn nhận chủ yếu qua vốn đầu tư, nhà máy, việc làm và kim ngạch xuất khẩu, thì trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu cao hơn là biến khu vực này thành lực kéo về công nghệ, quản trị, tiêu chuẩn sản xuất và năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong nước", ông Đặng Hồng Anh nói.

Ở góc nhìn này, lời giải không còn là thu hút FDI bằng mọi giá, mà là thu hút có chọn lọc, sử dụng hiệu quả, tạo liên kết thực chất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và phát triển công nghiệp hỗ trợ.

"Từ đó sẽ hình thành đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng", ông Đặng Hồng Anh nhấn mạnh.

Khoảng cách trong mối liên kết FDI và doanh nghiệp nội

Kỳ vọng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua liên kết với khu vực FDI không phải là câu chuyện mới đối với doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. Tuy nhiên, khoảng cách từ kỳ vọng tới thực tế vẫn còn khá xa.

Là vendor cấp 1 của Samsung, ông Đặng Đình Chính, Chủ tịch HĐQT FMP Holding, thừa nhận điều này ngay từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.

"Dù Bắc Ninh là trung tâm công nghiệp của cả nước, nhưng đến nay số doanh nghiệp có thể làm vendor trực tiếp cho các 'đại bàng' FDI vẫn rất khiêm tốn, thậm chí chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nếu không có những đột phá mới, khoảng cách này sẽ còn nới rộng", ông Chính nói.

Theo ông Chính, khoảng cách nằm ở tiêu chuẩn chất lượng, năng lực nhân sự, quản trị doanh nghiệp và khả năng đáp ứng các đơn hàng quy mô lớn.

Từ thực tế đó, FMP Holding đề xuất xây dựng chương trình phát triển nhà cung ứng nội địa cấp tỉnh; hình thành nền tảng số kết nối doanh nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp FDI; đồng thời tăng cường đào tạo nhân lực theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Đặc biệt, ông Chính cho rằng một trong những nguồn lực giá trị nhất mà doanh nghiệp Việt Nam có thể khai thác từ khu vực FDI chính là đội ngũ nhân sự chất lượng cao đã được đào tạo trong môi trường quốc tế.

"Giá trị lớn nhất chúng ta có thể tiếp cận từ khu vực FDI là tiêu chuẩn quản trị, tiêu chuẩn quản lý quốc tế và nguồn nhân lực chất lượng cao được hình thành sau hơn 30 năm FDI vào Việt Nam. Không ai hiểu rõ công nghệ, thực tiễn chuyển đổi số, chuyển đổi xanh bằng chính lực lượng này", ông nói.

Ở góc độ khác, ông Hoàng Hữu Thắng, Chủ tịch HĐQT Intech Group cho rằng cơ hội lớn nhất trong 5 năm tới là giúp doanh nghiệp tư nhân chuyển từ gia công sang nghiên cứu, phát triển sản phẩm và dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn.

Theo ông Thắng, điều đó đòi hỏi phải thúc đẩy mô hình liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa, đồng thời hình thành các cơ chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo theo hướng hợp lực công - tư.

Thêm tiêu chí trong thu hút FDI

Từ những vấn đề doanh nghiệp đặt ra, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cho rằng Bắc Ninh cần đi xa hơn mục tiêu thu hút FDI, chuyển sang thúc đẩy liên kết giữa khu vực FDI và khu vực doanh nghiệp trong nước.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV

Ông đề xuất địa phương nghiên cứu đưa yêu cầu kết nối với doanh nghiệp trong nước trở thành một tiêu chí trong quá trình thu hút, cấp phép và giám sát doanh nghiệp FDI.

Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, nền tảng số kết nối cung - cầu và tổ chức các diễn đàn có sự tham gia thực chất của cả doanh nghiệp FDI lẫn doanh nghiệp Việt Nam.

Theo TS. Cấn Văn Lực, trong bối cảnh Việt Nam theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực FDI cần được nhìn nhận như một "kiềng ba chân", cùng phát triển thay vì vận hành tách biệt. Với Bắc Ninh, nhiệm vụ cấp thiết là nâng cao khả năng kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa.

Thậm chí, ông Lưu Tiến Chung, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Doanh nhân trẻ Bắc Ninh, Trưởng ban Đối thoại VPSF 2026 Bắc Ninh trong phần kết luận cũng ghi nhận đề xuất một trong ba chuyển dịch chiến lược của địa phương trong giai đoạn tới là chuyển từ "thu hút FDI mạnh" sang "liên kết FDI sâu hơn", nhằm giúp doanh nghiệp tư nhân trong nước tham gia thực chất hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.